ەندى مىنە, تاياۋدا تاعى ءبىر كوپقاباتتى ءۇيدىڭ قابىرعاسىنا كاتسۋسيكا حوكۋسايدىڭ «كاناگاۆاداعى ءداۋ تولقىن» جانە ۆينسەنت ۆان گوگتىڭ «جۇلدىزدى ءتۇن» اتتى ايگىلى كارتينالارىنىڭ كوشىرمەلەرىن قوسىپ سالعان جاڭا مۋرال تۇرعىندار نازارىنا ۇسىنىلدى.
جالپى, بۇل ىسپەن قاراعاندىدا Belsendi Azamat اتتى جوبا يەلەرى اينالىسىپ ءجۇر ەكەن. تالاپتى جاستاردىڭ مۇنىسى قالا اكىمى نۇرلان اۋباكىروۆكە, اسىرەسە وبلىس باسشىسى جەڭىس قاسىمبەككە قاتتى ۇنايدى دەگەندى ەستيمىز. باسشىلار جوباعا بارىنشا قولداۋ كورسەتەدى ەكەن. ونى Belsendi Azamat جوباسىنىڭ جەتەكشىسى سابىر نيازوۆ بىرنەشە جەردە ريزاشىلىقپەن ايتتى دا.
قالاداعى قوتىرالاش ۇيلەردىڭ قابىرعاسىنا سالىنعان مۋرالداردىڭ قاراعان جانعا قۋانىش سىيلايتىنى راس ەندى. قىزىلدى-جاسىلدى بوياۋلارى كوزدىڭ جاۋىن الىپ, ادامنىڭ ىشكى جان دۇنيەسىن نۇرلاندىرا تۇسەدى. كوشەدە توقتاي قالىپ قارايسىز دا, سۇلۋلىققا ەرىكسىز سۇيسىنەسىز, شەبەرلىككە تاڭداي قاعاسىز. ونىڭ ۇستىنە, مۋرالىڭىز ەكونوميكالىق جاعىنان دا ءتيىمدى جوبا بولىپ تۇر. جاڭادان ءۇي سالعاننىڭ جانىندا بۇل دەگەنىڭىز سۋ تەگىن دۇنيە ەمەس پە؟ تۇرعىندار ءماز, اكىمدەردىڭ دە ەسەبى تۇگەل...
دەسە دە, ونەر تۋىندىسىنا ابدەن تامسانىپ بولعاننان كەيىن, اسەمدىكتىڭ ار جاعىندا نە جاسىرىنىپ تۇرعانى ەسكە تۇسەدى دە, كوڭىل قۇلازىپ سالا بەرەدى. ءيا, قىزىلدى-جاسىلدى مۋرالدىڭ شەتىن قىرنايتىن بولساڭىز, استىنان سالىنعانىنا جارتى عاسىردان استام ۋاقىت بولعان, ەل اراسىندا «حرۋششەۆكا» اتالىپ كەتكەن پانەل ۇيلەردىڭ سۇمىراي-سۇرقاي ءتۇسى اتوي سالىپ شىعا كەلەدى. ەرىكسىز ءىشىڭدى تارتاسىڭ. مۋرالعا ءماز بولىپ جۇرگەنىمىزدە, شىقپا جانىم شىقپامەن تۇرعان توزىق ۇيلەر, قۇداي ساقتاسىن, قۇلاپ قالىپ جۇرمەسە يگى دەگەن سۋىق ويلاردىڭ دا سۋماڭ قاعاتىنى بار...
«حرۋششەۆكا» دەمەكشى, كسرو-نى باسقارعان نيكيتا حرۋششەۆتىڭ كەزىندە اپىل-عۇپىل سالىنعان وسى بەس جانە توعىز قاباتتى ۇيلەر قاراعاندىنىڭ جارتىسىن الىپ جاتىر دەسەك, قاتەلەسە قويماسپىز. اسىرەسە, قۇراستىرمالى مۇنداي ۇيلەردىڭ قالانىڭ ورتالىق كوشەلەرىندە, مايقۇدىقتا, وڭتۇستىك-شىعىس شاعىن اۋدانىندا كوپتىگى سونداي, قۇدايدىڭ جارىق كۇنىنىڭ وزىندە قارا ورمانداي تۇنەرىپ-اق تۇرادى.
وسى «حرۋششەۆكالار» اۋەل باستا 15-20 جىلعا دەپ سالىنعان ەكەن. كەيبىر دەرەكتەر بۇل ۇيلەر 45-50 جىلعا دەيىن تۇرۋعا جارامدى دەگەندى العا تارتادى. قالاي بولعاندا دا, قاراعاندىداعى «حرۋششەۆكالاردىڭ» زامانى الدەقاشان ءوتىپ كەتكەن. ونىڭ سىرتىنا قانشا جەردەن مۋرال سالىپ, سىلاپ-سيپاساڭىز دا «قوتىر» قابىرعالاردان, قوردالانعان ماسەلەدەن ءبارىبىر دە قاشىپ قۇتىلا المايسىز...
قاراپ تۇرساق, پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى كەيبىر ەلدەردە توزىعى جەتكەن بۇل ۇيلەردىڭ پروبلەماسى بىرتىندەپ شەشىلە باستاپتى. مىسالى, ماسكەۋ قالاسىندا 2017 جىلى رەنوۆاتسيا تۋرالى, ياعني ەسكى ۇيلەردىڭ ورنىنا جاڭاسىن تۇرعىزۋدى ماقسات ەتەتىن باعدارلاما قولعا الىنعان ەكەن. قالا تۇرعىندارى قاي ءۇيدىڭ جوباعا قاتىساتىندىعىن وزدەرى شەشەتىن كورىنەدى. وسى باعدارلاما ارقىلى ماسكەۋلىك سان مىڭداعان تۇرعىن توزىعى جەتكەن بەس قاباتتى ۇيلەردەگى پاتەرلەرىنەن قۇتىلىپ, زاماناۋي ۇلگىدە سالىنعان, بارلىق جاعدايى قاراستىرىلعان باسپانالارعا يە بولا باستاعان...
البەتتە, مۇنىڭ ءبىز ءۇشىن ازىرگە قول جەتپەس قيال ەكەنى راس. سوندىقتان دا الىستاعى ارماندى قويا تۇرىپ, كۇندە باس قاتىرىپ جۇرگەن ءوزىمىزدىڭ پروبلەمالارعا ورالايىق. جالپى, قازىرگى تاڭدا كەنشىلەر استاناسىنداعى تۇرعىن ءۇي قورىنا كىمىنىڭ جاۋاپتى ەكەنىن تابۋ وتە كۇردەلى ماسەلە. زاڭعا سۇيەنەر بولساق, كوپقاباتتى ءۇيدى كۇتىپ ۇستاۋ دەگەنىڭىز باسپانا يەلەرىنىڭ موينىنداعى شارۋا. شىنتۋايتىنا كەلگەندە, بۇل دەگەنىڭىز تۇرعىنداردىڭ توبەسىنە تاۋداي ماسەلەنىڭ كۇل-قوقىسىن توگە سالۋ عوي. ماسەلەن, كوپقاباتتى ۇيلەردە تۇراتىن قوڭىرتوبەل تىرلىگى بار جۇرت ءۇشىن جەرتولەدەگى كوممۋنيكاتسيانى قالىپتا ۇستاۋ, توبەدەگى جابىندى جوندەۋ – قيامەت-قايىم ءىس. بەس قاباتتى جانە توعىز قاباتتى «حرۋششەۆكالاردا» شاتىر دەگەننىڭ بولمايتىنىن ەسەپكە الار بولساق, توبەنى رۋبەرويدپەن تامشى وتپەيتىندەي ەتىپ جابۋ دەگەنىڭىزدىڭ ءوزى قالتاسى جۇقا تۇرعىنداردىڭ قولىنان كەلمەيتىن شارۋا بولىپ تۇر.
كەڭەس زامانىنىڭ وزىندە شەشىمىن تاپپاعان بۇل شەتىن ماسەلەدەن قازىرگى اتقارۋشى بيلىك تە ات-تونىن الا قاشادى. اتالعان پروبلەمالار اكىمدەردىڭ جىل سايىنعى ەسەپ بەرۋ جيىندارىندا ۇدايى كوتەرىلگەنىمەن, جابۋلى قازان جابۋلى كۇيىندە قالىپ كەلەدى. ال ءبىزدىڭ باسپانانىڭ توبەسىن جابۋدى ۇيىمداستىرا الماعان بيلىك ەسكى ءۇيدىڭ ورنىنا جاڭاسىن تۇرعىزىپ بەرەدى دەگەن ەسەك دامەمىز كۇلكىلى, ارينە...
ايتسە دە, مۋرال دەگەن شىعىپ, ۋاقىتشا بولسا دا, جاز ءومىرىمىزدى ءماز ەتىپ تۇر. قابىرعاعا تۇتاس سالىنعان ونەر تۋىندىسىنىڭ قۇدىرەتى سول, ادامنىڭ ومىرگە دەگەن قۇلشىنىسىن ارتتىرادى, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىمىڭدى ۇلعايتىپ, رۋحاني توزىمدىلىككە ۇندەيدى ەكەن. «بۇگىن بولماسا, ەرتەڭ بولادى», دەپ قۇلاعىڭا سىبىرلاعانداي, ءۇمىتتىڭ قولامتاسىن ۇرلەگەندەي بولادى.
ايتپاقشى, وبلىسىمىزدىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك قازاق مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس اكادەمياسىن «ارحيتەكتور-ديزاينەر» ماماندىعى بويىنشا تامامداعان ەكەن. مۋرالعا دەگەن ماحابباتتىڭ قايدان عانا شىققانىن ەندى باعامداعان شىعارسىزدار؟ دەگەنمەن, مۇنىڭ ءوزى قاراعاندىلىقتاردى كادىمگىدەي ۇمىتتەندىرىپ وتىر. كىم بىلەدى, بۇگىن مۋرال سالسا, ەرتەڭ ەسكى ۇيلەردى سىرىپ تاستاپ, جاڭاسىن تۇرعىزام دەپ تالاپتانۋى بەك مۇمكىن عوي. بۇلاي دەۋگە بەرىك نەگىز بار. كارانتينگە قاراماستان, وبلىستىڭ ەكونوميكاسى ەكپىندى تۇردە دامىپ كەلەدى. «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» مەن «قازاقمىس» سىندى الپاۋىت كاسىپورىندار امان بولسا, وسى شارىقتاعانىمىز – شارىقتاعان. تەك, وسى باقتى باسىپ وتىرۋعا شامامىز جەتسە بولعانى...
ءيا, اق جاۋىن ءتۇبى شايىپ, تۇگىن دە قالدىرمايتىن مۋرالدىڭ ءبىزدى مۇراتقا جەتكىزبەسى انىق. قارا حالىققا كەرەگى سۋرەتتى قابىرعا ەمەس, «سوۆەتتىڭ» قاڭسىعىنىڭ ورنىنا سالىنعان ساۋلەتتى جاڭا ءۇي, سونداعى ۇياداي باسپانا.
قاراعاندى وبلىسى
