ەلباسى • 07 شىلدە، 2020

جاھانعا جۇرتىن تانىتقان

66 رەت كورسەتىلدى

وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىت بەدەرىندە تۋعان قازاقستانىمىز سان تاراۋ تاعدىر كەشىپ، تاۋەلسىزدىكتىڭ تاۋەكەل جولدارىنان ءوتتى. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ كەمەڭگەر قايراتكەرلىگىنىڭ ارقاسىندا بايراعىمىز جىعىلماي، وت پەن سۋعا ۇرىنباي، باعىتىمىزدان بۇرىلماي، سارا ساياساتىنىڭ ساعاسىنا ءۇيىرىلىپ، جاعاسىنا قونىستاندىق.

كەرەي مەن جانىبەك حاندار باس­تاعان اتا قازاقتىڭ ۇلى كوشى بۇگىندە جاڭا الەمدەگى جاڭا قازاقستان بولىپ قالىپتاسىپ، «تاريح تول­قى­نىنداعى» (ن.نازارباەۆ) كەپيەت­تى قۇندىلىقتارىمىزدى تۇگەن­دەۋ ارقىلى ماڭگىلىك ەل يدەيا­سى­نىڭ وتىن مازداتىپ جاتساق، بۇل – عاسىرلار ساباقتارىن سا­نا ساحناسىندا جاڭعىرتىپ، بۇگىن­گى جاھاندىق جاڭالىقتاردى ەلى­مىز­دىڭ دامۋ مودەلىنە ەنگىزگەن ەلباسى كورەگەندىگى! سەبەبى ول الەم مەن قازاقستاننىڭ ەندىگى ۋا­قىتتا ءبىرتۇتاس بولاتىنىنا بەك سەنەدى. مىسالى، ادامزاتتى جاپ­پاي قىرىپ-جويىپ قانا قويماي، ۇزاق مەرزىمدىك زارداپتارى گەنە­تيكالىق-مۋتانتتىق قاسىرەتكە ۇشى­­­راتاتىن اتومدىق-يادرولىق مي­لي­تاريزمگە قارسى ۇندەگەن ەلبا­سىنىڭ «الەم. XXI عاسىر» ماني­فەسى، زەردەلەپ-زەرتتەپ قارا­ساق، جەر-جيھاننىڭ قامىن ويلا­عان، سول ارقىلى ۇلتىمىزعا تونە­تىن قاتەردى پەرىشتەدەي قاناتىمەن قاعاتىن تەزيستىك تۇعىرناما. مۇ­نى التى قۇرلىق جانە «بايىرعى قا­زاق جەرىندە ءبىر تاعدىر جانە تاري­حي جادى ارقىلى بايلانىسقان، ۇلى دالا ەلىنىڭ دانقتى تاريحى مەن داستۇرلەرىن جالعاستىرعان قازاق­ستان ازاماتتارى» («ماڭگىلىك ەل – پاتريوتتىق اكتىسى»، ن.نازارباەۆ) جۇزەگە اسىرادى، كادەگە جاراتادى.

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كەزەڭ­دە­رىنەن باستاپ-اق، ەڭ الدىمەن، قازاق ەلىنىڭ ۇلى وركەنيەتتەگى قايىرلى قونىسىن انىقتاپ الۋ­دى، الەمگە تانىتۋدى كوزدەگەن ەلبا­سىمىزدىڭ ماقسات-مۇراتى «كور­دىم. كەلدىم. جەڭدىم» دەي­تىن تسەزارلىق پيعىل ەمەس، شىن ما­نىندەگى ينتەگراتسيالىق پاري­تەتتى، ساياسي-ەكونوميكالىق جانە رۋحاني تەڭدىكتى ايشىقتاعان ابىز­دىق-اقىلماندىق ساياسات ەدى. سونى دالەلدەۋ ءۇشىن بۇرىنعى كەڭەس وداعى مەملەكەتتەرىنىڭ بى­رە­گەيى بولىپ، بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا، اسا بەدەلدى پروگرەسشىل ساياسي-گۋمانيتارلىق ۇيىمدارعا مۇشەلىككە قابىلدانىپ، حالىق­ارالىق اۋقىمدى ءىس-شارالارعا بەل شەشىپ ارالاسا باستادىق. دۇ­نيەجۇزىلىك دىندەر مەن ءدىني كونفەسسيالاردىڭ اۋىزبىرشىلىك جيىن­دارىن ەلوردامىزدا تۇراق­تى تۇردە ۇيىمداستىرىپ، «اسپان­نان تۇسكەن ءتورت كىتاپتى» تۇگەن­دەپ قويدىق. ەۋروپاداعى قاۋىپ­سىز­دىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيى­مى ءسامميتىنىڭ، ازيادا سپورت ويىن­دارىنىڭ، ەكسپو كورمەسىنىڭ، قالا بەردى اۋعانستان، ۋكراينا، سي­ريا­عا بايلانىستى بىتىمگەرشىلىك كەزدە­سۋ­لەردىڭ قازاقستاندا وتكىزىلۋى جانە تابىستى بولۋى ەلىمىزدىڭ ءدارپىن دۇنيەگە جايىپ، نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ساياسات ساحناسىنداعى سالماعىن كورسەتتى.

جاھاندى جارتىكوز جارىقتاي كۇلگىن كۇيگە تۇسىرگەن قارجى داع­دا­رىسى، شىنداپ كەلگەندە، وركە­نيەتتىڭ ءورىسىن تارىلتىپ، ادامي قۇندىلىقتاردىڭ قابىرعاسىن قاۋساتىپ جىبەرۋى مۇمكىن. «التىن-كۇمىس تاس ەكەن، ارپا-بيداي اس ەكەن» دە­گەن قاناعاتشىل ماتەل بۇگىنگى كۇن­نىڭ زاڭدىلىقتارىنا استار بولا المايدى.

«قارىنىمنىڭ اشقانىنا ەمەس، قا­دىرىمنىڭ قاشقانىنا جىلاي­مىن» دەگەن ءسوز بار. قادىر – ول ۇلتتىڭ رۋحى، مادەني مەرەيى، تاري­حي تاعىلىمى! رۋحىڭ سەمسە – بولا­شاققا باستايتىن ءۇمىتىڭ مەن سەنى­مىڭ سونەدى. «مىڭ ءولىپ، مىڭ تىرىل­گەن» قازاق مۇنى ەشقاشان ۇمىت­­پاعان. تاريح ساباقتارى سانا­سىن ساۋ­لەلەندىرگەن ەلباسىمىز ەگەمەن­دىكتىڭ ەڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ قازاقستان حالقىنىڭ تۇتاس­تىعى مەن تۇراقتىلىعىن، بەرەكەلى بىر­لىگىن قامتاماسىز ەتەتىن شارا­لار شوعىرىن ءبىرىنشى كەزەككە قويىپ، تاريحي-رۋحاني جانە مادە­ني تۇعىرىمىزدى نىعايتۋعا زور ەڭ­بەك ءسىڭىردى. «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ»، « ۇلى دالا­نىڭ جەتى قىرى» سىندى كونتسەپ­تسيالىق ماقالالارى، ماڭگى­لىك ەل يدەياسى تاۋەلسىز مەملەكە­تى­مىزدىڭ شاڭىراعىن كوتەرگەن تۇڭ­عىش پرەزيدەنتتىڭ ءاربىر قازاق­ستان­دىقتىڭ جۇرەگىنە جولداعان ءۇشبۋ حاتى، اماناتى.

اسىرەسە ماڭگىلىك ەل يدەيا­سى استرالدىق، تەولوگيالىق ۇعىم­داردان ۇشقارى، قيال-عاجايىپ ءاپسا­نالاردان تىسقارى، اتا تا­ريحى­مىزدىڭ التىن ارقاۋىن بۇگى­نى­مىز بەن بولاشاعىمىزدىڭ قازى­عىنا بايلاعان ۇلتتىق رۋحى­مىز­دىڭ دەكلاراتسياسى بولدى!

ەجەلگى تۇركى دۇنيەسىنىڭ ءدۇبىرلى داڭعىلىندا اتوي سالعان ماڭگىلىك ەل بولىپ قالۋ ۇرانى تونىكوك، كۇلتەگىن، بىلگە قاعان جازبالارىنان قۇيىنداي ۇيىتقي كوتەرىلىپ، وسىدان بەس جارىم عاسىر ۋاقىت بۇرىن «قاراعايعا قارسى بىتكەن بۇتاقتاي» وقشاۋ بۇرلەپ، جاپىراق جايعان قازاق ۇلىسىن ءۇيىرىپ تۇرعان ەدى. الماعايىپ كەزەڭدەردى باستان كەشىرىپ، انتالاپ كەلگەن دۇشپانعا سۇيەم جەرىن بودانعا بەرمەي كۇرەسكەن، قىلىشتىڭ قىلاۋىندا، شۇبىرعان كوشتىڭ شىلاۋىندا شىبىن جانىن پيدا ەتىپ، ەۋرازيا كەڭىستىگىندە ەڭسە­گەي ەلدىڭ ءورىسىن ساقتاپ قالعان بابا­لارىمىزدىڭ ەرلىك ءداستۇرى، جيىرماسىنشى عاسىردىڭ جەندەت جىلدارىندا قاڭعىعان وققا باسى بايلانىپ، قۋعىن-سۇرگىننىڭ تاقى­رىندا تارى­داي شاشىلىپ، توز-توز بوپ كەتە جازداسا دا، ءتوزىمى مەن ءۇمىتىن ۇزبەي، ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىمىن سەل­­دىرەتپەگەن اتالا­رى­مىز­دىڭ اق-ادال اماناتى ەلبا­سىنىڭ ماڭگى­لىك ەل يدەياسى­مەن ۇشتاسىپ جاتىر. ءبىز مۇنى جان-جۇرەگىمىزبەن، ءبۇتىن بول­مى­سى­مىزبەن سەزىنەمىز.

ۇلى دالا ۇلاعاتتارىن تاۋەل­سىز مەملەكەتتى باسقارۋ ىسىندە اسقان كورەگەندىكپەن جاراتقان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ پورترە­تىن سوزبەن سومداعاندا، ايتپاق ويى­مىز بەن پارىق-پايىم­داۋ­لا­­رى­­مىزدىڭ وزىمىزدەن بۇرىن تۋىم­دى تۇلعانىڭ وبرازىن جا­ساعان، قايراتكەرلىگىن قازىپ، زەرت­تەگەن ارىپ­تەستەرىمىزدىڭ، زيالى قاۋىم­نىڭ پىكىر-تولعامدارىنا ۇقساپ كەتە بەرەتىنى نەلىكتەن ەكەن؟ تىڭ­نان تۇرەن سالعىڭ كەلىپ، توسىن شتريح-دەتالدار ىزدەسەڭ دە، وي ۇشقىندارى، اينالىپ كەلگەندە، قالىڭ قازاقتىڭ ەلباسىنا دە­گەن ۇشان-تەڭىز قۇرمەتى مەن ما­حاب­باتىنان اسىپ كەتە الماي جاتادى. اركىمنىڭ ءوز شىندىعى بار زاماندا اقيقاتتىڭ بىرەۋ ەكەندىگى وسى ما ەكەن؟ شىمىرلاپ قايناپ، شا­مىرقانىپ توڭكەرىلگەن زاماندا ادامزاتتىڭ دامۋ ديناميكاسىنا وراي، كوزقاراستار مەن ۇستانىمدار وزگەرىپ، ساياسي-ەكونوميكالىق فور­ماتتار تولىسىپ، قۇندىلىقتار جاڭ­عىرىپ، جىلنامالار جاڭارىپ جات­سا دا، وزگەرمەيتىن، ءوڭ بەرمەي­تىن، ەشكىمگە تەڭگەرمەيتىن تۇڭعىش­تىڭ اتى – تۇڭعىش قوي! ساردار جاستىڭ ءسارۋار نۇرىنا سۋارىلعان تۇلعانىڭ مەرەيى بيىكتەي بەرسىن!

 

باقبەرگەن دوسمانبەتوۆ،

قازاقستان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، «پاراسات» جانە «قۇرمەت» وردەندەرىنىڭ يەگەرى، قىزىلوردا قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

قحل: ۆيزا بەرمەي جاتىر

حوككەي • بۇگىن، 15:18

COVID-19 ادامنان يتكە جۇققان

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:15

قيىن كەزەڭ ارتتا قالدى - مينيستر

قازاقستان • بۇگىن، 11:14

ۇقساس جاڭالىقتار