اتالعان ءىس-شارا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان «تۇڭعىش پرەزيدەنت جولىمەن» حالىق ەكسپەديتسياسى» جوباسىن جالعاستىرىپ, تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قۇرىلۋى جولىنداعى ەرەن ەڭبەگىن ايشىقتاۋعا باعىتتالعان.
مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ رەسپۋبليكالىق «انا ءتىلى» گازەتىندە جاريالانعان «قازاق حالقىنىڭ تاعدىرى تاريح تارازىسىندا تۇر» اتتى ماقالاسىن تالقىلاۋ جانە «قازاق ءتىلىن جاقسى بىلەتىن وزگە ەتنوس وكىلدەرىن قولداۋ» تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋدى ماقسات ەتكەن كونفەرەنتسياعا قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى جانسەيىت تۇيمەباەۆ, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى مارات ءازىلحانوۆ, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ كەڭەسشىسى بيبىگۇل جەكسەنباي, پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى قازىبەك يسا, فيلولوگيا مەن لينگۆيستيكا سالاسىنىڭ ساراپشىلارى, قحا مۇشەلەرى, مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن وزگە ەتنوس وكىلدەرى مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ, جاستار ۇيىمدارىنىڭ بەلسەندىلەرى قاتىستى.
اسسامبلەيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جانسەيىت تۇيمەباەۆ ءوزىنىڭ العىسوزىندە ۇيىمنىڭ اتقارعان جۇمىسى تۋرالى باياندادى.
«قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بۇكىل ەل تۇرعىندارىنىڭ مۇددەسىن كوزدەيتىندىكتەن ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا, الەۋمەتتىك, ساياسي-ەكونوميكالىق جاعدايعا قاتىستى ماسەلەلەردىڭ بارلىعىن نازاردا ۇستاپ, مەملەكەت دامۋىنا ىقپال ەتەتىن باستامالاردى تالقىلاپ, ءوز ۇستانىمىن ءبىلدىرىپ وتىراتىنى وزدەرىڭىزگە بەلگىلى. بۇگىنگى دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ كۇن ءتارتىبى دە سونداي ماسەلەگە ارنالعان. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «تىلگە دەگەن كوزقاراس – شىنداپ كەلگەندە, ەلگە دەگەن كوزقاراس» دەپ, ادامنىڭ, قوعامنىڭ بولمىسىنا ءبىر-اق اۋىز سوزبەن سيپاتتاما بەرگەن. ءوزى توراعاسى بولىپ تابىلاتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ سەسسيالارىندا «قازاق ءتىلى بارشانى بىرىكتىرەتىن, جاستاردى جاقىنداستىراتىن تاتۋلىق تىلىنە اينالۋعا ءتيىس!» دەپ ۇنەمى ايتىپ وتىرعانىنا دا وسى جيىنعا قاتىسىپ وتىرعان كوبىمىز كۋامىز», دەدى ج.تۇيمەباەۆ.
سونىمەن بىرگە ول بيىل اسسامبلەياعا 25 جىل تولعانىن ايتا كەلە, شيرەك عاسىردا ەلباسىنىڭ بىرلىك پەن ىنتىماقتى ساقتاۋ جولىندا سىڭىرگەن ەڭبەگىنە توقتالدى. «نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ەلىمىزدى قالىپتاستىرۋ مەن دامىتۋ جولىنداعى قاجىرلى ەڭبەگىن كورسەتۋگە ارنالعان «تۇڭعىش پرەزيدەنت جولىمەن» حالىقتىق ەكسپەديتسياسى» جوباسىن باستادىق. بۇل جوبا ەلوردامىز – نۇر-سۇلتان قالاسىنان باستاۋ الىپ, ەلباسى ومىرگە كەلىپ, ازامات اتانعان الماتى وبلىسىنىڭ ۇشقوڭىر باۋرايىندا جانە ەڭبەك جولىن باستاپ, قايراتكەر رەتىندە قالىپتاسقان قاراعاندى, تەمىرتاۋ قالالارىندا جالعاسىن تاپتى. جالپىحالىقتىق ەكسپەديتسيانىڭ ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى ءۇشىن تاعىلىمى مول. اسىرەسە ومىرلىك ۇستانىمى قالىپتاسقان, قوعامدىق بەلسەندىلىك تانىتقان, مادەنيەت پەن ادەبيەتتى, ءتىل مەن عىلىمدى باستى باعدار ەتىپ العان جاستارىمىز ءۇشىن ەلباسىنىڭ جۇرگەن جولى – تاجىريبەسى دە, ءتالىمى دە مول ءومىر مەكتەبى», دەدى توراعانىڭ ورىنباسارى.
مەملەكەت باسشىسى رەسپۋبليكانىڭ وركەندەۋىنە اسەر ەتەتىن ساياسي-ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرىمەن قاتار, قازىرگى ەڭ وزەكتى بولىپ وتىرعان پاندەميا كەزەڭىندەگى حالىقتىڭ جاعدايى, دەموگرافيالىق ءوسۋ, ءتىل, حالىقتى الەۋمەتتىك قولداۋ سياقتى ماسەلەلەرگە باسىم ءمان بەرەدى. ءوز پىكىرىن بىلدىرە وتىرىپ, كوپكە وي سالادى. پرەزيدەنتىمىز ءوز جولداۋىندا «ەلىمىزدەگى ەتنوستىق توپتاردىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىن دامىتۋعا جاعداي جاساي بەرەمىز», دەي كەلىپ, ويىن «قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندەگى ءرولى كۇشەيىپ, ۇلتارالىق قاتىناس تىلىنە اينالاتىن كەزەڭى كەلەدى», دەپ تۇجىرىمداعانىن بارشاڭىز بىلەسىزدەر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل باستاماسىنا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قولداۋ كورسەتىپ, بىلتىر « ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق ءتىلى» اتتى فورۋم وتكىزدى. بۇل جيىنعا بۇگىن بىزبەن بايلانىسىپ وتىرعان كوپشىلىگىڭىز قاتىستىڭىزدار. ءبىز ادەتتەگى جيىنداردان وزگەشە فورماتتا وتكىزىلگەن بۇل فورۋمدى جولداۋدا ايتىلعانداي, «داڭعازا جاساماي, جۇمىلا جۇرگىزىپ جاتقان جۇمىسىمىزدىڭ» كورنەكى مىسالى دەي الامىز.
رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە تۇراتىن, قازاق ءتىلىن انا تىلىندەي مەڭگەرگەن ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى وزدەرىنىڭ ءتىل ۇيرەنۋ جولدارىن عانا ەمەس, وزگە ەلدەردەگى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن مىسال ەتە وتىرىپ بايانداۋى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ماسەلەنى دەر كەزىندە كوتەرىپ وتىرعانىنا كوز جەتكىزدى. بۇرىن باسقا ەتنوستىڭ ۇل-قىزى انا تىلىمىزدە سويلەسە قيلى زاماندا باۋىرعا باسقان قازاق حالقىنا دەگەن قۇرمەتى دەپ قابىلدايتىن بولساق, اسسامبلەيا فورۋمى جولداۋدا ايتىلعان «ۇلتارالىق ءتىل» تۋرالى تۇجىرىمنىڭ ومىرشەڭ ەكەندىگىن تانىتتى. وسى تۇستا مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ ء«بىز قازاق ءتىلىن جاقسى بىلەتىن وزگە ۇلت وكىلدەرىن قولداۋىمىز كەرەك. ولاردى پارلامەنتكە, وكىلەتتى ورگاندارعا سايلاپ, مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىندەگى جوعارى لاۋازىمدارعا تاعايىنداپ, مەملەكەتتىك ناگرادالارمەن ماراپاتتاپ وتىرعانىمىز دۇرىس. مۇنداي ازاماتتار قازاق ءتىلىنىڭ دەڭگەيىن ۇلتارالىق قولدانىس دارەجەسىنە كوتەرۋگە كومەكتەسەدى» دەگەن ءسوزىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قازاق ءتىلىن ناسيحاتتاۋعا ۇلەس قوسىپ جۇرگەن ءتىل جاناشىرلارى جانە بۇگىنگى جيىنعا قاتىسىپ, ءوز پىكىرىن بىلدىرگەن بارلىق ازامات قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «مەيىرىم» مەدالىمەن ماراپاتتالادى», دەدى ج.تۇيمەباەۆ.
اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى مارات ءازىلحانوۆ پرەزيدەنتتىڭ «انا ءتىلى» گازەتىنە بەرگەن ارنايى سۇحباتىنا وراي وي بولىسۋگە نيەت ءبىلدىرىپ, شارانىڭ وتۋىنە ىقپال ەتكەن اسسامبلەيا مۇشەلەرى مەن كونفەرەنتسيا قاتىسۋشىلارىنا العىسىن ءبىلدىردى.
باسقوسۋدا باسقا دا بەلسەندىلەر ونلاين-كونفەرەنتسياعا قاتىسىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
