ءيا, مەنىڭ اكەم قان مايداننىڭ قاق ورتاسىندا ءجۇرىپ, جەڭىستى قاسقايىپ قارسى العان. سوعىستىڭ سوڭى كورىنە باستاعاندا فاشيستىك گەرمانيانىڭ استاناسىنداعى رەيحستاگقا جانە تاعى باسقا ۇكىمەت ءۇيى سياقتى ماڭىزدى نىساندارعا شابۋىلداعان كەڭەس اسكەرىنىڭ ساپىندا قازاق جاۋىنگەرلەرى كوپ بولعان. سولاردىڭ ءبىرى مەنىڭ اكەم ەدى. ۆارشاۆا, ترياسپول قالالارىن ازات ەتۋگە اتسالىسقان اكەم 1945 جىلى ساۋىردە مايدانداستارىمەن بىرگە بەرلينگە باسىپ كىرگەن. سودان كوپ ۇزاماي ءبىرجولا بەتى قايتقان گەرمانيا اسكەر باسشىلىعى كاپيتۋلياتسيا اكتىسىنە قول قويىپ, جەڭىلگەنىن تولىق مويىنداعان. رەيحستاگ قابىرعاسىنا «قازاقستان, اقمولا, بەكەنوۆ قادان» دەپ قاشاپ جازىپ كەتىپتى.
قادان بەكەنوۆ – اقمولا وبلىسى, استراحان اۋدانى جارسۋات اۋىلىنىڭ تۋماسى. دۇنيەگە 1924 جىلى كەلگەن. 1942 جىلى الماتىنىڭ جاياۋ اسكەرلەر ۋچيليششەسىندە كۋرسانت بولىپ جۇرگەندە كەڭەس ارمياسىنىڭ قاتارىندا مايدانعا اتتانعان. وڭتۇستىك-باتىس باعىتتا سوعىسىپ, ودان 1-ءنشى بەلارۋس مايدانىنىڭ 5-ءىنشى ارمياسىنا جىبەرىلىپ, اۆتوماتشىلار روتاسىنىڭ كومانديرى بولعان. بۇعان قوسا ول 11 اسكەري وردەن-مەدالمەن ماراپاتتالعان. جوعارعى باس قولباسشى ستاليننەن ءۇش رەت العىسحات العان.
سوعىستان كەيىن اكەم 1949 جىلدىڭ قاراشاسىندا انام قازيزا جانتۇرقىزىمەن شاڭىراق كوتەرەدى. سودان 68 جىل وتاسقان ەكەۋى ءتورت ۇل, ءۇش قىزدى تاربيەلەپ ءوسىردى, ولاردان 13 نەمەرە, 21 شوبەرە كوردى. ەكەۋى دە ءبىر جىلدا دۇنيەدەن وزدى.
قادان بەكەنوۆ ەلگە ورالعان سوڭ دا ابىرويلى قىزمەت ەتتى. 1956 جىلى 18 قازاندا اقمولا وبلىسى نوۆوچەركاسسكى وكرۋگىنىڭ ۋچاسكەلىك وكىلەتتى وكىلى بولىپ تاعايىندالدى. 1957 جىلى استراحان اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ميليتسيا بولىمشەسىندە ۋچاسكەلىك وكىلەتتى وكىل, 1969 جىلى استراحان اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ىشكى ىستەر ءبولىمىنىڭ ميليتسيا ينسپەكتورى, 1971 جىلى تسەلينوگراد وبلىستىق ىشكى ىستەر باسقارماسىنىڭ بۇيرىعىمەن 24-ساپتىق ديۆيزيانىڭ 168-اتقىشتار پولكى ۆزۆود كومانديرىنىڭ كومەكشىسى بولىپ تاعايىندالعان. 1972 جىلى قۇرمەتتى دەمالىسقا شىقتى.
وسىلايشا اكەم بەيبىت ءومىردىڭ تىنىشتىعىن قورىپ, زاڭ بۇزۋشىلىققا جول بەرمەۋ, قىلمىستىڭ الدىن الۋ, قوعامدىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ سياقتى جاۋاپتى مىندەتتەردى اتقارۋعا اتسالىستى.
زەينەت جاسىندا قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەنە قاتىستى. ءتۇرلى يگى ءىس-شارالاردا بوي كورسەتىپ, جاس ۇرپاققا ۇلگى-ونەگەسىن كورسەتتى. 2015 جىلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جەڭىستىڭ 70 جىلدىعى قارساڭىندا اقوردادا «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپاتتادى. سونداي-اق ءار جىلدارى اكەمە سوعىسقا قاتىسقانى ءۇشىن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين, ماسكەۋدىڭ مەرى سەرگەي سوبيانين, بۇعان قوسا بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو قۇتتىقتاۋ حاتتارىن جولدادى. اكەم قايتىس بولعاننان كەيىن دە قانشاما العىس حاتتار كەلىپ جاتىر. جاقىندا عانا بەلارۋس ەلشىلىگىنەن جەڭىستىڭ 75 جىلدىعىنا وراي تاعى حات الدىق.
بەيبىت زامان ءۇشىن جانىن اياماي ۇلەس قوسقان ارداگەر اكەمدى قاشاندا ماقتان تۇتامىن. وسىدان ەكى جىل بۇرىن بالالارى مەن نەمەرەلەرى بولىپ, اكەم تۋرالى ەستەلىك جازبالار, گازەتتەردە جاريالانعان ماقالالار, سۋرەتتەر, ماراپاتتار سياقتى بارلىق ماتەريالدىڭ باسىن قوسىپ ارنايى كىتاپ شىعاردىق. كوپتەن بەرى جيناقتاپ, باسپاعا ازىرلەپ جۇرگەن دۇنيەنى اكە-شەشەم كورىپ ۇلگەرمەدى. بۇل كىتاپ ەندى بىزدەن كەيىنگى ۇرپاقتارىنا ارداگەر اتالارى تۋرالى ءبىراز ماعلۇمات بەرەتىن ۇلكەن مۇرا بولىپ قالماق.
روزا بەكەنوۆا
نۇر-سۇلتان
