كەشە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە ەلباسى ن.نازارباەۆقا جانە حالىقارالىق ساراپشىلارعا تانىستىرىلىپ, وڭ باعاسىن العان ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ 2012 جىلعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام جانە ميگرانتتار قۇقىقتارىنىڭ احۋالى تۋرالى ەكى باياندامانىڭ حالىقارالىق تۇساۋكەسەرى بولدى.
تۇساۋكەسەر ءراسىمىن پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ توراعاسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى قۋانىش سۇلتانوۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى.
كەشە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە ەلباسى ن.نازارباەۆقا جانە حالىقارالىق ساراپشىلارعا تانىستىرىلىپ, وڭ باعاسىن العان ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ 2012 جىلعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام جانە ميگرانتتار قۇقىقتارىنىڭ احۋالى تۋرالى ەكى باياندامانىڭ حالىقارالىق تۇساۋكەسەرى بولدى.
تۇساۋكەسەر ءراسىمىن پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ توراعاسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى قۋانىش سۇلتانوۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى.قۇتتىقتاۋ ءسوز ايتقانداردىڭ اراسىندا مەملەكەتتىك حاتشى مارات ءتاجين, سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ, ۇلىبريتانيانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى كەرولين براۋن, حالىقارالىق كوشى-قون ۇيىمىنىڭ ورتالىق ازياداعى ميسسياسىنىڭ باسشىسى دەيان كەسەروۆيچ, ەقىۇ-نىڭ استاناداعى ورتالىعىنىڭ باسشىسى ناتاليا زارۋدنا بولدى.
«بۇلار جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە جاسالاتىن باياندامالار. وندا ادام قۇقى بويىنشا بارلىق باعىتتار قامتىلعان. ادام قۇقى دەگەننىڭ ءوزى – ادامنىڭ ءومىرى دەگەن ءسوز. وندا ادامنىڭ بارلىق مۇددەلەرى, تالاپتارى جانە ولاردىڭ ءوسۋ, وزگەرۋ جولدارى قامتىلادى. ءبىز باياندامامىزدا ادام قۇقىقتارى بويىنشا تۇسكەن بارلىق ارىز, شاعىمداردى قورىتىپ, ساراپتادىق. ءبىر جىلدا كوميسسياعا 2 مىڭنان ارتىق ارىز-شاعىم ءتۇستى. سونىڭ 35 پايىزى, وكىنىشكە قاراي, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, سوتتاردىڭ ۇستىنەن تۇسكەن شاعىمدار بولىپ وتىر. وسىنىڭ ءوزى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جۇمىستارىن جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىنىن كورسەتەدى», دەدى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ توراعاسى قۋانىش سۇلتانوۆ جۋرناليستەرمەن كەزدەسۋىندە.
ءبىرشاما تولىمدى كورىنگەن بۇل قۇجاتتار ۇلىبريتانيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىنىڭ, ەقىۇ-نىڭ استاناداعى ورتالىعى مەن حالىقارالىق كوشى-قون ۇيىمى قازاقستانداعى وكىلدىگىنىڭ تەحنيكالىق جاردەمىمەن قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە جاسالعان ەكەن. ولاردى جينالعاندارعا پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ مۇشەلەرى ت.ابىشەۆ, ۆ.ۆورونوۆ, ە.نۇرعاليەۆا, ە.وڭعارباەۆ جانە باسقالار تانىستىرىپ شىقتى. ءار باياندامادا تاقىرىپتار بويىنشا ناقتى ۇسىنىمدار دا جاسالعان. ماسەلەن, «ادام قۇقىقتارىنىڭ احۋالى تۋرالى» باياندامانىڭ «ءومىر ءسۇرۋ قۇقى» بولىمىندە ادامنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ۇلتتىق تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ ماقساتىمەن زاڭنامالىق دەڭگەيدە ءولىم جازاسىن تولىقتاي جويۋ ءۇشىن 1989 جىلعى 15 جەلتوقساندا قابىلدانعان حالىقارالىق پاكتىگە قول قويىلسىن. ءولىم جازاسىنىڭ ورنىنا ءومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ينستيتۋتى زاڭنامالىق تۇردە ەنگىزىلسىن دەلىنگەن. «ادامنىڭ جەكە ءومىرىن جانە دەربەس مالىمەتتەرىن قورعاۋ قۇقىعى» ءبولىمى بويىنشا قۇقىق قورعاۋ پراكتيكاسى قازاقستان كونستيتۋتسياسى مەن حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس جەتىلدىرىلسىن, دەگەن ۇسىنىم جاسالعان.
تۇساۋكەسەر راسىمىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارى, سونىڭ ىشىندە ادىلەت ءمينيسترى بەرىك يماشەۆ, ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ, جوعارعى سوتتىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى قاداعالاۋ القاسىنىڭ توراعاسى اقىلتاي قاسىموۆ, باس پروكۋروردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى يوگان مەركەل جانە ت.ب بولدى. سونداي-اق, بيلىكتىڭ زاڭ شىعارۋ, اتقارۋشى جانە سوت تارماقتارىنىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى, قۇقىقتانۋشى عالىمدار, ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەر باسشىلارى مەن ت.ب. قاتىستى.
شارادا سويلەگەن ساراپشىلار پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ باياندامالارىنا جوعارى باعا بەرىپ, ولاردىڭ ۇسىنىمدارىن ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ ىسكە اسىرا باستاعانىن اتاپ ءوتتى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان».
