اقش ليتۆاعا اسكەر جىبەردى

بۇل ءۇشىن ءتىپتى اقش-تىڭ گەر­مانياداعى اسكەرى­نىڭ سا­نى قىسقارماق. رەسپۋبلي­كا­لىقتاردىڭ وتىرىسىندا گفر-دە 34 500 اسكەردەن 25 000 ع­انا قالاتىنى بەلگىلى بولدى.­ الايدا رەسپۋبليكالىقتار بۇل وزگەرىستەرگە الاڭداۋلى. ولار­دىڭ ويىنشا, بۇل رەسەيدىڭ پايداسىنا اسپاق. ال ۆيلنيۋسكە ساپارلاپ قايتقان رايان ماك­كارتي بىلاي دەيدى: «ەكى ەلدىڭ قارۋلى كۇشتەرىنە بىرگە جاتتىعىپ, بىرىككەن وپەراتسيا­لار وتكىزگەن پايدالى بولماق. بۇل دەڭگەيدەگى سەرىكتەستىك, قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىق ليتۆا ءىجو-ءنىڭ 2 پايىزىن قارۋلى كۇشتەردى جاڭعىرتۋ مەن قارۋ-جاراققا جۇمساۋدىڭ ناتي­جەسىندە مۇمكىن بولىپ وتىر».

كەلىسىمنىڭ كامىل ەكەنىن ءمي­نيستر­دىڭ بىرنەشە ايدان كەيىن پولشاداعى اقش اس­كەرىنىڭ جارتىسى ليتۆاعا باراتىنى تۋرالى مالىمدەمەسى ناقتىلاي ءتۇستى. اسكەر­دىڭ ناقتى سانى بەلگىسىز, الايدا ءبىر باتالوننان كەم بولمايتىنى حابار­لاندى. ال 2022 جىلعا دەيىن ليت­ۆا جەرىنە اقش-تان ءبىر روتا كوشى­رىلمەك. 

«الداعى بىرنەشە جىلدا ليت­ۆادا ءتۇرلى اسكەري كۇشتەر قىزمەت ەتە­دى. ءبىزدىڭ اسكەرلەرىمىز وداق­تاستا­رىمىزبەن يىق تىرەس­تىرە بىرگە جات­تى­عادى. اقش لي­تۆانىڭ ناتو بويىن­شا وداقتاسى بولىپ قالا بەر­مەك. ال وداقتاستاردىڭ نەگىزگى مىندەتى – ەۋروپادا قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قام­تا­ماسىز ەتۋگە كومەكتەسۋ», دەدى ماككارتي. سونىمەن قاتار ول جۇمىستاردىڭ بارلىعى كەلى­سىلىپ ىستەلەتىنىن جانە ايماق­تاعى قورعانىستى كۇشەيتۋگە باعىتتالاتىنىن ەسكەرتتى.

ليتۆا ءوز جەرىندە اقش-تىڭ اسكەري الەۋەتىن كۇشەيتۋگە قاشاندا مۇددەلى. 2019 جىلدىڭ قازان ايىنان باستاپ بيىلعى ماۋسىمعا دەيىن ليتۆادا Abrams تانكىلەرىمەن اقش باتالونى جاتتىققانى بەلگىلى. ونىمەن قوسا ليتۆا ناتو-نىڭ ءىجو-ءنىڭ 2 پايىزىن اسكەرىنە جۇمسايتىن 9 مۇشەسىنىڭ قاتا­رىنا قوسىلدى. كوپ ساراپشى­لار مۇنداي كورسەتكىشكە ەۋرو­پانىڭ باتىسىنداعى ەلدەر اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ­تىڭ قىسىمىنىڭ ارقا­سىندا قول جەتكىزدى دەيدى. ال Washington Post باسىلىمى ليتۆانىڭ ەكونوميكاسىن ەسكەرە وتىرىپ, وسىنداي وزگەرىسكە قادام باسقانى دا اقش اسكەرىن جىبەرىپ, سەرىكتەستىكتى نىقتاي تۇسۋگە لايىق ەتتى دەپ جازادى. «گەرمانيا الەمدەگى ءتورتىنشى ءىرى ەكونوميكاعا يە. سونىڭ وزىن­دە ءىجو-ءنىڭ 1,38 پايىزىن عانا قورعانىس سالاسىنا جۇمسايدى. ال ناتو-نىڭ 2006 جىلعى كەلىسىمى بويىنشا, مۇشە مەملەكەتتەر ءىجو-ءنىڭ 2 پايىزىن اسكەرگە باعىتتاۋعا ءتيىس. وسى ورايدا پولشا, بولگاريا, رۋمىنيا, ليتۆا, لات­ۆيا, ەستونيانىڭ تالاپتى ورىنداعانىن ەسكەرسەك, گەرمانياداعى اقش اسكەرىن اتالعان ەلدەرگە جىبەرۋ ابدەن قۇپتارلىق. بۇل ولاردىڭ سەرىكتەسىتىگىنە جاۋاپ بولار ەدى», دەپ جازادى اقش باسىلىمى.

بۇل وزگەرىستەردى ناتو-نىڭ رەسەي شەكاراسىنداعى كۇشىن رەتتەۋ دەپ قابىلداپ جات­قاندار دا از ەمەس. بالتىق ەلدەرىنىڭ بۇعان دەيىن دە اقش-پەن ۇلكەن سوماداعى قورعانىس كەلىسىمدەرىن ورناتقانى حابار­لانعان-دى. كەيبىرى مۇنى رەسەيلىك اگرەسسيانىڭ الدىن الۋ دەسە, كەيبىرى كۇنتىزبەدەگى كەزەكتى ماسەلە رەتىندە تۇسىندى­رەدى. ال ماسكەۋ الداعى ۋا­قىت­تا باتىستاعى كورشىلەرىنە قانداي­دا ءبىر قىسىم كورسەتۋدى جوس­پارلامايتىنىن ايتىپ اقتالدى.

جالپى, ليتۆا تاراپى اقش اسكەرىنىڭ ەۋروپادا ورنالاسۋى­نا مۇددەلىلىگىن جاسىرعان ەمەس. ويتكەنى اسكەري وقۋ-جات­­تىعۋدىڭ ارتىندا اسكەري الەۋەت­تىڭ جاڭعىرتۋىنا سالىناتىن ينۆەستيتسيا دا بار. بۇل كوپ­تەن قولدانىلىپ كەلە جاتقان تاجىريبە. اقش اس­كەرىنىڭ بيىل قاي مەملەكەتتەردى باعىتقا الاتىنى كەلەسى اپتادا حابارلانادى. ال ليتۆا 2030 جىلعا دەيىن اسكەرگە ءىجو-ءنىڭ 2,5 پايىزىن جۇمساۋدى ماقسات ەتكەنىن حابارلاپ ۇلگەردى.

ء«بىز اقش-قا ەلىمىزگە ور­نا­لاستىرعانىنا شىن ريزامىز. ويتكەنى بۇل – ناتو-نىڭ بالتىق تەڭىزى ايماعىنداعى اسەرىن نىقتاي تۇسەتىن فاكتور. ءبىز ءوز كەزەگىمىزدە امەريكالىق اسكەرلەرگە قولايلى جاعداي تۋعىزۋعا بار كۇشىمىزدى سالا­مىز. سونىمەن بىرگە جاڭا اسكەر كۇتەتىنىمىزدى جەتكىزەمىز», دەدى ليت­ۆا قورعانىس ءمينيسترى راي­مۋن­داس كاروبليس.