قوعام • 09 ماۋسىم، 2020

اعى باردىڭ، باعى بار

1497 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىز بۇگىندە ەت جانە ءسۇت ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋدا تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا كوش باسىندا كەلە جاتىر. بۇگىندە 1 كگ ىرىمشىكتىڭ باعاسى 2000 تەڭگە بولسا، 1 كگ قۇرتتىڭ باعاسى 1800 تەڭگەدەن باستالادى.

ارينە، قاراپايىم حالىق ءۇشىن قىمباتتاۋ. 2000 جىل­دار­دىڭ ورتا تۇسىندا ءۇي ارالاپ ايران-ءسۇت ساتاتىن اپا­لارىمىز كوپ ەدى. قازىر دە تاڭ بوزارىپ اتقان­نان «ايران، مولوكو» دەپ ايعاي­لاپ جۇرەتىندەر بارشى­لىق. كەيىنگى جىلدارى دۇكەن سورەلەرىندە ءسۇت ونىم­دەرى تىپتەن كوبەيىپ، اپا­لارى­مىزدىڭ ليترلەپ ساتى­لاتىن اعارعانىن ساعى­نىشپەن ەسكە الاتىن بولدىق.

عالىمدار وڭدەلمەگەن ءسۇت ءونىمىن تۇتىنۋ ماسەلە­سىندە ءالى كۇنگە دەيىن داۋلاسادى. ءبىر جاعى مۇنىڭ زيا­نى كوپ دەسە، كەرىسىنشە ەكىنشى جاق پاكەتتەلگەن ءسۇت ونىمدەرىنەن قاۋىپ كوپ دەيدى. مىڭ­داعان سيىردان ساۋىلعان ءسۇت زاۋىتتارىندا جالپى ىدىستارعا قۇيى­لادى. ماسەلەن، شىبىننىڭ سىلەمەيلى شىرىنى­نان ءبىر قاسىق بالدىڭ ءوزى ءب ۇلىنىپ كەتەدى. بايقاۋسىزدا ىدىس­تا بەتى اشىق تۇرعان مول سۇتكە تامىپ كەتسە، ونىڭ تيگىزەر زيانى ايتارلىقتاي بولادى.

سۇتتەن كوپتەگەن سۋسىن جانە تاعام ءتۇرى ازىرلەنە­دى. سولاردىڭ ىشىندە ۋىز­دىڭ ادام اعزاسىنا پايداسى مول. ۋىز قۇرا­مىن­دا انتيوكسيدانتتار وتە كوپ. ول اعزا­نىڭ قورعانىش قاسيەتىن ارتتىرىپ، اس قورىتۋ جۇيە­سىن رەتكە كەلتىرەدى. بۇل − جاسارۋدىڭ بىردەن-ءبىر كە­پىلى. سونداي-اق انتيوكسيدانت جۇرەك اۋرۋىنا، قا­تەر­­­لى ىسىككە، ەرتە قارتايۋعا جول بەرەتىن حيميا­لىق ەلە­­مەنت­­تەردىڭ اسەرىن جوياتىن كۇشكە يە دەسەدى.

ۋىز­دىڭ بىر­نەشە ءتۇرى بار: مالدىڭ بۇيەنىنەن جاسال­عانى، كەپ­تىرىلگەن ءتۇرى، بالعىن رەڭدىسى بولادى. جال­پى، ۋىز ءسوزىنىڭ ماعىناسى كەڭ. ماسەلەن، كەدەي ادامدى ۋى­­زعا جارىماعان دەپ ايتىپ جاتادى. «قاش­­پاعان قارا سيىردىڭ ۋىزىنان دامەتىپ» دەگەن دە بار.

حالقىمىز «اعى باردىڭ، باعى بار» دەپ بەكەر ايتپاعان. قوراسىندا سيىرى بار ءۇيدىڭ بەرەكەسى بار. اتتەڭ، قازىر اۋىلداعى اعايىننىڭ ءوزى دە سيىر ۇستاپ، ءسۇت ساۋىپ، ودان ءارتۇرلى تاعامدار جاساۋعا ەرىنەدى. اققا جارىپ وتىراتىن جاعدايى بار بولسا دا، اي­ران-ءسۇتتى دۇكەننەن ساتىپ الىپ ىشەدى. «بەرەكەنى كوك­تەن تىلەمە، ەتكەن ەڭبەكتەن تىلە» دەۋشى ەدى. اۋىل ادام­دارىنىڭ زامان اعىمىنا ىلەسكەنى جاقسى، بىراق قولداعى بار نارسەنى ۇقساتا ءبىلۋ دە بەرەكەگە باستايتىنىن تۇسىنەتىندەر ازايىپ بارا جاتقان سياقتى. ەندەشە، تاڭ بوزارىپ اتقاننان ءسۇت ساتىپ جۇرگەن اپالاردىڭ ەڭبەگى ەڭبەك-اق قوي، شىركىن...

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار