اقوردادا وتكەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي تسزينپينمەن ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى جان-جاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋ پەرسپەكتيۆالارىن قاراستىردى. بۇل تۋرالى اقوردا.kz حابارلادى.
اتاپ ايتقاندا, ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق, اگروونەركاسىپتىك, شەكارالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋ ماسەلەلەرى, سونداي-اق حالىقارالىق كۇن ءتارتىبى مەن وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
قازاقستان پرەزيدەنتى شاعىن قۇرامداعى كەزدەسۋ بارىسىندا سي ءتسزينپيننىڭ تاريحي ساپارىنا زور ءمان بەرىلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
– مەن ءسىزدى الدا كەلە جاتقان مەرەكەمەن – قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلعان كۇنىمەن قۇتتىقتايمىن. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ ءسىزدىڭ ەلىڭىزبەن ارادا دامىپ كەلە جاتقان تاتۋ قارىم-قاتىناسىمىز ءبىز ءۇشىن باسىمدىق بولىپ سانالادى. ءبىزدىڭ سىزبەن جۇرگىزگەن كەلىسسوزدەرىمىز ەلدەرىمىزدىڭ دوستىعىن, حالىقتارىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن سەنىمدى مۇلدە جاڭا بيىككە كوتەرەتىنىنە سەنەمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.ء وز كەزەگىندە سي تسزينپين نۇرسۇلتان نازارباەۆقا قازاقستانعا كەلىپ قايتۋعا شاقىرعانى ءۇشىن العىسىن ايتتى.– مەن بۇل ساپاردى كوپتەن ارمانداعان ەدىم, بۇگىن سول ارمانىم ورىندالدى دەۋگە بولادى. اۋەجايعا ءوزىڭىز كەلىپ قارسى العانىڭىزدى ماقتان ەتەمىن. وسى ورايدا, جىلى قابىلداۋىڭىز ءۇشىن سىزگە ريزاشىلىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. ءسىزدىڭ كورىكتى قالاڭىزدى كەشە بىرگە ارالاپ كوردىك. بىزدەر سونداي-اق ۇلتتىق سيپات پەن ناقىشتاعى زاماناۋي عيماراتتاردى تاماشالادىق. شىنىندا دا, ون جىلدان ءسال استام عانا ۋاقىتتا دالا جاۋھارى – جاڭا قالا تۇرعىزىلدى. مۇنىڭ ءبارى تەرەڭ سيمۆولدىق مانگە يە, ويتكەنى استانا جاس رەسپۋبليكالارىڭىزدىڭ دامۋىنىڭ كورىنىسى, – دەدى قحر توراعاسى.
بۇدان بولەك, تاراپتار حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ۇيىمدارداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ماڭىزدى تۇستارىنا قاتىستى پىكىر الماستى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى كەلىسسوزدەر بارىسىندا س.ءتسزينپيننىڭ ساپارى قازاقستان-قىتاي قارىم-قاتىناستارىن جان-جاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك دەڭگەيىنە كوتەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.– قىتايمەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ءبىزدىڭ سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ باسىمدىعى ەكەنىن تاعى ءبىر رەت ايتقىم كەلەدى. ءسىزدىڭ ساپارىڭىز ەكى ەلدىڭ ءوزارا بايلانىسىن جاقسارتۋ مەن تەرەڭدەتۋدى ماقسات ەتكەن مەملەكەتتەر باسشىلارى تۇراقتى كەزدەسۋلەرىنىڭ ءداستۇرلى جالعاسى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ەلدەرىمىزدىڭ ۇكىمەتتەرى, پارلامەنتتەرى, ساياسي پارتيالارى اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ يگى ۇردىسكە اينالعانىن اتاپ ءوتتى.– ىنتىماقتاستىعىمىزدا, مەنىڭ ويىمشا, ءبىز كەرەمەت تابىستارعا قول جەتكىزگەن ەكونوميكالىق ماسەلەلەر ءبىرىنشى ورىندا تۇر. بۇگىندە ارامىزداعى تاۋار اينالىمى 26 ميلليارد دوللار, بۇل ساندى ءبىز 40 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋ مىندەتىن العا قويىپ وتىرمىز. وعان ءبىزدىڭ ساراپشىلارىمىز ءسىزدىڭ ساپارىڭىز بارىسىندا قول قويۋ ءۇشىن دايىنداعان بىرقاتار كەلىسىمدەر سەپتىگىن تيگىزەتىن بولادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سي تسزينپين بۇل ونىڭ قازاقستانعا العاشقى ساپارى جانە قازاقستان پرەزيدەنتىمەن بيىلعى ەكىنشى رەسمي كەزدەسۋى ەكەنىن ايتتى.– قازاقستان-قىتاي قارىم-قاتىناسى ءۇشىنشى ونجىلدىققا اياق باسقان وسى كەزەڭدە سىزبەن بىرلەسىپ, سوڭعى جىلدارداعى قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ دامۋ ناتيجەلەرىن جيناقتاپ, ءارتۇرلى باعىتتارداعى ىنتىماقتاستىعىمىزدى ودان ءارى جالعاستىرۋ ءۇشىن مىندەتتەر مەن جوسپارلار بەلگىلەۋگە كۇش-جىگەر جۇمساۋعا ءازىرمىن. بۇل ءبىزدىڭ بارلىعىن قامتيتىن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىمىزدىڭ حالىقتارىمىزدىڭ يگىلىگى ءۇشىن اناعۇرلىم بيىك دەڭگەيدە تۇراقتى دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى, – دەدى قحر توراعاسى.
وسى كۇنى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي تسزينپين «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە» بولدى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قىزمەتىمەن تانىسىپ, ستۋدەنتتەرمەن كەزدەستى. سي تسزينپين ولاردىڭ الدىندا قىتايدىڭ ورتالىق ازياداعى سىرتقى ساياسي باسىمدىقتارى جانە قازاقستانمەن اراداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق تاقىرىبىندا ءدارىس وقىدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىزدىڭ ەلىمىز قىتايدىڭ قازاقستانمەن جانە وڭىردەگى وزگە ەلدەرمەن قارىم-قاتىناسىن نىعايتۋعا ۇمتىلىسىن قولدايتىنىن اتاپ ءوتتى.– ءبىز سانكت-پەتەربۋرگتە وتكەن G20 سامميتىنەن ەندى عانا ورالدىق. وندا ەكى كۇن بويى داعدارىس كەزىندەگى جانە داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭدەگى الەمنىڭ قارجى-ەكونوميكالىق ارحيتەكتۋراسىنىڭ پروبلەمالارى قىزۋ تالقىلاندى. تاۋەلسىز قازاقستان مەن قحر قارىم-قاتىناسىنىڭ جاڭا تاريحى وتە تاڭداندىرادى. 1700-دەن استام شاقىرىمدى قۇرايتىن ءبىزدىڭ ورتاق شەكارامىز دوستىق پەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ شەكاراسى بولىپ سانالادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى ايتارلىقتاي العا جىلجىپ, بۇگىندە تاۋار اينالىمى 26 ملرد. دوللارعا جەتكەنىنە توقتالدى. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىلارى ونى 40 ملرد. دوللارعا جەتكىزۋ مىندەتىن العا قويىپ وتىر.– بۇگىن جانە ەرتەڭ بىزدە كەلىسسوزدەر جۇرەدى. ەلدەرىمىزدىڭ ساراپشىلارى ەلەۋلى جۇمىس جۇرگىزدى. ءبىز ىنتىماقتاستىعىمىزدى جاڭا ساتىعا كوتەرەتىن 20-دان استام جاڭا قۇجاتقا قول قوياتىن بولامىز. بۇعان قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستاندى بارلىق باعىتتاردا قولداۋىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىپ وتىرمىز. مەن سىزگە ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋعا ۇمتىلىسىڭىز ءۇشىن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. قازاقستان قحر-دى تاتۋ كورشى رەتىندە تانيدى جانە ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا دايىن, ءبىزدىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك تۋرالى كەلىسىمىمىز بار, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى سي تسزينپينگە ەكى ەلدىڭ ستۋدەنتتەر الماسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە نيەت بىلدىرگەنى ءۇشىن العىسىن ايتتى.– جاستار ءبىرىن-ءبىرى ءبىلىپ, قارىم-قاتىناستارىمىز ودان ءارى نىعايا بەرۋ ءۇشىن قازاقستان دا قىتايدان ستۋدەنتتەر قابىلداۋعا ءازىر. قازاقستان ۇزاق مەرزىمدى ىنتىماقتاستىققا دايىن. قازاقستان قحر-عا جاقسى كورشى, سەنىمدى دوس جانە ەكونوميكالىق سەرىكتەس بولادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى الدىنداعى ءدارىس بارىسىندا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ءوزىنىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي دامۋىندا ەداۋىر ىلگەرى كەتكەنىن جانە بۇل قادامى حالىقتىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن ايتارلىقتاي جاقسارتىپ, حالىقارالىق بەدەلىنىڭ ارتۋىنا جول اشقانىن اتاپ ءوتتى. – نەبارى 10 جىلدا زاماناۋي قالا بولعان استانا قازاقستان جەرىنىڭ تاعى ءبىر عاجايىبىنا اينالدى. استانا – ەڭبەكسۇيگىشتىكتىڭ, قازاقستان حالىقتىڭ كوركەيۋى مەن جارقىن بولاشاعىنىڭ سيمۆولى. قىتايدىڭ حان ديناستياسىنىڭ ەلشىسى 2 مىڭ جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن بەيبىتشىلىك پەن دوستىق ميسسياسىمەن قازاقستانعا ەكى رەت كەلىپتى. سول ساپارلار قىتايدىڭ ورتالىق ازيامەن دوستىق قاتىناستارىنىڭ كەڭەيۋىنە ىقپال ەتىپ, جىبەك جولىنىڭ شىعىستان باتىسقا, ازيادان ەۋروپاعا بارار باعىتتارىن اشتى. ەجەلگى جىبەك جولى ءوزىنىڭ باستاۋىن مەنىڭ تۋعان پروۆينتسيام سانالاتىن شەنسيدەن الادى, – دەپ اتاپ كورسەتتى سي تسزينپين.
قحر توراعاسى ەجەلگى جىبەك جولىنىڭ تارماقتارى باسىپ وتكەن قازاق جەرى شىعىس جانە باتىس وركەنيەتىنىڭ ىقپالداستىعىنا زور ۇلەس قوسىپ, ءتۇرلى ۇلتتار مەن مادەنيەتتەردىڭ اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزگەنىن ايتتى.– ماڭگىلىك دوستىق پەن ەكى مىڭ جىلدان استام ءوزارا قاتىناستاردىڭ جىلناماسى ءتۇرلى ۇلتتارى, مادەنيەتتەرى, دىندەرى بار ەلدەر ءوزارا سەنىم مەن تۇسىنىستىك, تەڭقۇقىلىق ءارى ءوزارا تيىمدىلىك رۋحىن باسشىلىققا الاتىن بولسا, بىرلەسكەن دامۋعا ۇمتىلىپ, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدە تىرشىلىك ەتە الاتىنىن كورسەتتى. وسىنىڭ ءبارىن ۇلى جىبەك جولى ۇيرەتتى. بۇگىن ءبىزدىڭ ءوزارا ارەكەتتەستىگىمىز جاڭا تاريحي بيىككە كوتەرىلدى. «جاقىن كورشى الىس تۋىستان ارتىق» دەيدى عوي. ءبىز ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن ءوزارا قارىم-قاتىناستارىمىزعا ۇلكەن ءمان بەرەمىز جانە بۇل ءبىزدىڭ سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ باسىمدىقتاعى باعىتىنىڭ ءبىرى, – دەدى سي تسزينپين.
قحر توراعاسى قىتايدىڭ كورشى ەلدەرمەن ءوزارا دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا بارلىق حالىقتاردىڭ يگىلىگى ءۇشىن ۇمتىلىپ وتىرعاندىعىنا دا توقتالدى. – ءبىز وزگە دەربەس ەلدەردىڭ حالىقتارىنا, ولاردىڭ دامۋ جولدارى مەن جۇرگىزىپ وتىرعان ىشكى-سىرتقى ساياساتىنا ۇلكەن قۇرمەتپەن قارايمىز جانە قانداي جاعداي بولما
