اقمولا وبلىسى – استانانى جاعالاي ورنالاسقان. ءتىپتى, كوپشىلىگى بۇل ايماقتى «استانالىق» دەپ تە اتايدى. سوندىقتان ءوڭىر ءۇشىن جۇكتەلىپ وتىرعان جۇك اۋىر.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىققا ارناعان جولداۋىندا استانانىڭ ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قالىپتاستىرۋدى تاپسىردى. بۇل جاۋاپكەرشىلىكتى اقمولالىق اۋىلشارۋاشىلىق قىزمەتكەرلەرى دە مولىنان سەزىنىپ وتىر. ءبىرىنشى كەزەكتە, تاڭمەن تالاسا تۇرىپ, تاناپ توسىندە تىنباي ەڭبەك ەتكەن ديقاندار قاۋىمىنىڭ ەڭبەگىن اتاپ وتكەن ءجون. نەسىبەسىن جەردەن تەرگەن اعايىن ءۇشىن قازىر قاۋىرت شاق. ىلعال جىلداعى نورمادان اناعۇرلىم ارتىق ءتۇستى. سوندىقتان وراق ناۋقانى دا ءسال كەشىرەك باستالدى.
استانالىق وبلىستىڭ اسقارالى مىندەتتەرى
قوسمان ايتمۇحامەتوۆ,
اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى.
اقمولا وبلىسى – استانانى جاعالاي ورنالاسقان. ءتىپتى, كوپشىلىگى بۇل ايماقتى «استانالىق» دەپ تە اتايدى. سوندىقتان ءوڭىر ءۇشىن جۇكتەلىپ وتىرعان جۇك اۋىر.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىققا ارناعان جولداۋىندا استانانىڭ ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قالىپتاستىرۋدى تاپسىردى. بۇل جاۋاپكەرشىلىكتى اقمولالىق اۋىلشارۋاشىلىق قىزمەتكەرلەرى دە مولىنان سەزىنىپ وتىر. ءبىرىنشى كەزەكتە, تاڭمەن تالاسا تۇرىپ, تاناپ توسىندە تىنباي ەڭبەك ەتكەن ديقاندار قاۋىمىنىڭ ەڭبەگىن اتاپ وتكەن ءجون. نەسىبەسىن جەردەن تەرگەن اعايىن ءۇشىن قازىر قاۋىرت شاق. ىلعال جىلداعى نورمادان اناعۇرلىم ارتىق ءتۇستى. سوندىقتان وراق ناۋقانى دا ءسال كەشىرەك باستالدى.
جالپى, بيىل اقمولا وبلىسىنداعى 4 ميلليون 700 مىڭ گەكتار ەگىستىك القابىنا ءداندى داقىلدار ەگىلدى. ونىڭ 4 ميلليون 248 مىڭ گەكتارى بيداي بولسا, 380 مىڭ گەكتار القاپقا ارپا ەگىلدى. سونداي-اق, وسىمدىك شارۋاشىلىعىن ءارتاراپتاندىرۋعا ۇلكەن ءمان بەرىلىپ وتىر. وسىلايشا, مايلى داقىلدار كولەمى ۇلعايتىلىپ, 251 مىڭ گەكتارعا جەتتى. بۇل اگرارلىق سالانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرماق.
مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ دا باستى نازاردا. ويتكەنى, وبلىس الدىنا 2018 جىلدان باستاپ ەت ەكسپورتىن ۇلعايتۋ ماقساتى قويىلعان. وسى باعىتتا قازىر مال باسىن اسىلداندىرۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ وتىر. شەتەلدەردەن 12 400 باس ونىمدىلىگى جوعارى ءىرى قارا مال باسى جەتكىزىلدى. زامان تالابىنا ساي بورداقىلاۋ الاڭدارى سالىنىپ, قورەكتىلىك قاسيەتى جوعارى جەم-ءشوپ ازىرلەنۋدە. ارنايى ماماندار دايارلانىپ, تىڭ تەحنولوگيانىڭ تەتىكتەرىن مەڭگەرۋدە. قازىرگى كۇنى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ءسۇتتى سيىرلاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. بارلىق دەرلىك اۋدانداردا ءسۇت زاۋىتتارى مەن قابىلداۋ قوسىندارى بار. كەيبىرەۋلەرىندە ونىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. سوڭعى مالىمەت بويىنشا, بۇگىندە وبلىستا 136,3 باس جىلقى, 386,2 باس ءىرى قارا جانە 600 مىڭنان استام قوي-ەشكى بار. جىل باسىنان بەرى 50 مىڭ توننا ەت ءوندىرىلدى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 110 پايىزعا ارتىق.
سونىمەن بىرگە, 3 ميلليون 400 مىڭ قۇس بار, 351 ميلليون دانا جۇمىرتقا ءوندىرىلدى.
جالپى سوماسى 665 ميلليارد تەڭگە تۇراتىن 46 جوبا اقمولا وبلىسىنىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگەن. ونىڭ اياسىندا 29 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. 26 جوبا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋ مەن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋگە باعىتتالعان. قۇرىلىس يندۋسترياسى باعىتىندا 8 جانە 11 جوبا ونەركاسىپ سالاسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىنان تۋريزم سالاسى دا ۇمىت قالماعان.
بۇگىنگى تاڭدا جالپى سوماسى 99 ميلليارد 25 ميلليون تەڭگەنىڭ 33 جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى. وسىنىڭ ارقاسىندا 5 مىڭعا جۋىق اقمولالىق ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تاپتى. ەلىمىزدە تەڭدەسى جوق «ENKI» كىرپىش زاۋىتى, ءوڭىردىڭ وندىرىستىك كۇرەتامىرى سانالاتىن ستەپنوگور قالاسىندا «ارىستان» قۇبىر زاۋىتى, اۋىل شارۋاشىلىعى ءۇشىن تىڭايتقىشتار وندىرەتىن «استانا نان Chemicals», «قازاقستان جىلىجاي تەحنولوگيالارى», شورتاندى اۋدانىندا «توڭكەرىس» استىق قابىلداۋ قوسىنى مەن «دارجان-گرۋپ» سياقتى زامان تالابىنا ساي كاسىپورىندار پايدالانۋعا بەرىلدى.
سونىمەن بىرگە, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى شەڭبەرىندە «نوۆوپەك», «كوكشەتاۋ مينەرالدى سۋلارى», «Agrimer Astyk» جانە زەرەندى اۋدانىنداعى «Milk Projekt» ءسۇت زاۋىتى كاسىپورىندارىنىڭ وندىرىستىك قۋاتى اناعۇرلىم ارتا ءتۇستى. بيىلدىڭ وزىندە 9 جوبا ىسكە قوسىلادى دەپ كوزدەلىپ وتىر. ونىڭ جالپى قۇنى 73,6 ميلليارد تەڭگە.
وبلىس ورتالىعى كوكشەتاۋ قالاسى الداعى 3-4 جىلدىڭ ىشىندە جاڭا كەلبەتكە يە بولماق. باستى جەتىستىك كەلەسى جىلى جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى دەپ كۇتىلۋدە. مەملەكەت جەكە مەنشىك ارىپتەستىگى نەگىزىندە سالىناتىن جوبانىڭ جالپى قۇنى 112 ميلليارد تەڭگە.
وبلىس جۇرتشىل ىعىن قۋانتىپ وتىرعان تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق – گاز قۇبىرىن تارتۋ. بۇل جوبانىڭ قۇجاتتارى دا قازىر ءتيىستى ورىنداردا قارالىپ جاتىر. كوگىلدىر وتىن جەتكىزۋ جوباسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلماق. ءبىرىنشى كەزەكتە وبلىس ورتالىعى, «ششۋچە-بۋراباي» كۋرورتتى ايماعى مەن استانا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەرگە گاز جەتكىزىلەدى. ال كەيىن بۇلاندى, اقكول جانە شورتاندى اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى مەملەكەتتىك جوبانىڭ قىزىعىن كورمەك.
وتكەن جىلى وبلىس بويىنشا 249 مىڭ 500 شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. ال ۇستىمىزدەگى جىلى بۇل كورسەتكىش 106 پايىزعا ارتىق ورىندالادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. تەك, 8 اي بەدەرىندە 886 پاتەر قولدانىسقا بەرىلدى. سونداي-اق, 2 قالا مەن 17 اۋداندا 724 جەكە تۇرعىن ۇيلەر سالىنعان. بيىل وبلىس ورتالىعىندا جاڭا شاعىن اۋداننىڭ قۇرىلىسى باستالاتىن بولادى. وسى جەردەگى توزىعى جەتكەن جەكە ۇيلەر ساتىپ الىنىپ, ونىڭ ورنى تازارتىلدى. جالپى, بۇل جەردە 2 مىڭ شارشى مەتر باسپانا سالۋ كوزدەلگەن. جوبا جۇزەگە اسقان كۇندە 3 مىڭنان اسا تۇرعىن باسپانامەن قامتىلادى.
مونوقالالاردى دامىتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلاماعا وبلىس بويىنشا ستەپنوگور قالاسى ەنىپ وتىر. اعىمداعى جىلى بيۋدجەتتىك جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 2 ميلليارد 900 ميلليون تەڭگە قارجى جۇمسالماق. وبلىستىق بيۋدجەتتەن قاراستىرىلعان 585 ميلليون تەڭگەگە بىرنەشە نىساننىڭ جوبالىق سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنىپ جاتىر. سونىمەن بىرگە, جول قۇرىلىسى مەن سۋ قۇبىرلارىن جاڭارتۋ جۇمىستارى باستالدى.
رەسپۋبليكا قازىناسىنان قاراستىرىلعان 2 ميلليارد 280 ميلليون تەڭگەگە سىلەتى سۋ قويماسىنىڭ ماگيسترالدىق جەلىسى, ستەپنوگور جانە وعان قاراستى ەلدى مەكەندەردىڭ سۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ مەن اۆتوموبيل جولدارىن قالىپقا كەلتىرۋ كوزدەلگەن.
بۇل ماسەلە ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءجىتى باقىلاۋىندا. تالاي اقىننىڭ جىرىنا ارقاۋ بولعان تىلسىم تابيعاتتى كوكشە جەرىندە ءتۋريزمنىڭ بارلىق سالاسىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بار. اق بالتىرلى اق قايىڭى, باسى بۇلت تىرەگەن سۇڭعاق بويلى قاراعايى, بال بۇلاقتارى مەن وزەن-كولدەرى كورگەن كوزدىڭ جاۋىن الادى. بۇگىنگى تاڭدا اقمولا وبلىسىندا تۋريستىك بيزنەس سالاسىندا 743 كاسىپورىن تىركەلگەن. ونىڭ 261-ءى كۋرورتتىق شيپاجايلار مەن قوناقۇي كەشەندەرى. 2012 جىلى اتالمىش سالادان وبلىس بيۋدجەتىنە 735 ميلليون تەڭگە سالىق تۇسكەن, بۇل الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 7 پايىزعا ارتىق.
تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا مەملەكەت تاراپىنان بارىنشا قولداۋ كورسەتىلىپ جاتىر. ماسەلەن, قازىر ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن «ششۋچە-بۋراباي» كۋرورتتى ايماعىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ول 2012-2013 جىلدارعا ارنالعان. بۇل جۇمىستارعا رەسپۋبليكا جانە وبلىس قازىناسىنان 11 ميلليارد تەڭگە جۇمسالماق.
قازىرگى تاڭدا ەلدى مەكەندەردى اباتتاندىرۋ, ناقتىراق ايتساق, جول جۇيەسى مەن ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمداردى جەتىلدىرۋ باعىتىندا ناقتى جۇمىستار قولعا الىندى. شورتان جانە بۋراباي كولدەرىنىڭ جاعاجايلارىن اباتتاندىرۋ, تۋريستىك مارشرۋتتاردى انىقتاۋ بويىنشا جوسپار ىسكە استى. وتكەن جىلى الەمدىك دارەجەدەگى «Rixos lake Burabai» زاماناۋي قوناقۇي كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلدى. كوكشەتاۋدا حالىقارالىق تالاپتارعا ساي كەلەتىن اۋەجاي قۇرىلىسى اياقتالدى. بۇل تۋريستەر لەگىنىڭ ودان ءارى ارتۋىنا سەپ بولماق.
تۋريزم دەسە, ءبىرىنشى كەزەكتە تۇما تابيعاتتى, جەر ءجانناتىنا بالانعان بۋراباي ولكەسى كوزگە ەلەستەيدى. الايدا, اقمولا وبلىسىندا تابيعات-انانىڭ تارتۋ ەتكەن تاڭعاجايىپ ولكەلەرى جەتەرلىك. «بۋراباي», «كوكشەتاۋ», «بۇيراتاۋ» ۇلتتىق تابيعي پاركتەرى, سونداي-اق, يۋنەسكو تابيعي مۇرا قورىنىڭ تىزىمىنە ەنگەن قورعالجىن قورىعى دا وبلىس اۋماعىنان ورىن تەپكەن. زەرلى زەرەندى, سىرلى ساندىقتاۋ, بۇلانى مەن بۇعىسى ويناقتاعان اقكول-بۇلاندى, تاريحي وردا ەرەيمەنتاۋ الداعى ۋاقىتتا تۋريستەر قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا تۇسپەك. بۇگىندە وسى ولكەلەر بويىنشا ارنايى باعدارلاما ازىرلەندى.
ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قولعا الىنعان «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا جۇمىسسىزدار سانى 5,2 پايىزعا دەيىن قىسقاردى. تەك سوڭعى 3 جىلدىڭ وزىندە وبلىس بويىنشا 33 400 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا 8,3 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. 3 مىڭنان استام اقمولالىق قايتا دايارلاۋ كۋرستارىندا بىلىكتىلىگىن جەتىلدىردى.
جەكە بيزنەسپەن اينالىسامىن دەۋشىلەرگە شاعىن نەسيە الۋعا مۇمكىندىك بار. ولار مال شارۋاشىلىعى, وسىمدىك, اۆتوجۋ, جانار-جاعار ماي بەكەتتەرىن اشۋ, ءسان سالوندارى, ناۋبايحانالار مەن مونشا كەشەندەرىن اشۋعا نيەتتى. كاسىپكەرلىك نەگىزدەرى بويىنشا 529 ادام ءبىلىم الىپ, 452 اقمولالىق جالپى سوماسى 1,1 ميلليارد تەڭگەنىڭ نەسيەسىن الدى. مەملەكەتتىك باعدارلاما تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىن اناعۇرلىم ارتتىردى دەسەم قاتەلەسپەيمىن.
«بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اقمولا وبلىسىندا كاسىپكەرلىكتى قولداۋدىڭ ءتيىمدى ءادىسى بولدى. باعدارلاما اياسىنداعى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا 3 م
