ونىڭ ايتۋىنشا, بانك سەكتورى داعدارىسقا بارىنشا دايىن بولدى, بىلتىر جۇرگىزىلگەن بانك سەكتورى اكتيۆتەرىنىڭ ساپاسىن باعالاۋ دا وسىنى كورسەتتى.
– 2008 جىلدان بەرى قوردالانىپ قالعان كوپتەگەن پروبلەمالار انىقتالىپ, رەتتەلدى. بانكتەردەگى بيزنەس-پروتسەستەردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ جونىندەگى جۇيەلىك جۇمىس جالعاسۋدا. قازىر اگەنتتىك AQR ناتيجەلەرى بويىنشا تۇزەتۋ شارالارىنىڭ جوسپارلارىن بانكتەرمەن كەلىسۋ جۇمىسىن اياقتاپ قالدى, – دەدى ول.
و.سمولياكوۆ كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنىڭ تەرىس سالدارلارىن ەڭسەرۋ, بيزنەستى كرەديتتەۋگە قولداۋ كورسەتۋ جانە قارىز الۋشىلاردىڭ بورىش جۇكتەمەسىمەن بايلانىستى تاۋەكەلدەردى ازايتۋ ءۇشىن داعدارىسقا قارسى قوسىمشا شارالار قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى.
بىرىنشىدەن, 30 ناۋرىزدان باستاپ 30 قىركۇيەككە دەيىنگى ارالىقتا پرۋدەنتسيالىق رەتتەۋدىڭ ۋاقىتشا شارالارى ەنگىزىلدى. قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ تولەمگە قابىلەتسىزدىگىنە, قارجىلىق سەنىمسىزدىگىنە جول بەرمەيتىن كاپيتال مەن نەسيەلەۋدى ۇلعايتۋعا, ەڭ الدىمەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن نەسيەلەۋدى جەڭىلدەتۋگە باعىتتالعان.
ەكىنشىدەن, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن جەڭىلدىكپەن كرەديتتەۋ باعدارلاماسى ازىرلەنىپ, ىسكە اسىرىلۋدا. وعان 600 ملرد تەڭگە ءبولىندى. و.سمولياكوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل باعدارلامانى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس اگەنتتىك ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ ازىرلەگەن.
– باعدارلاما ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ توتەنشە جاعدايدىڭ ەنگىزىلۋى سالدارىنان زارداپ شەككەن شوب نىساندارىن, ونىڭ ىشىندە دارا كاسىپكەرلەرگە اينالىم كاپيتالىن تولىقتىرۋعا 12 ايعا 8 %-بەن جەڭىلدەتىلگەن كرەديت بەرۋى ارقىلى ىسكە اسىرىلۋدا. AQR-دان وتكەن جانە پورتفەلىندە شوب قارىزدارى بار 13 قاتىسۋشى بانك ايقىندالدى, – دەدى اگەنتتىك توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.
بانكتەرگە بولىنگەن قاراجاتقا مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس باعالى قاعازداردى ساتىپ الۋعا, باسقا بانكتەردەگى دەپوزيتتەرگە ورنالاستىرۋعا, شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋعا تىيىم سالىنعان. اگەنتتىكتىڭ دەرەگى بويىنشا, باعدارلاما ىسكە اسىرىلعان ساتتەن باستاپ 14 ساۋىردەگى جاعداي بويىنشا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنەن 213,9 ملرد تەڭگە سوماعا 1 131 ءوتىنىم ءتۇستى. 41,7 ملرد تەڭگە سوماعا 92 قارىز ماقۇلداندى.
باسقا دا شوب-تى قولداۋ شارالارىنا توقتالار بولساق, بارلىق ميكروكرەديت بويىنشا تولەمدەردىڭ مەرزىمى ءوتىپ كەتكەنى ءۇشىن ايىپپۇل مەن ءوسىمپۇلدى ەسەپتەۋگە تىيىم سالىندى. تولەم مەرزىمى كۇنتىزبەلىك 90 كۇننەن اسىپ كەتكەن جەكە تۇلعالاردىڭ كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق قارىزدارى بويىنشا سىياقى ەسەپتەلمەيدى.
– بۇل تالاپتار بارلىق ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە, لومباردتارعا ميكروقارجىلىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمدارعا, ونلاين نەسيە بەرۋ كومپانيالارىنا, نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەرگە قولدانىلادى. تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ جەكە تۇلعالارعا, ااك الۋشىلارعا, تىركەلگەن جۇمىسسىزدارعا, قارجىلىق قيىندىقتارعا تاپ بولعان وزگە دە ازاماتتارعا قاتىستى. وسى ساناتقا جاتاتىن شامامەن 2,5 ملن ادامنىڭ كرەديتتىك ۇيىمدار الدىندا مىندەتتەمەلەرى بار, – دەدى و.سمولياكوۆ.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, بۇگىنگى تاڭدا بانك قارىزدارى مەن ميكروكرەديتتەر بويىنشا بەرەشەك سوماسى 4,4 ترلن تەڭگە بولاتىن 5,3 ملن ازامات, جالپى بەرەشەك سوماسى 3,9 ترلن تەڭگەگە تەڭ 26,2 مىڭعا جۋىق شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى بار. 1,5 ملن قارىز الۋشى مەن 12,1 مىڭ شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىنەن قارىزى بويىنشا تولەم مەرزىمىن كەيىنگە قالدىرۋعا ءوتىنىم تۇسكەن. ءسويتىپ, 186,1 ملرد تەڭگە سوماعا – 1 340 707 ادامنىڭ, 131,4 ملرد تەڭگەگە 9 822 شوب سۋبەكتىسىنىڭ ءوتىنىمى ماقۇلداندى.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى بانكتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ, حالىققا قولداۋ كورسەتۋ جانە الەۋمەتتىك تولەمدەر بويىنشا مەملەكەت ىسكە اسىراتىن شارالاردى جەدەل قولداپ جۇزەگە اسىرۋدا. كومەكتى حالىققا مەيلىنشە تەز جەتكىزۋ ءۇشىن بانكتەر تولەمدەردى ولاردىڭ كەز كەلگەن شوتىنا اۋدارۋدا. الەۋمەتتىك تولەم الۋى ماقۇلدانعان ازاماتتاردىڭ 92%-دان استامىندا تولەم كارتوچكاسى بار.
اگەنتتىك پەن بانكتەر تولەم كارتوچكاسىن ازاماتتاردىڭ ۇيىنە جەتكىزۋ, شوتتاردى قاشىقتان اشۋ الگوريتمدەرىن دە قاراستىرعان. 13 بانك پەن «قازپوشتا» اق شوتتاردى قاشىقتان اشۋ جانە بانك كارتالارىن جەتكىزۋ قىزمەتىن ۇسىنادى.
– شوتتى اشۋ دەرەۋ ونلاين رەجىمدە, ال كارتانى اپارىپ بەرۋ تەز ارادا جۇزەگە اسىرىلادى. قولما-قول اقشانى 4 بانكتە تولەم كارتاسىن پايدالانباي الۋعا بولادى. اگەنتتىك بانكتەردىڭ وسى باعىتتاعى جۇمىسىن ۇيلەستىرەدى, سونداي-اق بانكتىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن ارنالارىن پايدالانۋعا قاتىستى اۋقىمدى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى. شوتتاردى قاشىقتان اشۋ جانە بانك كارتالارىن الۋ بويىنشا قىزمەت كورسەتەتىن قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ تولىق ءتىزىمى اگەنتتىكتىڭ سايتىندا, fingramota.kz-تە, سونداي-اق الەۋمەتتىك جەلىلەردە بار. ەسەپشوت اشۋ جانە جۇرگىزۋ, شوتتان اقشا الۋ نەمەسە اۋدارۋ, الەۋمەتتىك تولەمدەرگە بايلانىستى كليەنتتەردىڭ كەز كەلگەن وپەراتسيالارى بويىنشا كوميسسيا الۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى بانكتەرگە قوسىمشا حابارلانعان, – دەپ اتاپ ءوتتى و.سمولياكوۆ.
رەتتەۋشى ورگان قارجى نارىعىنداعى احۋالعا كۇن سايىن مونيتورينگ جۇرگىزۋدە. اگەنتتىك جەدەل جەلى, ەلەكتروندى پوشتا ارقىلى حالىققا جانە شوب وكىلدەرىنە كەڭەس بەرىپ, پروبلەمالىق ماسەلەلەردى شەشىپ وتىرۋدى دا جولعا قويعان. جەدەل جەلى ارقىلى بۇگىندە 16 مىڭنان استام ازامات كونسۋلتاتسيا الىپ ۇلگەرىپتى.
– اگەنتتىك بانكتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ ءوتىنىش بەرۋشىلەردىڭ ماسەلەسىن قاراپ, ولاردى رەتتەۋدى جەدەل رەجىمدە جۇزەگە اسىرۋدا. مەرزىمىن كەيىنگە قالدىرۋ, الەۋمەتتىك جانە قايىرىمدىلىق تولەمدەرىن اۋدارۋعا قاتىستى وتىنىشتەردىڭ شامامەن 70%-دان استامىنا وڭ شەشىم شىعارىلدى, – دەيدى و.سمولياكوۆ.
ول مەملەكەت باسشىسىنىڭ توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى زارداپ شەككەن شوب سۋبەكتىلەرىن قولداۋ ماسەلەسىنە قاتىستى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە «اتامەكەن» ۇكپ-مەن ءوزارا تىعىز ءىس-ارەكەت ەتىپ, وتىنىشتەردىڭ جانە بيزنەستىڭ وزەكتى پروبلەمالىق ماسەلەلەرىنىڭ ەسەبى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى.
اگەنتتىك تۇراقتى جۇمىس پروتسەسى شەڭبەرىندە قارجى نارىعىنداعى احۋالعا كۇن سايىن سترەسس-تەست جاساۋ ارقىلى دا مونيتورينگتى جۇرگىزەدى. سترەسس-تەستىلەر ناتيجەسى نەگىزىنەن قارجىلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
