قوعام • 11 ماۋسىم، 2020

براكونەرلەر جازاسىز قالمايدى

43 رەت كورسەتىلدى

شىعىس قازاقستاندا تامىلجىعان تابيعاتى بار كورىكتى مەكەندەر از ەمەس. سونىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى – مارقاكول. الايدا سوڭعى جىلدارى وسى عاجايىپ كولدە بالىقتى زاڭسىز اۋلاۋ فاكتىلەرى تىم كوبەيىپ، جاعداي ابدەن ۋشىققان. بۇل ماسەلەگە پرەزيدەنتتىڭ ءوزى نازار اۋدارعاننان كەيىن عانا بالىق اۋلاۋعا تىيىم سالىندى. قازىر تەك كول جاعالاۋىنداعى تۇرعىندارعا عانا بالىق اۋلاۋعا رۇقسات بەرىلگەن.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىر قۇزىرلى ورگاندارعا مارقاكولدەگى جاعدايدى مۇقيات زەرتتەۋدى تاپسىرعاننان كەيىن ءوڭىردىڭ بارلىق سۋ قويمالارىنا تەكسەرۋ جۇرگىزىلگەن. وبلىستىق پروكۋراتۋرا ءوڭىردىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى وكىلدەرىمەن بىرلەسە مارقاكولگە ارنايى بارىپ، ۆەدومستۆوارالىق كەڭەس وتكىزىپ، كولدەگى ءتۇيىندى ماسەلەلەردى جان-جاقتى تالقىلاعان-دى.

«براكونەرلىك ماسەلەسى ءبىزدىڭ وبلىسىمىز ءۇشىن ءالى دە وزەكتى. قازىرگى ۋاقىتتا وبلىس­تا ەرتىس باسسەينىنىڭ 4 سۋ قويماسىندا جانە زايسان، وسكەمەن، ءشۇلبى جانە بۇقتىرما سۋ قويمالارىنىڭ 40 ۋچاسكەسىندە بالىق اۋلانادى. ءبىز ارنايى تالداۋ جاساعان كەزدە اۋماقتىق ينسپەكتسيا، قورىقشىلار قىزمەتى جانە جەدەل جاساقتار مەن تابيعاتتى قورعاۋ پوليتسياسىنىڭ قىزمەتىندەگى كوپتەگەن كەمشىلىكتى انىقتادىق. اتالعان ۆەدومستۆولار كوبىنەسە ۇساق قۇ­قىق بۇزۋشىلىقتاردى، مىسالى، بالىق اۋلاۋدىڭ جەكە فاكتىلەرىن عانا انىقتايدى. براكونەرلىككە قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزبەيدى، قىلمىستىق سحەمالار انىقتالمايدى. ءبىر قىزمەتكەر ايىنا ەكى-ءۇش ءتارتىپ بۇزۋشىلىق جانە 2-5 كيلوگرامم زاڭسىز بالىق اۋلاۋ فاكتىلەرىن عانا تىركەيدى. سوڭعى ەكى جىلدا اۋماقتىق ينسپەكتسيا انىقتاعان 2087 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ 362-ءسى عانا ەلەۋلى بۇزۋشىلىققا جاتادى. مارقاكولدە كەڭەس وتكىزگەندە قورىق باسشىلىعىنا جۇمىستى شيراتۋدى، ناقتى شارالار قابىلداۋدى، ال قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا، اسىرەسە ۋىلدىرىق شاشۋ كەزەڭىندە زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاۋ جانە ساپالى تەرگەۋدى قامتاماسىز ەتۋدى مىندەتتەدىك»، دەيدى وبلىستىڭ باس پروكۋرورى قۇسايىن يگەمباەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، ايماقتىڭ ەرەكشەلىگىن ەسكەرە وتىرىپ، براكونەرلەرمەن كۇرەس نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولۋى كەرەك. بۇل باعىتتا ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىنە كولدەگى ماسەلەلەر بويىنشا ۇسىنىستار جىبەرىلگەن ەكەن.

«ارنايى بەلگىلەنگەن بالىق اۋلاۋ ورىن­دارى­نىڭ سانىن قىسقارتۋعا بايلانىس­تى باستامالارىمىز دا ۆەدومستۆو تاراپىنان قولداۋ تاپتى. سۋ قۇزعىنى (باكلان) سانىن رەتتەۋگە بولاتىن قۇستار تىزىمىنە ەنگىزىلدى. ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرس­تار ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىمەن مارقاكول مەم­لەكەت­تىك تابيعي قورىعىنىڭ قورعا­لاتىن اۋما­عىنا قاتىستى ەرەجەگە تۇزەتۋ جاسالدى. ماتا­باي، قاراعايلىبۇلاق جانە تومەنگى قا­راعايلىبۇلاق اۋىلدارى ارنايى بالىق اۋلاۋ تىزىمىنەن الىنىپ، ۇرانقاي اۋىلىنا جاقىن ءبىر عانا جەر قالدىرىلدى. ەڭ باستىسى، قورىقتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايى جاقساردى، شانا، فوتوتۇزاقتار مەن موتورلى قايىقتار بەرىلدى. بۇدان بولەك بالىق رەسۋرستارىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنىڭ جولىن كەسۋ ماقساتىندا وبلىستىڭ بەس اۋدانىن – زايسان، تارباعاتاي، كوكپەكتى، كۇرشىم جانە التايدا پروكۋرورلار باستا­عان موبيلدىك توپتاردىڭ جۇمىسى جانداندىرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا ولار 50-دەن اسا رەيدتىك ءىس-شارا جۇرگىزدى، تابيعات قورعاۋ زاڭناماسىنىڭ كوپتەگەن زاڭ بۇزۋشىلىقتارى انىقتالىپ، كىنالى ادامدار جاۋاپقا تارتىلدى» دەيدى وبلىستىق پروكۋراتۋرا وكىلى.

مىسالى، مارقاكول قورىعىنىڭ اۋما­عىندا تابي­عات قورعاۋ زاڭناماسىنىڭ 16 بۇزۋ­شىلىقتارى انىقتالعان، سول بويىنشا اكىمشىلىك حاتتامالار تولتىرىلعان. كۇرشىم اۋدانىندا 1800 مەتر بالىق اۋلايتىن اۋ الىنىپ، جالپى سالماعى 433 كيلوگرامم بالىقتى زاڭسىز تاسىمالداعان اۆتوكولىك توقتاتىلعان. تارباعاتايدا 11 توننا اقسەركە بالىعىن تيەگەن اۆتوكولىك پەن قۇجاتسىز 22 توننا بالىعى بار بەس توڭازىتقىش انىقتالعان. ال زايسانداعى سۋ قويمالارىنان ۇزىندىعى 6 شاقىرىم تى­يىم سالىنعان جەلىلەر تاركىلەنگەن. كۇرشىم اۋدانىندا قىزمەتتىك اۆتوكولىكتە ۋىلدىرىق پەن بالىق تاسىمالداعان جەدەل ارەكەت ەتۋ جاساعىنىڭ ينسپەكتورى ۇستالعان. جىل باسىنان بەرى سەگىز قىلمىستىق ءىس تىركەلىپ، التى قىلمىستىق ءىس بويىنشا ايىپتاۋ ۇكىمى شىعارىلعان. ال ەكى ءىس بويىنشا قازىر تەرگەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر.

قازىر – مارقاكولدە بالىقتاردىڭ ۋىلدىرىق شاشاتىن كەزەڭى. وسىعان وراي كول باسىندا رەيد شارالارى ۇيىمداستىرىلىپ، براكونەرلىككە جول بەرمەۋ ءۇشىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسى كۇشەيتىلگەن. قورىق اۋماعىنا ارنايى بەكەتتەر قويىلىپ، فوتوتۇزاقتار ورناتىلىپتى. ەرەكشە اتاپ وتەتىن ماسەلە، بيىل العاش رەت «قازاۋەقۇتقارۋ» اق-مەن كەلىسىم جاسالىپ، ۋىلدىرىق شاشۋ كەزەڭىندە تىكۇشاقپەن باقىلاۋ جۇرگىزىلىپتى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، قازىر مارقاكولدە جاعداي تۇراقتى.

 

شىعىس قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

9 سۋ قويماسى سالىنادى

ەكولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار