ەلىمىزدەگى جەتەكشى ساياسي ۇيىمداردىڭ بىرەگەيى – «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى ارقاشان زامان تالابىنا ساي, بولاشاققا بايىپتى باعدارلاما جاساي وتىرىپ, قوعامداعى جانە الەمدەگى زارۋلىكتەرگە ءجىتى قاراپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر ايقىن دالەلى – پارتيانىڭ قوعامدىق تالقىلاۋعا ۇسىنعان جاڭا دوكتريناسى. ياعني ۇلكەن ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋدى داستۇرگە اينالدىرعان «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى جاقىندا عانا «نۇر وتان». نۇرلى بولاشاق جولىندا!» دەپ اتالاتىن جاڭا ساياسي دوكترينانىڭ جوباسىن حالىققا ۇسىنعان بولاتىن.
ەلىمىزدەگى جەتەكشى ساياسي ۇيىمداردىڭ بىرەگەيى – «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى ارقاشان زامان تالابىنا ساي, بولاشاققا بايىپتى باعدارلاما جاساي وتىرىپ, قوعامداعى جانە الەمدەگى زارۋلىكتەرگە ءجىتى قاراپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر ايقىن دالەلى – پارتيانىڭ قوعامدىق تالقىلاۋعا ۇسىنعان جاڭا دوكتريناسى. ياعني ۇلكەن ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋدى داستۇرگە اينالدىرعان «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى جاقىندا عانا «نۇر وتان». نۇرلى بولاشاق جولىندا!» دەپ اتالاتىن جاڭا ساياسي دوكترينانىڭ جوباسىن حالىققا ۇسىنعان بولاتىن.
بۇل دوكترينا ەلباسى, «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ازىرلەنىپ, 3 باعىت پەن 7 باسىمدىقتان تۇرادى. وسىعان وراي قازىر پارتيانىڭ تومەنگى بۋىندارىندا قازاننىڭ 18-ىندە استانادا وتەتىن بيلىك پارتياسىنىڭ كەزەكتى XV سەزىنە ۇسىنىلاتىن «نۇر وتان». نۇرلى بولاشاق جولىندا!» اتالاتىن پارتيانىڭ جاڭا ساياسي دوكتريناسى جان-جاقتى تالقىلانۋدا. ول تۇسىنىكتى دە. ويتكەنى, بۇل پارتيانىڭ بولاشاقتاعى جۇمىس جوسپارى, باعىت-باعدارى, يدەولوگياسى بولماقشى.
ەشكىمگە جاسىرىن ەمەس, بۇگىنگە دەيىن پارتيانىڭ ساياسي قۇجاتتارىنداعى قۇندىلىقتار ءبىر قۇجاتقا بىرىكتىرىلمەي, ەپيزودتىق تۇردە عانا جازىلعان ءتۇرلى باستامالار مەن يدەيالارى ءارتۇرلى قۇجاتتاردا جاريالانعانىمەن, پارتيادا ءدال وسىنداي ستراتەگيالىق ءمانى بار قۇجات بولماعان. ال بۇل قۇجاتتىڭ وزگەشەلىگى – ونىڭ اياسى مەن اۋقىمى وتە كەڭدىگىندە جانە تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قالىپتاسقان نەگىزگى قۇندىلىقتاردى ناقتىلاپ, ەلباسىنىڭ بارلىق ستراتەگيالىق باستامالارىن ىسكە اسىرۋدا ەڭ باستى تىرەگىنە اينالۋىندا. سوندىقتان قۇجاتتىڭ ماڭىزدىلىعى مەن تاريحيلىعىن ەسكەرگەن نۇروتاندىقتار ونى قايتا-قايتا پىسىقتاپ, تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر ەنگىزۋدە. بۇل جەردە قازاقستاندا وسى كەزگە دەيىن بىردە-ءبىر پارتيا ەلىمىزدىڭ دامۋ ستراتەگياسىنا سايكەس كەلەتىن وسىنداي دوكترينانى ۇسىنا الماي, ونى تەك ءبىزدىڭ پارتيا عانا جاساپ شىعۋى كەز كەلگەن مەن سياقتى نۇروتاندىقتى قۋانتۋدا دەپ ويلايمىن.
جالپى العاندا, ەلباسى جەتەكشىلىك ەتەتىن پارتيانىڭ الداعى ونجىلدىقتارداعى باعدارلاماسىن ايقىندايتىن بۇل قۇجات مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ وتكەن جىلى تاۋەلسىزدىك كۇنى قارساڭىندا جاريالاعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن باسشىلىققا الىپ, ازىرلەنگەنىمەن قۇندى. ويتكەنى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ «قازاقستان-2030» ستراتەگياسى مەرزىمىنەن بۇرىن جۇزەگە اسىپ, ەلىمىز ەكونوميكاسى دامىعان ساياسي جانە الەۋمەتتىك جۇيەسى ءتيىمدى مەملەكەتكە اينالعان سوڭ, ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا تۇبەگەيلى جاڭا ماقساتتار قويىپ, باسىم باعىتتاردى ايقىنداپ بەرگەن بولاتىن. سول ماقساتتاردىڭ ىشىندەگى ەڭ كۇردەلىسى جانە ەڭ باستىسى, ەلباسىمىزدىڭ سوزىمەن ايتقاندا, «ءبىزدىڭ الدىمىزدا ەندى الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ماقساتى تۇر». مىنە, وسى ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋ, ەلباسىنىڭ جۇيەلى, جوسپارلى باعدارلامالارىن, كورەگەندىلىگى مەن ساليقالى ساياساتىن حالىققا جەتكىزۋ, حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن كوتەرۋ, ولاردىڭ كەلەشەككە دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىن شەشۋگە جۇمىس جاساۋ, تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋ «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ باستى مىندەتىنە زور جاۋاپكەرشىلىكپەن ەنىپ وتىر.
ەلباسىمىز «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» جولداۋىندا ايقىندالعان جاڭا ساياسي باعىتتارعا بايلانىستى كۇن تارتىبىنە شىققان وزەكتى جايتتار سان مىڭداعان وتانداستاردى ءوز قاتارىنا توپتاستىرعان «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى قىزمەتىنىڭ باستى باعىتتارىن ستراتەگيالىق تۇرعىدا قايتادان وي ەلەگىنەن وتكىزۋدى تالاپ ەتىپ وتىرعاندىعى دا شىندىق. دوكترينادا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ءرولى وتە جوعارى. بۇرىن پارتيامىز تەك بيلىكتىڭ پارتياسى دەپ ەسەپتەلىپ كەلسە, ەندى بۇل دوكترينانىڭ ارقاسىندا جالپىحالىقتىق پارتيا مارتەبەسىن الماقشى.
ويتكەنى, قازىرگى تاڭدا «نۇر وتان» پارتياسى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋدە ءوزىنىڭ ءىس-ارەكەتىمەن حالىقتىڭ سەنىمىنەن شىققاندىعىن كورسەتىپ وتىر. ال حالىقتىڭ پارتياعا سەنىمى دەگەنىمىز, بولاشاققا زور ءۇمىت دەگەن ءسوز. مىنە, حالىقتىڭ وسىنداي تاۋداي سەنىمىن ارقالاعان پارتيامىز «نۇر وتان». نۇرلى بولاشاق جولىندا!» دەپ اتالاتىن قۇجاتتى ەل بىرلىگى مەن تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋعا باعىتتاپ وتىر. جوبادا بيىك ماقساتتاردى باعىندىرىپ, ءوزىمىزدىڭ وركەن جايعان قۋاتتى ەل ەكەندىگىمىزدى تانىتا بىلگەن ەلباسىمىز باسقارعان «نۇر وتان» پارتياسى ەلىمىزدەگى ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن ىنتىماقتى, اۋىزبىرشىلىكتى جوعارى دەڭگەيگە قويعان. «ءبىزدىڭ باسىم قۇندىلىعىمىز – بەرەكەلى بىرلىگىمىز!», دەگەن ەدى ەلباسى. جانە ول جەتەكشىلىك ەتەتىن «نۇر وتان» پارتياسى وسى ساياساتتى ءاردايىم باسشىلىققا الىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ ساياساتىنا سايكەس دەر ۋاقىتىندا ۇسىنىلىپ وتىرعان ماڭىزى زور ىرگەلى قۇجاتتا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ تۇعىرناماسى مەن باستى مۇراتتارى ناقتىلانىپ, ەلباسىنىڭ مەملەكەتتىك باعىتىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن باياندىلىعىن, كوركەيۋىن قامتاماسىز ەتەتىن تىرەك رەتىندە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن تابىستى جۇزەگە اسىرۋعا قىزمەت ەتەتىن ءرولى بەلگىلەنەدى.
ەل ازاماتتارىنىڭ ءومىرىن ساپالى تۇردە جاقسارتۋعا ۇمتىلۋ, ونى قوعامنىڭ كوپتەگەن مۇشەلەرىنىڭ كۇش-جىگەرىمەن جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقپەن قامتاماسىز ەتۋ – پارتيا ساياسي دوكتريناسىنىڭ باستى مىندەتىنە كىرگەن. وندا ءاربىر ازامات ءۇشىن مىقتى الەۋمەتتىك كەپىلدەمەلەر بار. بارلىق پارتيا مۇشەلەرىنىڭ باسىن قوسىپ وتىرعان باستاۋىش پارتيا ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىن ساپالى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ مىندەتى دە تۇر. جاڭا دوكترينانى بەكىتۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى – قول جەتكىزگەن تابىستارىمىزدى ودان ءارى ەسەلەپ, مەملەكەتىمىزدىڭ تۇراقتىلىعى مەن باياندىلىعىن تۇبەگەيلى قامتاماسىز ەتۋ. وسى ماقساتتاردى تولىق جۇزەگە اسىرادى جانە جاڭا دوكترينانى قابىلداۋ ەلدىڭ جاڭا سەرپىندى دامۋ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋعا جاردەمدەسەدى. نەگىزىنەن جوبادا قازىرگى زامانعى قوعامداعى باسەكەلەستىكتىڭ باستى بەلگىسى – بىرەگەي ءبىلىم مەن تەحنولوگيا بولعاندىقتان, قازاقستاننىڭ بولاشاعى – زياتكەر ۇلت جانە يننوۆاتسيالىق ەكونوميكادا ەكەنى باسا كورسەتىلگەن. وسى ماقساتتى ورىنداۋدا باسقارۋ, گۋمانيتارلىق جانە ءبىلىم بەرۋ يننوۆاتسيالارىن دامىتۋ ارقىلى ءبىلىم قوعامىن, جاڭا ەكونوميكانىڭ ارقاۋى بولىپ تابىلاتىن زياتكەرلەردىڭ تابىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەپ, عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ دامۋىنا, جاس ازاماتتاردىڭ يننوۆاتسيالىق جانە شىعارماشىلىق الەۋەتىن ىسكە اسىرۋىنا, جاڭا مۇمكىندىكتەر جاساۋعا ايتارلىقتاي ىقپال جاساۋدى كوزدەيدى. ياعني جوبادا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ءبىلىمنىڭ جوعارى دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋگە جانە ونى نارىقتىق ەكونوميكا جاعدايىندا قولدانۋعا قابىلەت بەرۋگە ءتيىس. مۇنداي ءبىلىم ازاماتتاردىڭ مۇقتاجدىقتارىنا جانە ۇدايى وقۋعا دەگەن ۇمتىلىستارىنا سايكەس كەلۋى ءتيىس دەگەندى العا تارتادى.
جاڭا باعىتتىڭ ماقساتى تابىستى دامۋدىڭ جەتى فاكتورى اتتى بولىمدە بىرلىك پەن كەلىسىمدى نەگىزگە الا وتىرىپ, بىرلىگى جاراسقان, ىنتىماقشىل ەل عانا الدىنا بيىك ماقسات قويىپ, وعان قول جەتكىزە العاندىقتان, ولاردىڭ قوعامدىق كەلىسىمگە, ازاماتتىق جانە ۇلتتىق ورتاق قۇندىلىقتارعا, جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە نەگىزدەلگەن بىرلىك – ەلىمىزدىڭ ءساتتى ءارى تۇراقتى دامۋىنىڭ بەرىك ىرگەتاسىن قالايتىن قوعامدى ورناتۋ قاجەتتىلىگى ماقسات ەتىپ قويىلادى. ەلدەگى مۇنداي بىرلىكتى ساقتاۋ قازىرگى الەمدەگى كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ نەگىزگى تەتىگىنە اينالىپ وتىرعانىن باسا ايقىندايدى.
تاعى ءبىر نازار اۋداراتىن جاعداي, جوبادا جاھاندانۋ داۋىرىندە ۇلتتىق-مادەني قۇندىلىقتاردىڭ السىرەۋ قاۋپى تۇرعاندا جانە جاھاندىق قۇندىلىقتار ماڭىزدىلىعى جوعارىلاعان تۇستا ءوزىنىڭ انا ءتىلىن, تاريحىن, مادەنيەتى مەن ءداستۇرىن دارىپتەيتىن ۇلت قانا وركەندەي الاتىنىن, وتباسى ءبىزدىڭ قوعامىمىزدا ءداستۇردى ساقتاۋدىڭ باستى ينستيتۋتى, ال قوعام مەن مەملەكەتتىڭ بەرىكتىگى ونىڭ تۇتاستىعىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنى بەرىلىپ, قوعامداعى داستۇرگە نەگىزدەلگەن وتباسى قۇندىلىقتارىن نىعايتۋدى كوزدەگەن جانە ونى مەملەكەتتى كۇشەيتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى رەتىندە ساناعان. قۇجاتتا بۇعان دا ۇلكەن دەن قويىلعان. سوندىقتان ەلباسى جولداۋىنداعى باسىمدىقتار ەلىمىز ءۇشىن بەيبىتشىلىك, تۇراقتىلىق پەن وركەندەۋدىڭ «التىن عاسىرى» كەزەڭىندە كوزدەگەن ماقساتتارعا مىندەتتى تۇردە جەتكىزەتىندىگىنە جانە پارتيانىڭ تاريحي جاۋاپكەرشىلىگى ايقىندالعان جاڭا دوكترينا ستراتەگيامەن قاتار 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ يدەولوگياسى بولاتىنىنا سەنىمدىمىن.
دەگەنمەن, ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىك جولىنداعى جاسامپاز ىستەرىنە سۇبەلى ۇلەس قوسقان «نۇر وتان» پارتياسى قازىرگى تاڭدا كۇشتى ساياسي ۇيىم رەتىندە ۇلتتىق ءىس-قيمىلداردىڭ جوسپارىن جۇزەگە اسىراتىن مىقتى ساياسي مەحانيزم قالىپتاستىرىپ, كوپشىلىكتى سوڭىنان ەرتىپ كەلەدى. ونىڭ ۇستىنە تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جەتكەن جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ءبىرازى دەرلىك پارتيانىڭ پاراساتتى ۇستانىمى ارقاسىندا مۇمكىن بولعانى دا شىندىق. پارتيانىڭ بارلىق باعدارلامالىق ماقسات-مىندەتىن جۇزەگە اسىرۋداعى جۇمىستىڭ سالماعى ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆ باسقارعان «نۇر وتان» پارتياسىنا ءتۇسىپ وتىرعانىنا قاراماستان, بۇگىنگى پارتيا مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى بولىكتەرىن ءتيىستى دەڭگەيدە ىسكە اسىراتىن, بارىنشا ىقپال ەتەتىن ساياسي كۇشكە اينالعان.
دوكترينا قازاقستاندى جەدەل دامىتۋ ماقساتىندا ەلدىڭ ادامي, ينتەللەكتۋالدىق مۇمكىندىگىن جانداندىرۋ مەن جۇمىلدىرۋعا, ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ لايىقتى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنە جەتۋگە, رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسى كەپىلدىك بەرگەن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ساقتاۋ مەن قورعاۋعا باعىتتالماق. وسىلايشا ەلىمىزدەگى ساياسي جۇيەنىڭ نەگىزگى بولىگى بولىپ تابىلاتىن «نۇر وتان» پارتياسى حالىق مۇددەسىن كوزدەي وتىرىپ, ەلىمىزدەگى ءار الۋان پارتيالاردىڭ قاتارىنان سۋىرىلىپ شىعىپ, ازاماتتىق باستامالاردى دامىتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋعا ۇمتىلىپ, ساياسي كەڭىستىكتە ناعىز حالىقتىق پارتيا ەكەندىگىن دالەلدەپ بەردى.
داريا قوجامجاروۆا,
قر ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى,
تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى,
پروفەسسور.
