وبلىس ورتالىعىنداعى كۋتۋزوۆ-جاياۋ مۇسا كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جاڭا تۇرعىن ۇيلەر بوي كوتەرۋدە. ياعني, ەلىمىزدىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ سالىمشىسى سانالاتىن تۇرعىندار وسى ۇيلەردەن پاتەر الادى. ەگەر تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسى مەرزىمىندە اياقتالسا 400-گە جۋىق وتباسى قۋانىشقا كەنەلەدى.
وبلىس ورتالىعىنداعى كۋتۋزوۆ-جاياۋ مۇسا كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جاڭا تۇرعىن ۇيلەر بوي كوتەرۋدە. ياعني, ەلىمىزدىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ سالىمشىسى سانالاتىن تۇرعىندار وسى ۇيلەردەن پاتەر الادى. ەگەر تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسى مەرزىمىندە اياقتالسا 400-گە جۋىق وتباسى قۋانىشقا كەنەلەدى.
ال جالپى, سالىنىپ جاتقان بۇل تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋماعى – 26 مىڭ شارشى مەتر. قۇرىلىس جۇمىستارىنا 2 368 ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولىنگەن. بۇل كۇندەرى قۇرىلىس الاڭدارىندا «قۇرىلىس», «كەرەمەت-پۆ» جانە «جاردەم» سەرىكتەستىكتەرىنىڭ قۇرىلىسشى-جۇمىسشىلارى ەڭبەك ەتۋدە. سالىنىپ جاتقان ءار ۇيگە ءبىر مەردىگەردەن جاۋاپتى. سەرىكتەستىك باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, ءۇي قۇرىلىسى سەمەيدەن, ەكىباستۇزدان, قاراعاندىدان جەتكىزىلگەن كىرپىش, ارماتۋرالار سياقتى وتاندىق ءونىمدەردىڭ ارقاسىندا ءجۇرگىزىلۋدە. ماسەلەنىڭ ءمانىسى سول, جەتكىزىلەتىن قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ باعاسى قۇرىلىس باستالماس بۇرىن بەلگىلەنگەن العاشقى باعاسىنان قىمبات كورىنەدى. ەكىنشىدەن, ناعىز ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرى – كاسىبي قۇرىلىسشىلار از. سوندىقتان, ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن سوڭ-اق, ساپاسىز قۇرىلىس سىر بەرە باستايدى. جەر تەلىمدەرى جەتكىلىكسىز. وبلىس ورتالىعىنا قارايتىن بايدالا, دولگوە اۋىلدارى ماڭىندا تۇرعىن ۇيلەردىڭ ءبارىن ءبىر جەرگە تۇرعىزۋ ەمەس, قالانى كەڭەيتۋ ماقساتىندا قولعا الۋ جونىندە جوسپار بولعان-دى. ازىرگە تىنىش. قازىرگى كەزدە وبلىس ورتالىعىنداعى «اليۋمينيستروي» شاعىن اۋدانىنداعى اپاتتى جاعدايدا تۇرعان 5 ءۇي قۇلاتىلدى. جۇمىس بارىسىن باقىلاۋ ءۇشىن وبلىس اكىمى ەرلان ارىن دا كەلدى. ءبىر ايدان سوڭ جاڭا ۇيلەر كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى دا باستالادى دەلىنگەنىمەن, مىنە, كۇز دە كەلدى, ءالى جۇمىس بايقالا قويمايدى. ەسكى ۇيلەردەن تۇراتىن «اليۋمينيستروي» شاعىن اۋدانىن كوشىرۋ جانە ونى قايتا قۇرۋدى كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇرگىزۋ جوسپارلانۋدا. جالپى, بارلىعى ەكى قاباتتى 160 ءۇي بۇزىلماق. ياعني «سارىارقا» جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى الداعى ۋاقىتتا 4 مىڭ وتباسىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. 50-ءشى جىلدارى سالىنعان تۇرعىن ۇيلەردەن تۇراتىن بۇل اۋداندا ەندى «سارىارقا» اتتى جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ جوباسىن ۇكىمەت قولداپ وتىر. وبلىس ورتالىعىنىڭ كەلبەتى مەن كوركىن جاقسارتۋ ماقساتىندا جاڭادان بوي كوتەرەتىن 12 قاباتتى ۇيلەردىڭ جوبالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەر تارتۋ ماقساتىندا 180 ميلليون تەڭگە كولەمىندە قارجى بولىنبەكشى. ءسويتىپ, اۋدانداعى 160-قا جۋىق ەسكى, ەكى قاباتتى ۇيلەر بۇزىلىپ, ونىڭ ورنىنا كوپ قاباتتى 107 تۇرعىن ءۇي بوي كوتەرمەكشى. وسى ۇيلەردە تۇرىپ جاتقان 1272 وتباسى بار. تۇرعىنداردى قالا ىشىندە باسقا جەرگە كوشىرۋ تۋرالى قالا اكىمى ورازگەلدى قايىرگەلدينوۆ ءتيىستى قاۋلى قابىلدادى. الدىمەن ەكى قاباتتى 5 تۇرعىن ءۇيدىڭ تۇرعىندارىن كوشىرۋ قولعا الىندى. قاۋلىعا سايكەس, كوشىرىلەتىن 5 ءۇيدىڭ جەر تەلىمدەرى بىردەن مەملەكەت قاجەتتىلىگىنە الىنادى. قازىردە ولارعا ينجەنەرلىك جەلىلەر (ەلەكتر قۋاتى, سۋىق جانە ىستىق سۋ, جىلۋ, كاناليزاتسيا قۇبىرلارى) تارتۋعا قارجى ءبولىندى. بۇل جاڭادان سالىناتىن ءزاۋلىم ۇيلەردىڭ قاجەتتى كوممۋنيكاتسيالارمەن تولىق قامتىلاتىنىن بىلدىرەدى. العاشقى كوشىرىلگەن 5 ءۇيدىڭ يەلەرىنە امانگەلدى-لەسنوي كوشەلەرى قيىلىسىنداعى الەۋمەتتىك ۇيدەن ۋاقىتشا پاتەرلەر بەرىلدى. ۋاقىتشا دەيتىن سەبەبى, كەيىن تۇرعىندارعا قازىرگى ەسكى ۇيلەردىڭ ورنىنا جاڭادان بوي كوتەرەتىن ۇيلەردەن پاتەرلەر ۇلەستىرىلەدى. تۇرعىندارعا بەرىلەتىن باسپانانىڭ اۋماعى ەسكى پاتەرلەردىڭ كولەمىنە سايكەس بولادى.
ال «قولجەتىمدى باسپانا-2020» باعدارلاماسى اياسىندا سالىناتىن جالدامالى باسپانالارعا قۇجات تاپسىرعان تۇرعىنداردىڭ, ءاسىرەسە, جاس وتباسىلارىنىڭ كوڭىلدەرىندە ءۇمىت پەن كۇدىك قاتار ءجۇر. ارينە, جاس وتباسىلارى ارزان باعالى پاتەرگە قول جەتكىزۋدى ويلايدى. ال, وبلىس ورتالىعىنداعى مۇنداي پاتەرلەردىڭ سانى شەكتەۋلى. الداعى جىلى بەرىلەتىن تۇرعىن ۇيدە 68 پاتەر بار بولسا, وعان 334 وتباسى ءوتىنىش ءبىلدىرىپتى. ولاردىڭ ارقايسىسى 2 جانە 3 بولمەلى پاتەر العىلارى كەلسە, ءبىر پاتەرگە 7-8 وتباسىدان كەلەدى. سەگىزدىڭ ءبىرى پاتەر الادى. قالعاندارى كەلەسى ۇيگە قۇجات جيناۋ كەزەڭىن كۇتەدى. جاسى 29-دان اسپاۋى كەرەك دەگە ن شارتى تاعى بار. قازاق جاستارى 1 بولمەلى پاتەردەن گورى 2-3 بولمەلى پاتەر الۋدى ويلايدى. ويتكەنى, ەرتەڭ 2-3 بالالى بولسا, كەلىمدى-كەتىمدى اعايىنى بار دەگەندەي 1 بولمە تارلىق ەتەرى ءسوزسىز. سوندىقتان, 2-3 بولمەلى پاتەرلەرگە وتىنىشتەر كوپ تۇسەدى. قالاداعى گەرينگ-مينين كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا سالىنىپ جاتقان ءۇيدەگى 68 پاتەردىڭ 34-ءى ءبىر بولمەلى ەكەن, وندا وسى ساناتقا قۇجات تاپسىرعانداردىڭ كوپشىلىگى باسپانالى بولۋلارى دا مۇمكىن. قالالىق قارجى ءبولىمىنىڭ باسشىسى قايىرجان سارسەكەەۆتىڭ ايتۋىنشا,1 بولمەلى پاتەرلەرگە 2 وتباسىدان كەلەدى.
زاڭسىزدىققا جول جوق. ءپاتەر ۇلەستىرۋ بالدىق جۇيە نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى. ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ قۇجاتتارى ىرىكتەلىپ, ءار وتباسىنىڭ بالى ەسەپتەلگەننەن كەيىن كوميسسيا شەشىم قابىلدايدى. كوميسسيا قۇرامىندا نۇروتاندىقتار, جاسوتاندىقتار, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى بار, – دەيدى قايىرجان سارسەكەەۆ. ەندى جالدامالى باسپانا بولىسىنە قاتىساتىن جاس وتباسىلارىنا قويىلاتىن تالاپتار مەن جينالاتىن قۇجاتتار تىزىمىنە قارايىق. وتباسى قالادا تىركەۋدە بولۋى شارت. ەكىنشىدەن, باعدارلامادا بالل ەسەپتەلگەندە الدىمەن بالا سانى نازاردا بولادى. ۇشىنشىدەن, جاس وتباسىنىڭ نەكەدە تۇرعان ءار جىلىنا 5 بالدان بەرىلەدى. مىنە, جاس وتباسىلارىنا ارنالعان جەڭىلدىكتەردىڭ ءتۇرى وسىنداي. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدە اتا-انانىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان جانە جەتىم بالالاردىڭ باسپانالى بولۋ ماسەلەسى دە ايتىلۋدا. ولاي بولسا, وبلىستا 2004 جەتىم بالا بار دەسەك, ولار دا تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە تۇرا الادى جانە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ سالىمشىلارى بولا الادى دەگەن ءسوز. قۇرىلىس باسىندا «نۇر وتان» حدپ-نىڭ پارتيالىق باقىلاۋ بەكەتى جۇمىس جاسايدى. بانك فيليالىنىڭ ديرەكتورى بوتاگوز قاماروۆا مەملەكەتتىك باعدارلاما ارقىلى باسپانالى بولعىسى كەلەتىن تۇرعىنداردىڭ سانى كوبەيىپ كەلە جاتقانىن ايتتى. جاڭا ۇيلەردىڭ ءار شارشى مەترىنىڭ قۇنى بەلگىلەنگەن باعا كولەمىندە قالىپ وتىر. ءارى نارىقتاعى باسپانالار باعاسىنان ارزان. ورتاشا جالاقى كولەمى ەسكەرىلگەن. سوندىقتان, الداعى ۋاقىتتا وبلىس ورتالىعىندا سالىناتىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ەكى ەسەگە كوبەيەدى, قولجەتىمدى باسپاناعا قول جەتەدى دەگەن ءسوز.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى.
