قۇرىلىس ستراتەگياسى نە ءۇشىن قاجەت؟

وبلىستىق قۇرىلىس باسقار­ماسىنىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر قارجىلاندىرۋدىڭ بارلىق كوزدەرى ەسەبىنەن 332,5 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىن­دى. ال بيىل يندۋستريا جانە ين­فراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيستر­لىگى قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق كو­ميتەتى بەلگىلەگەن جوسپارعا سايكەس, وڭىردە 346 مىڭ شارشى مەتر ءۇي تۇرعىزىلۋعا ءتيىس.

ايماق اكىمدىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن – 70 ملن دانا كىرپىش, 60 مىڭ تەكشە مەتر بەتون بلوك, جالپى ۇزىندىعى 400 شاقىرىمدىق قۇبىر قاجەت ەكەن. 2030 جىلعا قاراي وڭىردەگى ءار ازاماتقا شاق­قاندا 30 شارشى مەتر پاتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جىل سايىنعى قۇرىلىس كولەمى 11 پايىزعا ارتىپ وتىرۋى ءتيىس.

– تۇرعىن ءۇي باعاسىن ارزانداتۋ ءۇشىن الدىمەن قۇرىلىس يندۋسترياسىنا قاجەتتى ماتەريالدار ءوندىرىسىن جولعا قويۋ كەرەك. كاسىپورىندار اشۋ قاجەت. قازىر ماتەريالداردىڭ باسىم بولىگى شەتتەن اكەلىنەدى, – دەيدى قۇرىلىس سالاسىنىڭ ارداگەرى بايتەمىر ءىلياسوۆ.

ايتالىق ەكىباستۇزدا كىر­پىش شىعارىلعانىمەن, جەرگى­لىكتى قۇرىلىسشىلار كىرپىشتى سەمەيدەن جەتكىزۋدە. ويتكەنى ەكىباستۇزدا وندىرىلەتىن كىرپىشتى نۇر-سۇلتان, قاراعاندى قالا­لارىنىڭ قۇرىلىس كومپانيا­لارى ساتىپ الادى. وڭىر­دە قۇ­رىلىسقا قاجەتتى قۇم شى­عا­راتىن, قۇبىر, بەتون, پليتا شى­عاراتىن كاسىپورىندار دا بار. بىراق قۇرىلىس كومپانيا­لا­رى جەرگىلىكتى زاۋىتتاردىڭ ءونى­مى ولشەم بويىنشا جوبا­لىق قۇجاتتارعا سايكەس كەلمەيتىن­دىكتەن, سىرتتان اكەلۋگە ءماجبۇر. سانتەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتار كوبىنەسە رەسەيدەن جەتكىزىلەدى. قۇم بولسىن, قۇبىر بولسىن, سان­تەح­نيكالىق قۇرالدار بولسىن, سونشالىقتى كۇردەلى تەحنولوگيا­لاردى قاجەت ەتپەيتىن دۇنيەلەر. ونىڭ ءبارىن «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جوباسى بويىنشا ەلىمىزدە جاساۋعا بولار ەدى عوي.

Nurly Ertis باعدارلاماسى نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى كوپبالالى وتباسىلار مەن جاس مامانداردى وڭىرگە كوشىرىپ اكەلۋگە ءتيىمدى ەكەنى بايقالدى. بيىل دا بۇل باعدارلاما جالعاسىن تاۋىپ, ەكىباستۇز قالاسىندا – 11, اقسۋدا 4 ءۇي سالىنىپ جاتىر.

قۇرىلىس ستراتەگياسىنىڭ ءبىر باسىم باعىتى – كوممۋنالدىق سەكتوردى, جىلۋمەن جانە ەلەكتر­مەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭعىرتۋ. بۇگىندە وبلىس ورتالىعىنداعى جانە جالپى وڭىردەگى تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ باسىم بولىگىن وتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارى سالىنعان ۇيلەر قۇرايدى. وبلىستاعى تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ 55 پايىزى ەسكىرگەن, وبلىس ورتالىعىنىڭ وزىندە 1300-دەن اسا تۇرعىن ءۇيدى جوندەۋ قاجەت.

قازىر وبلىس ورتالىعىندا قى­زىل كىرپىشتەن سالىنعان كوپ- قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر قاپتاپ كەت­تى. قالانىڭ ءار جەرىنەن بوي كوتەرىپ, بەي-بەرەكەت سالىنۋ­دا. ءتىپتى ەرتىس وزەنى جاعالاۋىنداعى سۋ قورعاۋ ايماقتارىنا دەيىن قى­زىل كىرپىشتەن سالىنعان كوپ- قابات­تى ۇيلەر تۇرعىزىلۋدا. جال­پى, پاۆلودار قالاسى كەڭەس وكىمەتى كەزىندە سول كەز­دەگى لە­نينگراد قا­لاسىنىڭ ارحي­تەك­تۋرالىق جوباسىنا لايىق­تا­لىپ, ەرەكشە ساۋ­لەتپەن سالىن­عانى بەلگىلى. كو­شەلەرىنىڭ كەڭ­­دىگى, اينالما جول­داردىڭ ءتيىم­­دى سالىنعانى, ەرتىس وزەنى جاعا­لا­ۋىنىڭ اسەمدىگى نە­ۆا جاعا­لاۋىنداعى قالاعا ۇقساي­تىنى سودان. بەرتىنگە دەيىن قا­لا قۇرىلىسىندا اكىمدىك وسى ۇل­گىنى ساقتاپ كەلگەن-ءدى. ءسويتىپ جاڭا اۋدان­دار قالانىڭ شەت جا­عىنان سالىندى. بايدالا, كەن­جەكول اۋىلدارىنا قاراي وبلىس ورتالىعىن كەڭەيتۋ جوسپارى دا بولدى. وكىنىشكە قاراي, كەيىنگى جىلدارى وبلىس باسشىلىعى اسەم قالانىڭ كەڭىستىگىن تارىلتىپ, قۇرىلىس كومپانيالارىنا قىزىل كىرپىشتەن ءۇي سالۋعا رۇقسات بەردى.

قالا قۇرىلىسى جانە جەردى باسقارۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ازامات نەعماتوۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس سالۋعا وراي جۇرگىزىلگەن تەكسەرىستەر كەزىندە زاڭ تالاپتارى ساقتالماعانى ءۇشىن 183 قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالىپ, 66,1 ملن تەڭگە ايىپ­پۇل سالىنعان, 3 جوبا­لىق ۇيىم­نىڭ ليتسەنزياسى توقتا­تىلىپتى.

تاعى ءبىر داۋلى ماسەلە – وبلىس ورتالىعىنداعى اۋەجاي قا­لا­شىعى شاعىن اۋدانىنىڭ قۇرىلىسى. شاعىن اۋداندا 37 جەكە پانەلدى ءۇيدىڭ ورتاق ساۋ­لەتتىك ءستيلى بار. قالالىق قۇرى­لىس ءبولىمىنىڭ مامانى داۋلەت نەسىپقازيەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەكى قاباتتى, 18 پاتەردەن تۇراتىن ۇيلەر «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا سالىنعان, 1 شارشى مەترى – 120 مىڭ تەڭگە. جوبا بو­يىنشا قاتتى وتىنمەن جىلىتىلادى, سۋ قۇبىرلارى, كارىز جۇيەسى, ەلەكتر جەلىسى تارتىلعان. وتكەن جىلى بۇل اۋداندا 72 جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ءۇشىن جەر تەلىمدەرى بەرىلگەن. ءبىر قاراعاندا ءبارى جاقسى سياقتى. الايدا شا­عىن اۋدانداعى تۇرعىن ۇيلەردى اۋە­جايدىڭ ۇشۋ جولاعىنان ءبىر-اق شاقىرىم جەردە سالۋ جوسپار­لانعان.

قالالىق ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى ءبولىمىنىڭ دەرەگىنە سەنسەك, جوبانى ازىرلەۋ كەزەڭىندە «پاۆلودار اۋەجايى» اق باسقار­ما توراعاسىنىڭ كەلىسىمى, تەحني­كا­لىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى بويىنشا ەكولوگيالىق ساراپ­تامانىڭ قورىتىندىسى بەرىلگەن. ياعني مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا سالىنعان ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى اۋەجايعا جاقىن بولسا دا, بارلىعى زاڭ شەڭبەرىندە ەكەنى انىقتالدى. ۇشۋ جولاعىنا دەيىنگى قاشىقتىقتان ءۇي يەلەرىنە قاۋىپ جوق دەيدى اكىمدىك ماماندارى.

پاۆلودار