ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار سالىق سالۋ, بيۋدجەت زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ زاڭ جوبالارىن قارادى.
ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار سالىق سالۋ, بيۋدجەت زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ زاڭ جوبالارىن قارادى.
الدىمەن كۇن تارتىبىندە قارالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە سالىق سالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاساعان ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, زاڭ جوباسى سالىق ساياساتى جانە سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ ماسەلەلەرىن قوزعايدى. سونىڭ ىشىندە تەمەكى جانە الكوگول ونىمدەرىنە اكتسيزدەر مولشەرلەمەسىن ارتتىرۋ كوزدەلسە, ول تەك كۇشتى الكوگول ىشىمدىكتەرىنە قاتىستى. ال الكوگولى از ونىمدەرگە دەگەن باعانى كوتەرۋ كەلەسى جىلعا جوسپارلانعان.
مينيستر وسى رەتتە جوعارى تەحنولوگيالىق ءونىم ءوندىرۋدى دامىتۋ ءۇشىن جەكە ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ اۋماقتارىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن قىزمەتتىڭ باسىم تۇرلەرىنىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلەتىنىنەن دە حاباردار ەتە كەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قورعاۋ شارالارىن قابىلداۋ ماقساتىندا يمپورتقا شىعاراتىن ەلگە سالىق سالىناتىن اكتسيزدەلەتىن تاۋارلاردىڭ قوسىمشا تىزبەسىن بەكىتۋ بويىنشا ۇكىمەتتىڭ قۇقىعى زاڭ جوباسى شەڭبەرىندە بەكىتىلەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە ەلىمىزدىڭ ەكسپورتىنا قاتىستى ەگەر كەمسىتۋشىلىك شارالاردى ساۋداداعى ارىپتەس ەلدەر قولدانعان جاعدايدا ولارعا بارابار دەن قويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ماجىلىستە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ فراكتسياسى جەكە تۇلعالاردىڭ مۇلكى مەن كولىك قۇرالدارىنا سالىقتىڭ مولشەرلەمەلەرىن وزگەرتۋ ۇسىنىستارى تۇجىرىمدامالى قولدانىلعانىن دا مينيستر ەرەكشە اتاپ كەتتى. وندا دەپۋتاتتار قوزعالتقىش كولەمى 4 مىڭ تەكشە سم-دەن اساتىن كولىكتەرگە قاتىستى بولۋى قاجەتتىگىن ايتقان-دى.
سوعان وراي قوزعالتقىش كولەمى 4-تەن 5 مىڭ تەكشە سم-گە دەيىنگى كولىكتەر ءۇشىن سالىق مولشەرى 130 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە (اەك) دەيىن قاراستىرىلعان. جانە كولەمى 5 مىڭ تەكشە سم-دەن اساتىن كولىكتەر ءۇشىن سالىق مولشەرىن 200 اەك-كە دەيىن ءوسىرۋدى قولداعان بولاتىن. قاراپايىم ازاماتتار مۇددەسىنە نۇقسان كەلتىرمەس ءۇشىن جاڭا سالىقتىق مولشەرلەمەلەردى 2014 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ساتىپ الىناتىن كولىكتەرگە قولدانۋ كوزدەلگەن-ءدى. بۇل رەتتە ەرتەرەكتە ساتىپ الىنعان كولىكتەر ءۇشىن بۇرىنعى سالىق كولەمى قالدىرىلادى.
جىلجىمايتىن م ۇلىككە سالىق سالۋ بويىنشا جوعارىلاتىلاتىن كوەففيتسيەنت جويىلىپ, باسپانا قۇنىنا قاتىستى نەعۇرلىم ءادىل تاسىلگە الماستىرۋ قارالسا, بۇل ءتاسىل قۇنى جوعارى باسپانالار ءۇشىن نەعۇرلىم نەگىزدى بولماق. سالىق سالۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كونسۋلتاتسيالىق كەڭەستىڭ شەشىمدەرىنە سايكەس, تاجىريبەدە سالىق زاڭناماسىن قولدانۋمەن بايلانىستى ماسەلەلەردى رەتتەۋ بويىنشا نورمالار بەكىتىلىپتى. بۇل مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ الىس-بەرىس مۇنايدى وڭدەۋ, سونداي-اق اۆتوجانارماي ستانسالارىنداعى سىرتقى جارنامانى ورنالاستىرۋ كەزىندەگى سالىق سالۋعا قاتىستى.
بۇدان باسقا, زاڭ جوباسىندا كىتاپحانا قورىن ۋاقىتشا پايدالانۋعا باسقا دەربەس ۇيىمدارعا (نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى) پايدالانۋعا ۋاقىتشا بەرەتىن دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن قوسىمشا قۇن سالىعىنان بوساتۋ كوزدەلەدى. عىلىمي-زەرتتەۋ جانە عىلىمي-تەحنيكالىق جۇمىستارعا ارنالعان شىعىستاردان 50 پايىز مولشەرىندە قوسىمشا شەگەرىمدى كوزدەيتىن نورمالار ءتارتىبى جەڭىلدەتىلىپتى. اسىرەسە, ەلەكتروندى تۇردە بەرگەن جاعدايدا ەسەپتى بەرۋ مەرزىمدەرىن ۇزارتۋدىڭ حابارلاندىرۋ سيپاتى ەنگىزىلىپ وتىر. سونىمەن قاتار, سالىق تولەۋشى زالالدى اۋىستىرۋ بولىگىندەگى وزگەرىستەرىمەن قوسىمشا سالىق ەسەپتىلىگىن بەرگەن جاعدايدا تالاپ ەتۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ ۇسىنىلعان.
زاڭ جوباسى بويىنشا تۇسىنىك بەرگەن دەپۋتات قۋانىش سۇلتانوۆ سالىق ماسەلەسىن قاراستىراتىن زاڭ جوباسى ناقتى كورسەتكىشتەرگە ارنالىپ وتىرعاندىعىنا نازار اۋدارتتى. «ويتكەنى, بۇل زاڭ اسىرەسە ءسان-سالتاناتى ارتقان, اسا باي ادامدار توبىن قامتىپ وتىر. سونىمەن بىرگە, زاڭ جوباسىندا حالقىمىزدىڭ ەداۋىر بولىگىن قۇراپ وتىرعان ورتا تاپتى, ورتا بۋىندى قولداۋ كەڭ قامتىلعان», دەدى دەپۋتات. ەلەكتروندى سالىقتىق ەسەپ بەرۋگە قاتىستى ساۋال قويعان دەپۋتات گۇلميرا يسىمباەۆاعا جاۋاپ قاتقان مينيستر سالىق كوميتەتىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى 2015 جىلدىڭ باسىندا تولىق جۇزەگە اسارىن العا تارتتى. وسى كوميتەتتىڭ توراعاسى ءانۋار جۇمادىلداەۆتىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, قازىر ەلەكتروندى ەسەپ بەرۋ دەڭگەيى 87 پايىزعا جەتسە, بۇل دامىعان ەۋروپالىق ەلدەردىڭ كورسەتكىشتەرىنە سايكەس.
قازىرگى تاڭدا كولەڭكەلى ەكونوميكانىڭ دەڭگەيى 50 پايىز بولعاندىعى جونىندە اقپاراتتار تاراپ جاتقاندىعىن العا تارتقان مەيرام بەگەنتاەۆتىڭ ساۋالىنا وراي جاۋابىندا مينيستر سالىق ورگاندارى تاراپىنان تىكەلەي كەلىسىمنىڭ دۇرىس ەمەستىگى تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرىلۋى قاجەتتىگىن ايتتى. جالپى, مينيسترلىك كولەڭكەلى ەكونوميكاعا قارسى كۇرەستە سالىق قىزمەتشىلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ سياقتى نورمالار الدا قارالاتىن زاڭ جوبالارىندا كورىنىس تاپقاندىعىنان حاباردار ەتە كەتتى. سونداي-اق, وتىرىستا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە بيۋدجەت زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
