ەلىمىز كورشى رەسەي مەملەكەتىمەن تىعىز ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس ورناتا ءبىلدى. ءبىر كەزدەرى كەڭەس وداعى قۇرامىندا دا بىرگە بولدىق. سول كەزدەرى ەكى ەلدىڭ اراقاتىناسىن جاقىنداتاتىن كاسىپورىندار بىزدە دە جۇمىس جاسادى. ەگەمەندىك العاننان كەيىن ءوز ساياساتىمىزدى ۇستانىپ, دەربەس ەكونوميكالىق باعىتقا بەت بۇردىق. سول باعىتتان جاڭىلىسقان كەزىمىز جوق.
ماسەلەن, قازاقستانداعى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى – ءبىزدىڭ سارا جولىمىز. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن 2011 جىلى قولعا الىنعان بۇل باعدارلامانىڭ جەمىسىن كورىپ كەلە جاتقانىمىزعا دا ەكى بەسجىلدىققا جۋىق ۋاقىت بولدى. وسى باعدارلاما ارقىلى دا رەسەي مەملەكەتىمەن بىرقاتار ەكونوميكالىق بايلانىس ورناتتىق. ەلىمىز ەكونوميكالىق تۇرعىدا بارىنشا بەرىك بايلانىس ورناتقان دا وسى رەسەي بولىپ وتىر. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, بۇل – اسا ىرگەلى, ماڭىزدى قاتىناس. بۇل بايلانىس الداعى جىلداردا دا ءوز جالعاسىن تابادى دەگەن سەنىمدەمىن. سوندىقتان ق.توقاەۆتىڭ ەكى ەل اراسىنداعى ناق وسى ەكونوميكالىق ماسەلەلەرگە قاتىستى پىكىرىن وتە ورىندى دەپ باعالايمىن. وسى باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس ءارى قاراي دامي بەرمەك.
مەملەكەت باسشىسى سۇحباتتا ء«بىز رەسەيمەن مۇناي-گاز, مۇناي-حيميا جانە باسقا دا قايتا وڭدەۋ ۇلەسى جوعارى ءونىم شىعاراتىن سالالاردا ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا نيەتتىمىز. كاسپي قايراڭىندا تەڭىزدەگى مۇناي-گاز جوبالارى بويىنشا ىنتىماقتاستىعىمىز نىعايدى. قازاقستان رەسەيگە ستراتەگيالىق سەرىكتەس رەتىندە سەنىم ارتادى. «لۋكويل» كومپانياسى دا ءبىزدىڭ ەلدە تابىستى جۇمىس ىستەۋدە. بۇدان بولەك, قازاقستاندا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتقان رەسەيلىك بيزنەسكە قولداۋ كورسەتەمىز» دەپ ايرىقشا اتاپ ءوتتى. بۇل سالا ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن اسا ماڭىزدى. سەبەبى ءبىز كوپ مولشەردە مۇناي شىعاراتىن ەلمىز. سوندىقتان بۇل جەراستى بايلىعىمىزدى وزگە ەلدەرگە شىعارۋ, وڭدەۋ, ساتۋ ماسەلەسىن دە ۇمىتپاۋىمىز قاجەت. ماسەلەن, «قازترانسويل»-دىڭ قۇبىرى قازاقستاننان باستالىپ, رەسەيگە جالعاسىپ جاتىر. ەلىمىزدە وندىرىلەتىن مۇنايدىڭ ۇشتەن ەكى بولىگى وسى قۇبىر ارقىلى وتەدى. سوندىقتان بۇل قۇبىردىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ تۇرۋىنا ىنتالىمىز.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, وسى مۇناي سالاسىنا قاتىستى وڭدەۋ, قايتا وڭدەۋ جۇمىستارى دا جاندانىپ كەلەدى. ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس – ءبىر نارسەنى ساتىپ الىپ, ەكىنشى نارسەنى ساتۋدا ەمەس. بىرلەسكەن ءوندىرىس ورىندارىن, سونىڭ ىشىندە وڭدەۋشى ورىنداردى قولعا الۋ جۇمىستارى دا اسا ماڭىزدى. شيكىزاتىمىزدى تولىققاندى پايدالانۋعا, يگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن مۇنداي كاسىپورىنداردىڭ جۇمىس جاساۋى – جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ قولدانىسقا ەنگىزىلە باستاۋىنا باستاما بولادى.
سۇحباتتا ق.توقاەۆ ەكى ەلدىڭ ماماندارى بىرىگىپ جۇمىس جاساپ جاتقان بىرنەشە مىسالدى كەلتىردى. «بىلتىر ءساۋىر ايىندا ءبىز وندىرىستىك كووپەراتسيا سالاسىنداعى بىرلەسكەن ءىس-قيمىل باعدارلاماسىن قابىلدادىق. ال قازان ايىندا باعدارلامانىڭ العاشقى جوباسىنىڭ اياسىندا قوستانايدا «كيروۆەتس» تراكتورلارىن شىعارۋ جۇمىسى باستالدى. زاۋىتتىڭ قۋاتتىلىعى جىلىنا 500 تراكتورعا دەيىن جاساپ شىعارۋعا جەتەدى» دەدى مەملەكەت باسشىسى. وسىنداي باستامالار ەكونوميكامىزدى ىلگەرىلەتۋ بارىسىندا اسا قاجەت. ەگەر ءبىز ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ مۇددەمىزدى ساقتاي بىلەتىن بولساق, وندىرىستىك بىرلەستىكتەردىڭ ورەسى ارتاتىنى اقيقات. مەن – اعا, سەن – ءىنى دەگەن سەكىلدى تەڭسىزدىك بولماۋى كەرەك. ارامىزدى نە ەل, مۇحيت ءبولىپ جاتپاعان سوڭ, ساۋدا اينالىمىنا اسا قولايلى جاعداي جاسالعان. ادىلەتتى, ءبىر ەل ءبىر ەلدىڭ مۇقتاجىن, ءۇمىتىن تۇسىنۋگە نەگىزدەلگەن كەلىسىمشارتتار قاشان دا باياندى بولادى.
ق.توقاەۆتىڭ ايتىپ وتىرعانى – وسى. وسىنداي باتىل ويلاردى, ۇلكەن ماسەلەلەردى مەملەكەت باسشىسى ءجيى ايتىپ, ءجيى كوتەرىپ كەلەدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ الدىنا دا ءبىز بۇرىن تۋراسىن ايتا الماي جۇرگەن ماسەلەلەردى قويدى. سوندىقتان پرەزيدەنتتىڭ بۇل سۇحباتىن ءوز باسىم جوعارى باعالايمىن.
كەنجەعالي ساعاديەۆ,
مەملەكەت قايراتكەرى,
ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى
