ءتۇس اۋا ۆوكزال باسىنداعى باس قالاعا جۇرەتىن تاكسيلەر تۇراتىن جەرگە كەلدىك. استانا باعىتىنا قاتىنايتىن ەكى كولىك تۇر ەكەن: ءبىرى – سەگىز ادام سىياتىن شاعىن اۆتوبۋس-مينيۆەن, ەكىنشىسى – Toyota ماركالى ەسكى ماشينا. جەڭىل ءاۆتوموبيلدىڭ الدىڭعى ورىندىعى بوس ەكەن, بىردەن سوعان وتىرا كەتتىم. ۇزاماي ارتقى جاقتاعى ورىندىققا ءبىر جاس قىز كەلىپ وتىردى. ەندى ەكى ادام كەرەك. ولار دا كوپ كۇتتىرمەدى. ەلۋدەن اسىپ, الپىستى القىمداپ قالعان ماس قازاق پەن ونى قولتىعىنان دەمەگەن جاستاۋ جىگىت كولىككە وتىردى. ء«اي, مىناۋ جولدا مازانى الاتىن بولدى عوي» دەپ ىشتەي جاقتىرماي وتىردىق, ارينە.
ءسويتىپ اينالاسى 15 مينۋتتىڭ مۇعدارىندا كولىك ءىشى جولاۋشىعا تولىپ, جۇرگىزۋشى اندەتىپ كەلىپ ەسىك اشتى. شوپىر جىگىت جاعىنا پىشاق جانىعانداي ارىق, كيىمى دە جۇدەۋلەۋ ەكەن ءوزىنىڭ. جەل قاعىپ توتىققان بەت-ءجۇزىن جاسىنا قاراماي ءاجىم تورلاعان.
ەسىكتى اشتى دا: «اقشالارىڭىزدى تولەپ قويىڭىزدار», دەدى. سول كەزدە ارتتاعى ماس قازاق:
– ە, نەگە الدىن الا تولەيمىز؟ جولدا بوران بولسا, اۆارياعا تۇسسەك نە ىستەيمىز؟ جەتكەن سوڭ الاسىڭ, – دەدى ءتىلىن شايناپ.
– ا, وندا بولمايدى, ءتۇسىڭىز, – دەگەنى سول ەدى, ماس قازاق پەن ونىڭ جاستاۋ سەرىگى سوزگە كەلمەستەن ءتۇستى دە, مينيۆەنگە قاراي كەتتى.
«ە, وسىنىسى دۇرىس بولدى. ونىڭ ۇستىنە, جاماندىق شاقىرعانداي بولىپ, اۆارياسى نەسى؟» دەدىك تە, بىزگە قاجەت ەكى جولاۋشىنى كۇتىپ وتىرا بەردىك. ءبىزدىڭ جۇرگىزۋشى اندا-ساندا «استانا! ەكى ورىن!» دەپ داۋىسى شىڭكىلدەپ ايقايلاپ قويادى.
سودان نە كەرەك, تۋرا ەكى ساعاتتاي كۇتتىرىپ بارىپ, بىرىنەن سوڭ ءبىرى ەكى ادام كەلىپ وتىردى. بۇعان دا شۇكىر... ادام تولعان سوڭ, «استانا, قايداسىڭ!», دەپ جۇردىك تە كەتتىك. ءبىز مىنگەن كولىك Toyota Camry-ءدىڭ 25-ءشى مودەلى ەكەن. شىققانىنا بالەنباي جىل بولعان اۆتوكولىك ابدەن ەسكىرگەن. اسفالتتىڭ كەي جەرلەردەگى شۇڭقىرىنا دوڭعالاعى كەلىپ سوعىلعاندا, استىنداعى تەمىرلەرى سارت-سۇرت ەتىپ ميعا تيەدى. جانار-جاعار- ماي قۇيۋ ستانساسىنا كەلىپ, گاز تولتىرىپ العاننان كەيىن, تەمىرتاۋعا قاراي شىعار كۇرە جولعا دا تۇستىك. جۇرگىزۋشى جىگىت ىزعىتىپ كەلە جاتىپ, ۇيالى تەلەفونمەن ءبىراز شارۋاسىن تىندىرىپ تاستادى. اۋەلى جاڭا عانا اقشا سالعانىن ايتىپ ءبىر ايەلمەن سويلەستى. «جول اشىق پا؟ گايشنيكتەر جوق پا؟» دەپ بىرەۋلەردەن, ءسىرا ارىپتەستەرى بولسا كەرەك, تاپتىشتەپ سۇراپ الدى. سودان كەيىن بارىپ, كوڭىلى جايلانعان ول اڭگىمەگە كىرىستى.
– كەشە استانادان ۆوكزالعا كەلگەندە «گراناتام» كەتىپ قالدى. ءبىر قۇداي ساقتادى, – دەدى.
«گراناتا» دەپ وتىرعانى دوڭعالاق پەن ءرۋلدىڭ اراسىن جالعاستىرىپ تۇراتىن ماڭىزدى بولشەك ەمەس پە ەدى؟
– سوندا, كولىكتەرىڭدى تەكسەرتىپ وتىرماۋشى ما ەدىڭدەر؟ – دەپ سۇراپ ەدىم.
– جوعا, – دەدى ول. – وعان ۋاقىت قايدا؟ ءبىر شۇقىساڭ بولدى, باسقاسى شىعا بەرەدى...
وبالى نەشىك, جۇرگىزۋشى جىگىتتىڭ كاسىبي شەبەرلىگىنە داۋ جوق ەكەن. ەكى ساعاتتان استام ۋاقىتتا ەلورداعا دا كەلىپ كىردىك...
ەرتەسىنە شارۋا بىتكەننەن كەيىن باس قالانىڭ ۆوكزالىنا كەلىپ, قاراعاندىعا باراتىن تاكسيلەر تۇراعىن تاۋىپ الدىق. جالعىز عانا مينيۆەننەن باسقا ءبىز دىتتەگەن جاققا جۇرەتىن كولىك جوق ەكەن. امالسىز سوعان وتىرۋعا تۋرا كەلدى. سەگىز ادامدىق كولىكتىڭ ابدەن توزىعى جەتكەنى كورىنىپ تۇر. ورتان بەلىندەگى ورتاق ەسىكتى اشۋ ءۇشىن الدىمەن جولاۋشى وتىراتىن الدىڭعى ەسىكتى اشۋعا تۋرا كەلەدى ەكەن. الدىڭعى جاقتاعى جولاۋشى مەن جۇرگىزۋشىنىڭ اراسىنا دا ءبىر ورىندىقتى تىعىپ جىبەرگەن ەكەن, جۇمىرتقادان ءجۇن قىرىققان قۋلار. الدىنا جايعاسقان مەن: «قاپ, قىسىلىسىپ باراتىن بولدىم-اۋ. ايتەۋىر, ارىق ادام بولسا ەكەن», دەپ ىشتەي تىلەپ قويامىن...
بۇل جولى وزگە جولاۋشىلار كوپ كۇتتىرە قويعان جوق. اينالدىرعان جارتى ساعاتتىڭ ىشىندە كولىك ءىشى جولاۋشىعا تولدى دا, قاراعاندىعا قاراي تارتىپ كەتتىك. قالادان شىعا بەرە بۇل شوپىر دا تولتىرىپ گاز قۇيىپ الدى. «قازىر گاز دەگەن جاقسى بولىپ تۇر عوي. بەنزيننەن ەكى ەسە ارزان», دەيدى ءوزى توق كوڭىلمەن.
كۇرە جولعا تۇسكەننەن كەيىن جۇرگىزۋشى جىگىتتى اڭگىمەگە تارتتىم. جاس شاماسى قىرىققا كەلىپ قالعان ەكەن. نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, بۇل دا جاسىنا جەتپەي ەرتە قارتايعان, ومىرىندە قيىندىقتى كوپ كورگەن ادامعا ۇقسادى. كيىمى دە جۇپىنى كورىندى. ءوزى اڭگىمەشىل ەكەن, سۇراعان نارسەلەرىمە ىقىلاسپەن جاۋاپ بەرىپ وتىردى. مەن كەشەگى جۇرگىزۋشىنىڭ «گراناتاسىنىڭ» ۇشىپ كەتكەنى جايىندا ايتقانىن ءسوز قىلا وتىرىپ, «قازىر سەندەر كولىكتەرىڭدى دۇرىستاپ قارامايتىن بولعانسىڭدار ما؟» دەپ, اڭگىمە اراسىندا ەلەۋسىزدەۋ ەتىپ سۇرادىم.
– قازىر نۇر-سۇلتان مەن قاراعاندى اراسىندا ادام تاسۋدا قىزىق قالمادى, – دەپ باستادى ول اڭگىمەسىن. – نەگە دەسەڭىز, يندرايۆەر دەگەن كونكۋرەنت شىقتى, جۇرتتىڭ كوبى سونى پايدالانادى. سونان سوڭ, قولى ۇزىندار تاپسىرىسپەن ادام تاسيتىن فيرمالارعا كەتىپ قالعان. ول جاقتا اقشانى جاقسى تولەيدى, ايىنا 500 مىڭ تەڭگە تابۋعا بولادى. ال قازىر بىزدە جۇرگەندەردىڭ تەڭ جارتىسىنان استامىنىڭ ماشينالارى ەسكى, سونىڭ ءوزىن ولار دۇرىستاپ كۇتىپ ۇستامايدى...
«ە, ە, ە... ەندى تۇسىنىكتى» دەدىك ىشتەي... باسە, وسىدان ءبىر-ەكى جىل بۇرىن ۆوكزال باسىندا «استانا, استانا!», دەپ ايعايلاپ تۇراتىن جىگىتتەر ءبىرتۇرلى ايبارلى كورىنۋشى ەدى. كيىمدەرى دە ءتاۋىر بولاتىن, وزدەرىنىڭ دەنە بىتىمدەرى دە سپورتشىلارعا كوبىرەك كەلەتىن. ەڭ باستىسى, ولاردىڭ كولىكتەرى دە ءتاۋىر-تۇعىن. جاڭالاۋ, سىرتى جالتىراپ, ءىشى تاپ-تازا بولىپ تۇرۋشى ەدى... ەندىگىسى مىنە, جاقسىلارى ءتاۋىر جەردى تاپقان دا, ءسىز بەن ءبىزدى ەلوردا مەن قاراعاندىنىڭ ەكى اراسىنا تاسىعان «جابايى تاكسيدىڭ» تىزگىنى كىم كورىنگەننىڭ قولىنا ءتيىپتى.
ادام ۇيدەن قىرىق قادام شىققاننان كەيىن ءمۇساپىر. سول ءمۇساپىرىڭىز دىتتەگەن جەرىمە تەز جەتە قويسام دەپ ءبىز اڭگىمە قىلىپ وتىرعان تاكسيلەرگە بۇت ارتادى. ال ەندى وسى جولاۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كىم جاۋاپتى؟ جالپى, كۇرە جولدا ادام تاسىپ, ناپاقا تاپقان تاكسيشىلەردى, ولاردىڭ ەسكى-قۇسقى كولىكتەرىنىڭ تەحنيكالىق جارامدىلىقتارىن كىم تەكسەرىپ جاتىر؟ مازالاعان سۇراق كوپ, بىراق ماردىمدى جاۋاپ جوق. بۇل تاكسيشىلەرىڭ قانشا سۇراساڭ دا, ارتتارىندا كىم تۇرعانىن ايتپايدى. جاۋاپتى ورگاندارعا رەسمي ساۋالمەن شىقساڭ, ءبىر-بىرىنە سىلتەپ, ابدەن دىڭكەلەتەدى. ەل بولسا, بۇلاردىڭ ايىنا پاتەنت تولەپ تۇراتىن زاڭدى فيرمانىڭ تاكسيلەرى ەكەنىن جانە قامقورشى كوكەلەرىنىڭ تىم جوعارىدا وتىراتىنىن ايتادى...
ال شىنتۋايتىنا كەلسەك, «جابايى تاكسيدىڭ» ماسەلەسىن جاقسىلاپ قولعا الماسا, نۇر-سۇلتان مەن قاراعاندى اراسىنداعى كۇرە جول كىسى ولىمىنەن كوز اشپايتىن «اجال جولىنا» اينالارى ايدان انىق.
قاراعاندى وبلىسى
