ەكونوميكا • 17 شىلدە، 2020

قازاقستان "جاسىل" ينۆەستيتسيالارعا جاعداي جاساۋدا

54 رەت كورسەتىلدى

"جاسىل" جوبالاردى قارجىلاندىرۋدى دامىتۋ ءۇشىن بارلىق مۇددەلى ۇيىمداردىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسى قاجەت. 2020 جىلعى 17 شىلدەدە نۇر-سۇلتان قالاسىندا "جاسىل تەحنولوگياداعى داعدارىستان كەيىنگى ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەر" تاقىرىبىندا العاش Green Talks ءوتتى"، دەپ حابارلايدى  Egemen.kz .

ءىس-شارا قازاقستاننىڭ فرانتسياداعى ەلشىلىگى جانە بۇۇدب-مەن بىرلەسىپ "حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگيالار جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالار ورتالىعى" كەاق (IGTIC) ونلاين-فورماتىندا ۇيىمداستىرىلدى. قازاقستانداعى ەكونوميكالىق جوسپارلاۋ پروتسەسىنە ەكولوگيالىق مەنەدجمەنت جانە تابيعي رەسۋرستاردى باسقارۋ اسپەكتىلەرىنىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى بىرىكتىرىلۋى، پەرسپەكتيۆادا ەكونوميكانىڭ وسۋىنە سونشالىقتى ەلەۋلى ىقپال ەتەتىن بولادى.

وسىعان بايلانىستى تۇراقتى "جاسىل" وسۋگە ينۆەستيتسيالاۋ ءۇشىن قاجەتتى قاراجاتتى جۇمىلدىرۋ ماسەلەلەرى ءبىرىنشى كەزەكتە تۇر. قازاقستاننىڭ "جاسىل" ەكونوميكاعا كوشۋى جونىندەگى تۇجىرىمدامادا ءتيىستى ينۆەستيتسيا شامامەن $3-4 ملرد نەمەسە جىلىنا ءجىو شامامەن 1% شاماسىندا دەپ باعالانادى. بۇل قاراجاتتىڭ نەگىزگى بولىگى وسىنداي قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا سايكەس جەكە سەكتور ارقىلى تارتىلۋى مۇمكىن. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا «جاسىل» تەحنولوگيالار نارىعى قالىپتاسۋ ساتىسىندا تۇر جانە جانداندىرۋدى تالاپ ەتەدى.

Green Talks-تى اشا وتىرىپ، ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى احمەتجان  پىرىمقۇلوۆ ونى دامىتۋ ءۇشىن ەلىمىزدە ءبىرىنشى كەزەكتە ءتيىستى زاڭنامالىق جانە نورماتيۆتىك بازانى قابىلداۋدى قامتيتىن مەملەكەتتىك قولداۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى (جەك) تۋرالى زاڭنىڭ ارقاسىندا قازىر رەسپۋبليكادا بۇل نارىق دامىپ كەلەدى. 2019 جىلدىڭ سوڭىنداعى جاعداي بويىنشا قازاقستاندا جالپى بەلگىلەنگەن قۋاتى 1030 مۆت بولاتىن 90 جەك وبەكتىسى جۇمىس ىستەدى، مۇنىڭ ءوزى ءبىر جىل بۇرىنعى – 531 مۆت-عا قاراعاندا ەكى ەسە كوپ.

جالپى "جاسىل" تەحنولوگيالاردى دامىتۋ اۋىل شارۋاشىلىعى، كولىك، قۇرىلىس جانە باسقا دا سەكتورلاردى قوسا العاندا، قازىرگى ۋاقىتتا ازىرلەنىپ جاتقان قر ەكولوگيالىق كودەكسىنىڭ جاڭا رەداكتسياسىندا كوزدەلەدى. احمەتجان پىرىمقۇلوۆ اتالعان سەكتوردى مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىكتەرى كوپ جاعدايدا قوسا قارجىلاندىرۋ، جەڭىلدىكتى كرەديتتەر، كرەديتتەر بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋ جانە "جاسىل" وبليگاتسيالار بويىنشا كۋپوندىق مولشەرلەمەنى قولدانۋ سياقتى "جاسىل" قارجىلاندىرۋدىڭ ءارتۇرلى قۇرالدارىن قولدانۋ ارقىلى ناقتى "جاسىل" جوبالارعا تارالۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ءىس-شارانىڭ مودەراتورى بولعان حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگيالار جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالار ورتالىعى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى داۋلەت ابىلقايىروۆتىڭ ايتۋىنشا، ەكولوگيالىق كودەكسىنىڭ جاڭا رەداكتسياسىن تالقىلاۋ شەڭبەرىندە IGTIC ورتالىقتىڭ قاتىسۋىمەن ازىرلەنەتىن "جاسىل" جوبالاردى جىكتەۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى – ءىرى جوبالاردى ينۆەستيتسيالاۋدىڭ قولدانىستاعى تەتىگىنە ولاردىڭ "جاسىل تاكسونوميا" ەكولوگيالىق تالاپتارعا (شەكتى ماندەرگە) سايكەستىگىن تەكسەرۋ ەلەمەنتىن ەنگىزۋدى ۇسىندى.

بۇدان باسقا، IGTIC جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ ساتىپ الۋ راسىمدەرىندە جانە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردا شارتتى جەڭىلدىكتەر بەرۋ ەسەبىنەن قازاقستان كاسىپورىندارىندا «جاسىل» تەحنولوگيالاردى قولدانۋدى ىنتالاندىرۋدى ۇسىنادى. گەرمانيانىڭ تۇراقتى جانە جاسىل قارجىلاندىرۋ كلاستەرىنىڭ باس ديرەكتورى، سونداي-اق فرانكفۋرت قارجى جانە مەنەدجمەنت مەكتەبى جانىنداعى كليماتتى قارجىلاندىرۋ جانە تۇراقتى ەنەرگەتيكا جونىندەگى يۋنەپ ورتالىعىن باسقاراتىن كارستەن ليوففلەر "جاسىل" ترانسفورماتسيا تۋرالى ايتا كەلە، مۇنداي جوبالاردى ينۆەستيتسيالاۋدى قامتاماسىز ەتۋدەگى قارجى سەكتورىنىڭ ماڭىزدى ءرولىن اتاپ ءوتتى.

ونىڭ ايتۋىنشا، "جاسىل" قارجىلاندىرۋدى تارتۋ تۇسىنىكتى جانە قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن "جاسىل تاكسونوميانى" ازىرلەۋ قاجەت. ءوز كەزەگىندە، ەىدۇ قورشاعان ورتانى قورعاۋ جونىندەگى ديرەكتوراتتىڭ "جاسىل" ءوسۋ جانە جاھاندىق قاتىناستار دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى كۋمي كيتاموري تۇراقتى جانە تومەن كومىرتەكتى دامۋعا كوشۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ، قازاقستان مەن ورتالىق ازيا ايماعىنداعى جاسىل ءوسۋ، قارجى جانە ينۆەستيتسيالاۋ ساياساتىن ىلگەرىلەتۋ بويىنشا باعدارلاما تۋرالى ايتىپ بەردى.

حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق اگەنتتىكتىڭ (حەا) اتقارۋشى ديرەكتورى ورىنباسارىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى جانە ستراتەگيالىق باستامالار ءوفيسىنىڭ باسشىسى دەيۆ تۋرك حەا دايىنداعان CoVid-19 كەيىن 2023 جىلعا دەيىن تۇراقتى قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارى تۋرالى ايتىپ بەردى. حەا باعالاۋى بويىنشا، جوسپارعا جۇمسالاتىن شىعىنداردىڭ جالپى قاجەتتىلىگى كەلەسى ءۇش جىل ىشىندە جىلىنا شامامەن $1 ترلن قۇرايدى: بۇل الەمدىك ءجىو-ءنىڭ 0،7%-عا جۋىعى. پارنيكتىك گازدارعا قاتىستى ول بۇكىل الەمدە CO2 تىكەلەي ونەركاسىپتىك شىعارىندىلارى 2018 جىلى 0،6%-عا تومەندەگەنىن اتاپ ءوتتى.

ونەركاسىپتىك ءوندىرىستىڭ بولجامدى وسۋىنە قاراماستان، شىعارىندىلار 2030 جىلعا قاراي جىلىنا 1،2%-عا تومەندەۋى ءتيىس. ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ، وتىننىڭ جاڭارتىلاتىن تۇرلەرىن قولدانۋ، سونداي-اق كومىرتەكتى باسقارۋ مەن ساقتاۋدى قوسا العاندا، تومەن كومىرتەكتى تەحنولوگيالاردى زەرتتەۋ جانە ورىستەتۋ شەشۋشى مانگە يە بولىپ وتىر. استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ (احقو) Green Finance Intelligence ديرەكتورى ايگۇل قۇساليەۆا اتاپ وتكەندەي، بۇگىندە بۇكىل الەمدە "جاسىل" قارجىلاندىرۋدى تارتۋدىڭ باسىم تاسىلدەرىنىڭ ءبىرى "جاسىل" وبليگاتسيالار بولىپ تابىلادى. احقو قر ەكولوگيالىق كودەكسىنە "جاسىل كرەديتتەۋ" جانە "جاسىل وبليگاتسيالار" سياقتى جاسىل قارجىلاندىرۋ قۇرالدارىن پايدالانۋدا بيزنەستى ەكونوميكالىق ىنتالاندىرۋ شارالارىن ناقتىلاۋعا باعىتتالعان تۇزەتۋلەردى ۇسىندى. ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەر قاتارىنا: "جاسىل قارجىلاندىرۋ" انىقتاماسى، بەرىلەتىن كرەديتتەر بويىنشا سىياقى ستاۆكاسىن سۋبسيديالاۋ جانە "جاسىل" وبليگاتسيالار بويىنشا كۋپوندىق سىياقى ستاۆكاسىن سۋبسيديالاۋ كىرەدى.

"جاسىل" قارجىلاندىرۋ نارىعى مەن "جاسىل" تەحنولوگيالاردى قولداۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋ ءۇشىن ۇلتتىق بانك تاراپىنان قارجى سەكتورىنىڭ رەتتەۋشىسى رەتىندە، سونداي-اق ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى مەن قر ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى تاراپىنان "جاسىل" نارىقتىڭ نەگىزگى ۇيلەستىرۋشىلەرى رەتىندە بەلسەندى كوشباسشى پوزيتسيا تالاپ ەتىلەدى.

مودەراتوردىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندا "جاسىل" جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارى مەن شەتەلدىك ينۆەستورلار قاتىسا الادى. ەكولوگيالىقتىڭ حالىقارالىق ولشەمدەرىن ەسكەرە وتىرىپ، "جاسىل" قارجىلاندىرۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋ شەتەلدىك "جاسىل" قورلارعا جول اشۋ.

نەگىزگى تالاپ – "جاسىل" قارجىلاندىرۋدىڭ قازاقستاندىق جۇيەسى بارىنشا اشىق، ال قارجى قۇرالدارىنا قويىلاتىن تالاپتار-شەتەلدىك ينۆەستورلارعا تۇسىنىكتى بولۋى ءتيىس. Green Talks قاتىسۋشىلارى، ولاردىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك جانە جەكە مەكەمەلەردىڭ، سونداي-اق قارجى سەكتورىنىڭ وكىلدەرى بولدى، "جاسىل" تەحنولوگيالار مەن "جاسىل" ينۆەستيتسيالار نارىعىنىڭ سوڭعى دامۋ ۇردىستەرىن تەرەڭىرەك زەردەلەۋگە نيەت بىلدىرە وتىرىپ، "جاسىل" قارجىلاندىرۋدى دامىتۋ قازاقستاندىق قارجى سەكتورىنىڭ مۇددەلەرىنە ساي كەلەدى دەپ كەلىستى، ويتكەنى ونىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى جانە IGTIC ۇيىمداستىرعان ونلاين-الاڭداعى وسىنداي تالقىلاۋلاردىڭ بولاشاقتا دا جالعاساتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار