رۋحانيات • 09 مامىر, 2020

مايدانگەر حابارىن گەرمانيادان الدى

442 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

سوعىستىڭ قيان-كەسكى سۇراپىل ۇرىستارىنىڭ ءبىرى 1943 جىلدىڭ قىسىندا وڭتۇستىك باتىس جانە ۆورونەج مايداندارىندا ءوتتى. نەمىس فاشيستەرىنىڭ سوڭعى ۇلگىدەگى تانك ديۆيزيالارى بەلگورود تاسجولىنا شىعىپ الىپ, جانتالاسا العا ۇمتىلدى. بۇل كەزدەردە ەكى جاقتان دا شىعىن از بولعان جوق. سول ءبىر قيىن قىستاۋ كەزەڭدە كەڭەس اسكەرلەرى كەيىن شەگىنىپ, قورعانىسقا كوشكەن-ءدى. وتكەن جىلى ءجۇز جاسقا كەلىپ دۇنيەدەن وزعان ماڭعىستاۋلىق ناحۋ باقتىباي ۇلى وسىناۋ اۋىر سىن ساعاتتارعا كۋا بولعان.

مايدانگەر حابارىن گەرمانيادان الدى

كوزىنىڭ تىرىسىندە مايدانگەر ناحۋ باقتىباي ۇلى سول ۇرىس دالاسىن بىلاي ەسكە الىپ وتىراتىن: ء«بىز 1943 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا حاركوۆكە تاياۋ جەردەگى سوكولوۆو سەلوسىندا سوعىس قيمىلدارىنا قاتىستىق. بىردە باتالون كومان­ديرىنىڭ بۇيرىعىمەن ەكى-ءۇش جاۋىنگەر بولىپ تاڭدا بىرنەشە شاقىرىم جەردەگى ورمان ىشىندەگى «دالا كۋحنياسىنان» تاماق اكەلۋگە جانۇشىرا اتتاندىق. بىراق تاڭ اتار-اتپاستان ءبىزدىڭ شەپكە نەمىس تانكىلەرى جاياۋ اسكەرىن قالقالاي وتىرىپ كۇتپەگەن جەردەن شابۋىل جاساعانىن بىلدىك. كەلسەك, ءبىزدىڭ وكوپتا ءتىرى جان قالماپتى. ءبىر باتالون سولايىمەن جوق. جاۋ تانكىلەرى ءبىزدىڭ جاۋىنگەرلەردى تاباندارىمەن تاپتاپ كەتە بارىپتى. مەن قاسىمداعى جەرلەسىم, شەتپەلىك قوڭىر دەگەن جىگىتتى ىزدەدىم. بىراق ولىكتەردىڭ ىشىندە جوق بولىپ شىقتى. تۇتقىنعا ءتۇسىپ قالعان بولار دەپ توپشىلادىم. سول جوقتان جوق, كوز جازىپ قالدىم. ءولى-ءتىرىسىن بۇگىنگە دەيىن بىلمەي كەلەمىن».

ناحۋ اقساقال كورگەنىن قالت جىبەرمەيتىن, ەستىگەنىن ۇمىتپايتىن ادام ەدى. قاپىدا ايىرىلىپ قالعان جاۋىنگەر جولداسى قوڭىر تۋرالى اڭگىمەسىن ونىڭ قاراقيا اۋدانى جەتىباي كەنتىندە تۇراتىن بالاسى تىلەكباي قوڭىروۆقا ايتقان. سول تىلەكبايمەن ويدا جوقتا ءبىز وتكەن جىلى ءساۋىر ايىندا كەزدەسىپ قالدىق. ول – سارى وڭدىلەۋ كەلگەن, قايىڭ دەنەلى, سۇيىقتاۋ قارا قاستى, ءسوزى ۇستامدى, وقتىن-وقتىن ءازىل شىنى ارالاس قۋاقىلانا دا سويلەيتىن كىسى. اڭگىمە بارىسىندا الىس جاقتان جەتكەن حابارىمەن ءبولىستى.

«تاياۋدا وسى جەتىبايداعى ءبىر قارىنداسىم ەكى كەشتىڭ اراسىندا قۋانىپ كەلە قالدى. «اعا, ءسىزدىڭ اكەڭىزدى ينتەرنەت ارقىلى كورىپ-ءبىلدىم» دەدى. وندا «قازباەۆ قوڭىر 1896 جىلى جىلى تۋعان. ايەلى جۇباتقان قازباەۆا 1916 جىلى تۋعان. گەرمانيانىڭ گان­نوۆەر قالاسىنداعى شاتالاگ ءۋىس كونتسلاگەرى, تۇتقىن. №47009. ولگەن جىلى – 1943 جىلى 19 مامىر» دەپ جازىلىپ, سۋرەتىمەن قوسا بەرىلىپتى. مارقۇم انام اكەڭنىڭ ءولى-ءتىرىسى تۋرالى ەڭ بولماسا «حابارسىز كەتتى» دەگەن ءبىر اۋىز حابار دا بولعان جوق دەيتىن. مەن اكەم مايدانعا كەتكەندە ءبىر جارىم جاس­تا ەكەنمىن. بىراق ءۇمىتسىز شايتان دەگەندەي ءومىر بويى ىشتەي كۇتىپ ءجۇردىم. اكەم سۋرەتىندە ءوڭى جۇدەۋ, ءجۇزى تۇنەرىڭكى, ساقال-مۇرتى, شاشى ءوسىپ كەتكەن, ۇستىندەگى ءوزىنىڭ اس­كەري كيىمى سياقتى. كونتسلاگەردە ۇلكەيتىلىپ جازىلعان تۇتقىندىق ءنومىرىن قولىنا ۇستاپ وتىر. بىراق قالاي قايتىس بولعانى تۋرالى جازىلماعان» دەپ ءسوزىن ساباقتادى تىلەكەڭ.

وسىلايشا مايدانگەر قوڭىر تۋرالى ءبىر حابار العان ول بىرازعا دەيىن كوزىنە جاس كەلىپ, اكەسى ءتىرىلىپ كەلگەندەي كۇي كەشىپتى. ءبىر مالدى ساداقا جاساپ, ارۋاعىنا باعىشتاپ قۇران وقىتقان. قازىر جاسى 76-عا كەلگەن قاريا سوناۋ گەرمانياعا اكەسىنىڭ جاتقان جەر­دى ىزدەپ بارۋعا دەنساۋلىعى جارامايتىنىن ايتتى.

«گەرمانيانىڭ كارتاسىن قا­راپ شىقتىم. گاننوۆەر گەر­ما­نيانىڭ باتىسىنداعى, لەينا دەگەن وزەننىڭ بويىنداعى شاعىن ءبىر قالا ەكەن. سوعىس جىلدارىندا مال شارۋاشىلىعىمەن, ەگىستىكپەن شۇعىلدانعان كورىنەدى. اكەم بۇرىن شەتپەدەگى «ۇشقىن» سوۆحوزىندا مال باققان. مەنىڭ ءبىر تاڭعالعانىم, اتىلسا دا, اسىلسا دا, ءاربىر تۇتقىنعا قىسقاشا ءبىر ءومىربايانى مەن سۋرەتىن قوسا انىقتامالىق قۇجات جاساقتاۋ, ونىڭ مۇراعاتقا ساقتالۋى بولدى. مىنە, مەنىڭ ءومىر بويى كۇتكەن اكەم تۋرالى بار بىلگەنىم وسى» دەپ,تىلەكباي قوڭىروۆ اۋىر كۇرسىندى.

 

اللابەرگەن قونارباەۆ,

قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى

 

اقتاۋ

 

سوڭعى جاڭالىقتار