كەرەي مەن جانىبەك حاندار باستاعان اتا قازاقتىڭ ۇلى كوشى بۇگىندە جاڭا الەمدەگى جاڭا قازاقستان بولىپ قالىپتاسىپ, «تاريح تولقىنىنداعى» (ن.نازارباەۆ) كەپيەتتى قۇندىلىقتارىمىزدى تۇگەندەۋ ارقىلى ماڭگىلىك ەل يدەياسىنىڭ وتىن مازداتىپ جاتساق, بۇل – عاسىرلار ساباقتارىن سانا ساحناسىندا جاڭعىرتىپ, بۇگىنگى جاھاندىق جاڭالىقتاردى ەلىمىزدىڭ دامۋ مودەلىنە ەنگىزگەن ەلباسى كورەگەندىگى! سەبەبى ول الەم مەن قازاقستاننىڭ ەندىگى ۋاقىتتا ءبىرتۇتاس بولاتىنىنا بەك سەنەدى. مىسالى, ادامزاتتى جاپپاي قىرىپ-جويىپ قانا قويماي, ۇزاق مەرزىمدىك زارداپتارى گەنەتيكالىق-مۋتانتتىق قاسىرەتكە ۇشىراتاتىن اتومدىق-يادرولىق ميليتاريزمگە قارسى ۇندەگەن ەلباسىنىڭ «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسى, زەردەلەپ-زەرتتەپ قاراساق, جەر-جيھاننىڭ قامىن ويلاعان, سول ارقىلى ۇلتىمىزعا تونەتىن قاتەردى پەرىشتەدەي قاناتىمەن قاعاتىن تەزيستىك تۇعىرناما. مۇنى التى قۇرلىق جانە «بايىرعى قازاق جەرىندە ءبىر تاعدىر جانە تاريحي جادى ارقىلى بايلانىسقان, ۇلى دالا ەلىنىڭ دانقتى تاريحى مەن داستۇرلەرىن جالعاستىرعان قازاقستان ازاماتتارى» («ماڭگىلىك ەل – پاتريوتتىق اكتىسى», ن.نازارباەۆ) جۇزەگە اسىرادى, كادەگە جاراتادى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كەزەڭدەرىنەن باستاپ-اق, ەڭ الدىمەن, قازاق ەلىنىڭ ۇلى وركەنيەتتەگى قايىرلى قونىسىن انىقتاپ الۋدى, الەمگە تانىتۋدى كوزدەگەن ەلباسىمىزدىڭ ماقسات-مۇراتى «كوردىم. كەلدىم. جەڭدىم» دەيتىن تسەزارلىق پيعىل ەمەس, شىن مانىندەگى ينتەگراتسيالىق پاريتەتتى, ساياسي-ەكونوميكالىق جانە رۋحاني تەڭدىكتى ايشىقتاعان ابىزدىق-اقىلماندىق ساياسات ەدى. سونى دالەلدەۋ ءۇشىن بۇرىنعى كەڭەس وداعى مەملەكەتتەرىنىڭ بىرەگەيى بولىپ, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا, اسا بەدەلدى پروگرەسشىل ساياسي-گۋمانيتارلىق ۇيىمدارعا مۇشەلىككە قابىلدانىپ, حالىقارالىق اۋقىمدى ءىس-شارالارعا بەل شەشىپ ارالاسا باستادىق. دۇنيەجۇزىلىك دىندەر مەن ءدىني كونفەسسيالاردىڭ اۋىزبىرشىلىك جيىندارىن ەلوردامىزدا تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرىپ, «اسپاننان تۇسكەن ءتورت كىتاپتى» تۇگەندەپ قويدىق. ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ءسامميتىنىڭ, ازيادا سپورت ويىندارىنىڭ, ەكسپو كورمەسىنىڭ, قالا بەردى اۋعانستان, ۋكراينا, سيرياعا بايلانىستى بىتىمگەرشىلىك كەزدەسۋلەردىڭ قازاقستاندا وتكىزىلۋى جانە تابىستى بولۋى ەلىمىزدىڭ ءدارپىن دۇنيەگە جايىپ, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ساياسات ساحناسىنداعى سالماعىن كورسەتتى.
جاھاندى جارتىكوز جارىقتاي كۇلگىن كۇيگە تۇسىرگەن قارجى داعدارىسى, شىنداپ كەلگەندە, وركەنيەتتىڭ ءورىسىن تارىلتىپ, ادامي قۇندىلىقتاردىڭ قابىرعاسىن قاۋساتىپ جىبەرۋى مۇمكىن. «التىن-كۇمىس تاس ەكەن, ارپا-بيداي اس ەكەن» دەگەن قاناعاتشىل ماتەل بۇگىنگى كۇننىڭ زاڭدىلىقتارىنا استار بولا المايدى.
«قارىنىمنىڭ اشقانىنا ەمەس, قادىرىمنىڭ قاشقانىنا جىلايمىن» دەگەن ءسوز بار. قادىر – ول ۇلتتىڭ رۋحى, مادەني مەرەيى, تاريحي تاعىلىمى! رۋحىڭ سەمسە – بولاشاققا باستايتىن ءۇمىتىڭ مەن سەنىمىڭ سونەدى. «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن» قازاق مۇنى ەشقاشان ۇمىتپاعان. تاريح ساباقتارى ساناسىن ساۋلەلەندىرگەن ەلباسىمىز ەگەمەندىكتىڭ ەڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ قازاقستان حالقىنىڭ تۇتاستىعى مەن تۇراقتىلىعىن, بەرەكەلى بىرلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن شارالار شوعىرىن ءبىرىنشى كەزەككە قويىپ, تاريحي-رۋحاني جانە مادەني تۇعىرىمىزدى نىعايتۋعا زور ەڭبەك ءسىڭىردى. «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ», « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» سىندى كونتسەپتسيالىق ماقالالارى, ماڭگىلىك ەل يدەياسى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ شاڭىراعىن كوتەرگەن تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ جۇرەگىنە جولداعان ءۇشبۋ حاتى, اماناتى.
اسىرەسە ماڭگىلىك ەل يدەياسى استرالدىق, تەولوگيالىق ۇعىمداردان ۇشقارى, قيال-عاجايىپ ءاپسانالاردان تىسقارى, اتا تاريحىمىزدىڭ التىن ارقاۋىن بۇگىنىمىز بەن بولاشاعىمىزدىڭ قازىعىنا بايلاعان ۇلتتىق رۋحىمىزدىڭ دەكلاراتسياسى بولدى!
ەجەلگى تۇركى دۇنيەسىنىڭ ءدۇبىرلى داڭعىلىندا اتوي سالعان ماڭگىلىك ەل بولىپ قالۋ ۇرانى تونىكوك, كۇلتەگىن, بىلگە قاعان جازبالارىنان قۇيىنداي ۇيىتقي كوتەرىلىپ, وسىدان بەس جارىم عاسىر ۋاقىت بۇرىن «قاراعايعا قارسى بىتكەن بۇتاقتاي» وقشاۋ بۇرلەپ, جاپىراق جايعان قازاق ۇلىسىن ءۇيىرىپ تۇرعان ەدى. الماعايىپ كەزەڭدەردى باستان كەشىرىپ, انتالاپ كەلگەن دۇشپانعا سۇيەم جەرىن بودانعا بەرمەي كۇرەسكەن, قىلىشتىڭ قىلاۋىندا, شۇبىرعان كوشتىڭ شىلاۋىندا شىبىن جانىن پيدا ەتىپ, ەۋرازيا كەڭىستىگىندە ەڭسەگەي ەلدىڭ ءورىسىن ساقتاپ قالعان بابالارىمىزدىڭ ەرلىك ءداستۇرى, جيىرماسىنشى عاسىردىڭ جەندەت جىلدارىندا قاڭعىعان وققا باسى بايلانىپ, قۋعىن-سۇرگىننىڭ تاقىرىندا تارىداي شاشىلىپ, توز-توز بوپ كەتە جازداسا دا, ءتوزىمى مەن ءۇمىتىن ۇزبەي, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىمىن سەلدىرەتپەگەن اتالارىمىزدىڭ اق-ادال اماناتى ەلباسىنىڭ ماڭگىلىك ەل يدەياسىمەن ۇشتاسىپ جاتىر. ءبىز مۇنى جان-جۇرەگىمىزبەن, ءبۇتىن بولمىسىمىزبەن سەزىنەمىز.
ۇلى دالا ۇلاعاتتارىن تاۋەلسىز مەملەكەتتى باسقارۋ ىسىندە اسقان كورەگەندىكپەن جاراتقان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ پورترەتىن سوزبەن سومداعاندا, ايتپاق ويىمىز بەن پارىق-پايىمداۋلارىمىزدىڭ وزىمىزدەن بۇرىن تۋىمدى تۇلعانىڭ وبرازىن جاساعان, قايراتكەرلىگىن قازىپ, زەرتتەگەن ارىپتەستەرىمىزدىڭ, زيالى قاۋىمنىڭ پىكىر-تولعامدارىنا ۇقساپ كەتە بەرەتىنى نەلىكتەن ەكەن؟ تىڭنان تۇرەن سالعىڭ كەلىپ, توسىن شتريح-دەتالدار ىزدەسەڭ دە, وي ۇشقىندارى, اينالىپ كەلگەندە, قالىڭ قازاقتىڭ ەلباسىنا دەگەن ۇشان-تەڭىز قۇرمەتى مەن ماحابباتىنان اسىپ كەتە الماي جاتادى. اركىمنىڭ ءوز شىندىعى بار زاماندا اقيقاتتىڭ بىرەۋ ەكەندىگى وسى ما ەكەن؟ شىمىرلاپ قايناپ, شامىرقانىپ توڭكەرىلگەن زاماندا ادامزاتتىڭ دامۋ ديناميكاسىنا وراي, كوزقاراستار مەن ۇستانىمدار وزگەرىپ, ساياسي-ەكونوميكالىق فورماتتار تولىسىپ, قۇندىلىقتار جاڭعىرىپ, جىلنامالار جاڭارىپ جاتسا دا, وزگەرمەيتىن, ءوڭ بەرمەيتىن, ەشكىمگە تەڭگەرمەيتىن تۇڭعىشتىڭ اتى – تۇڭعىش قوي! ساردار جاستىڭ ءسارۋار نۇرىنا سۋارىلعان تۇلعانىڭ مەرەيى بيىكتەي بەرسىن!
باقبەرگەن دوسمانبەتوۆ,
قازاقستان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, «پاراسات» جانە «قۇرمەت» وردەندەرىنىڭ يەگەرى, قىزىلوردا قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
