سۋرەتتەردى تۇسىرگەن: ەرلان ومار «EQ»
جاقىندا تۇركى كەڭەسى ەلدەرى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ونلاين سامميتىندە باۋىرلاس ەلدەر اراسىندا عىلىمدى دامىتۋدىڭ وزەكتىلىگىنە بايلانىستى ۇسىنىستار مەن تاپسىرمالار بەرىلدى. وسى جيىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ باۋىرلاس مەملەكەتتەردىڭ كوروناۆيرۋستى اۋىزدىقتاۋ جانە ونى ەڭسەرۋ ءۇشىن جەدەل اقپارات الماسۋ, كوروناۆيرۋسقا قارسى ءىس-شارالار جۇرگىزۋ, دياگنوستيكا جاساۋ جانە يننوۆاتسيالىق ەمدەۋ تاسىلدەرىن ويلاستىرۋ, عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋ اسا قاجەت ەكەنىن ايتقان بولاتىن. بۇگىندە تۇركى اكادەمياسىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن قۇرىلعان تۇركى الەمى ۇلتتىق عىلىم اكادەميالارى وداعىنىڭ توتەنشە ءتورتىنشى باسقوسۋى وسى تۇيتكىلدەردىڭ ءتۇيىنىن تاراتۋعا تىرىستى.
ونلاين جيىندى اشىپ, جۇرگىزگەن حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى باستامانى قولداپ, بەلسەندى قاتىسقان عىلىم اكادەميالارى باسشىلارىنا ريزاشىلىعىن بىلدىرە كەلىپ: «تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنىڭ توتەنشە ءسامميتىنىڭ دەكلاراتسياسىندا مەملەكەت باسشىلارى ەلدەرىمىزدىڭ ورتاق يگىلىكتەرى ءۇشىن تاجىريبە الماسۋدا جانە ءوزىنىڭ عىلىمي, يننوۆاتسيالىق, تەحنولوگيالىق, مەديتسينالىق الەۋەتتەرىن تولىق جۇمىلدىرا وتىرىپ, كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋى قاجەت ەكەنىن اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. وسىعان بايلانىستى ءبىز ىنتىماقتاستىق تەتىگىن ارتتىرۋدى, تاجىريبە الماسۋدى ماقسات ەتە وتىرىپ بۇگىن توتەنشە جاعدايدا جينالىپ وتىرمىز», دەدى.
ءسوز كەزەگىن العاش العان ازەربايجان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى يسا گابيببەيلي عىلىمي جاڭالىقتارىمەن ءبولىسىپ, بەينەكونفەرەنتسيا فورماتىنداعى جيىنداردى ءجيى وتكىزىپ تۇرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. «عالامدىق كوزقاراسپەن قارايتىن بولساق, وقشاۋلانۋ پاندەمياعا قارسى كۇرەستىڭ بىردەن-ءبىر جولى ەكەنىن بايقايمىز. الايدا بۇل قوعامنىڭ قالىپتى جانە قارىشتى دامۋىنا ىقپال ەتىپ, حالىقارالىق قاتىناستارعا اسەرىن تيگىزدى. ادامزات ءۇشىن ۇلكەن قاسىرەت بولعان پاندەميا – ءححى عاسىردىڭ قاتەرلى ىسىگى. بۇل ۇلكەن قاسىرەتتەن قۇتىلۋ ءۇشىن عالىمداردىڭ دا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىگى بار. اكادەميالاردىڭ بۇگىنگى ونلاين-كونفەرەنتسياسى – عالىمداردىڭ مىندەتتەرىن تالقىلاۋ جانە كوروناۆيرۋسقا بايلانىستى كارانتين جاعدايىندا جانە پاندەميادان كەيىنگى كەزەڭدە بىرلەسكەن شەشىمدەر قابىلداۋ ءۇشىن ماڭىزدى پلاتفورما. وسى تۇرعىدا مەن حالىقارالىق تۇرىك اكادەمياسىنىڭ باستاماسىن جوعارى باعالايمىن. ءازىربايجان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى وسىنداي بىرلەسكەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ءۇشىن عىلىمي ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەز كەلگەن ۇسىنىستاردى تالقىلاۋعا دايىن», دەگەن ول وداقتىڭ توراعالىعىن قىرعىزستان تاراپىنا تاپسىردى.
وداقتىڭ كەزەڭدىك توراعالىعىن قابىلداعان قىرعىزستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى مۋرات دجۋماتاەۆ دەكلاراتسيا جوباسىن قولداي وتىرىپ, تۇركى الەمىندە COVID-19 ىندەتىنىڭ تارالۋى, بەلگىلەرى, ەمدەۋ ادىستەرى جانە ناتيجەلەرى تۋرالى ورتاق اقپارات بازاسىن قۇرۋدى ۇسىندى.
قازاقستان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى مۇرات جۇرىنوۆ بولسا تاياۋدا عانا ۇندەۋ جاريالاعانىن جەتكىزىپ, قازاقستاننىڭ ۇلتتىق بيوتەحنولوگيالىق ورتالىعى (نۇر-سۇلتان) مەن ۆيرۋسولوگيا جانە ميكروبيولوگيا ينستيتۋتى (الماتى) سىناقتان ءساتتى وتكەن ۆيرۋسقا قارسى سانتيزايزەر – دەزينفەكتسيالىق قۇرالدارىن جاساپ شىعارعانىن ايتتى. سونداي-اق ول تاۇعاو مۇشەلىگىنە ماجارستان مەن تاجىكستاندى دا تارتۋ تۋرالى ۇسىنىس ءبىلدىردى.
پاندەمياعا قاتىستى ارنايى عىلىمي ەسەپتىڭ دايىندالعانىن جانە ونى بولىسۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزگەن تۇركيا عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى مۋزاففەر شەكەر: «قازىرگى كەزدە ارىپتەستىك وتە قاجەت. كارانتيندە عانا وتىرۋ جەتكىلىكسىز. پاندەميامەن كۇرەسۋ ستراتەگياسىنا جۇيە كەرەك. ىندەتكە سەبەپ بولعان ۆيرۋستىڭ قالاي تىرشىلىك ەتەتىنىن قوعامعا دۇرىس اقپارات بەرىپ, جەتە ءتۇسىندىرۋ وتە ماڭىزدى. ازاماتتارىمىزدى عانا ەمەس, اۋرۋعا اراشاشى اق حالاتتى دارىگەرلەردى دە قورعاۋىمىز كەرەك», دەگەن ويىن ايتتى.
ال وداققا العاش رەت ۇيىمنىڭ مۇشەسى رەتىندە قاتىسىپ وتىرعان وزبەكستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى باحروم ابدۋحاليموۆ عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى قولداپ بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە ءازىر ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
جيىنعا قاتىسقان تاتارستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى سالاحوۆ مياكزيۋم مەن باشقۇرتستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى گايازوۆ الفيس تا پايىمدى پىكىرلەرىن ورتاعا سالىپ, ءوز ويلارىمەن ءبولىستى. پرەزيدۋم جيىنى قورىتىندىسىندا ارنايى شەشىم قابىلداندى.
