البەتتە, ادامنىڭ جەكە باسىنىڭ العاشقى قالىپتاسۋى وتباسىنان باستالادى. ونىڭ ەرجەتىپ ءوسۋى, بويىنداعى ادامگەرشىلىكتىڭ ورنىعۋى, تۋعان ءۇيدىڭ جىلۋى – ونىڭ كوكىرەگىندە جىلدار بويى ساقتالىپ, ءار كەز ەسىندە جۇرەدى. اقىن سوزىمەن ايتقاندا: «وتباسى – تابيعات سىيلاعان كەرەمەتتەردىڭ ءبىرى».
جەكە ادامنىڭ بويىنداعى ار-ۇياتى, اقىل-ويى, ادامگەرشىلىگى, باسقا ادامدارمەن قارىم-قاتىناسى, مادەنيەت يىرىمدەرى ءبارى دە وتباسى, وشاق قاسىنان بولادى. سوندىقتان, وتباسى – قاسيەتتى دە كيەلى. ونىڭ ورنىن ەشنارسەمەن ءوزگەرتۋگە, نە اۋىستىرۋعا بولمايدى.
وتباسى – سىيلاستىق, جاراستىق ورتاسى. وتباسى – بالا تاربيەسىنىڭ ەڭ العاشقى باسپالداعى.
البەتتە, ادامنىڭ جەكە باسىنىڭ العاشقى قالىپتاسۋى وتباسىنان باستالادى. ونىڭ ەرجەتىپ ءوسۋى, بويىنداعى ادامگەرشىلىكتىڭ ورنىعۋى, تۋعان ءۇيدىڭ جىلۋى – ونىڭ كوكىرەگىندە جىلدار بويى ساقتالىپ, ءار كەز ەسىندە جۇرەدى. اقىن سوزىمەن ايتقاندا: «وتباسى – تابيعات سىيلاعان كەرەمەتتەردىڭ ءبىرى».
جەكە ادامنىڭ بويىنداعى ار-ۇياتى, اقىل-ويى, ادامگەرشىلىگى, باسقا ادامدارمەن قارىم-قاتىناسى, مادەنيەت يىرىمدەرى ءبارى دە وتباسى, وشاق قاسىنان بولادى. سوندىقتان, وتباسى – قاسيەتتى دە كيەلى. ونىڭ ورنىن ەشنارسەمەن ءوزگەرتۋگە, نە اۋىستىرۋعا بولمايدى.
وتباسى – سىيلاستىق, جاراستىق ورتاسى. وتباسى – بالا تاربيەسىنىڭ ەڭ العاشقى باسپالداعى.
ءبىزدىڭ بەسقاراعاي اۋىلىندا دا وزگەگە ۇلگى بولارلىق كوپبالالى وتباسىلار جەتىپ ارتىلادى. وسىناۋ قۇرمەتكە لايىقتار قاتارىنا ومىراۋلارىنا «التىن القا» تاققان الدەكەنوۆتەر, يبراگيموۆتار, قالىموۆتار, يساباەۆتار ءھام باسقا دا ۇلگى تۇتارلىق جانۇيالاردى جاتقىزۋعا بولادى. وسى كۇندەرى ۇلىن ۇياعا, قىزىن قياعا قوندىرىپ وتىرعان وتباسىلارعا قانداي قۇرمەت كورسەتسە دە ارتىق بولمايدى.
وتباسىنىڭ باستى قازىعى, التىن تىرەۋ دىڭگەگى – بالا. بالانىڭ تاربيەلى بولىپ ءوسۋى بەرەكەلى وتباسىنىڭ ەنشىسىندە. وتباسىنىڭ ءاربىر مۇشەسى بەرەكە-بىرلىككە ۇيىپ, ءار ىسكە سۇيىسپەنشىلىكپەن ارالاسسا, بوساعاسى مىقتى, شاڭىراعى بيىك بولارى ءسوزسىز.
اۋىلىمىزداعى سەرىكباي الدەكەنوۆ پەن گۇلسىم وماروۆا كوبىمىزگە ۇلگى. زەينەتكەرلىككە الدەقاشان شىقسا دا وتاعاسى سەرىكباي اقساقال ءالى كۇنگە دەيىن شارۋاشىلىقتا مال باعۋمەن اينالىسادى. سول قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن كورىپ وتىر. اۋىل ەكونوميكاسىن وركەندەتۋگە ءوز ۇلەسىن قوسىپ, ابىرويعا بولەنۋدە.
«اتا – اسقار تاۋ, انا – باۋىرداعى بۇلاق, بالا – جاعاسىنداعى قۇراق», دەگەن دانالىق ءسوزدەن الار تاعىلىم از ەمەس. جانە شىندىعى دا وسى عوي. اۋىلىمىزدىڭ اقساقالدارى, اق جاۋلىقتى انالارى اعايىن-تۋىس اراسىنىڭ بەرەكەسى, اقىلشىسى بولىپ كەلەدى. ولاردىڭ ارقاشان دا مارتەبەسى بيىك, سىي-قۇرمەتكە لايىق. ويتكەنى, ۇلكەندى سىيلاۋدى, قادىر تۇتۋدى قازاق باياعىدان قالىپتاستىرعان. ۇلت سالتى بويىنشا كورگەنى مەن تۇرمىستا تۇيگەنى كوپ, تاجىريبەسى مول ادامدى سىيلاۋمەن قاتار, باسشى دەپ تانىعان. ۇلكەندى سىيلاۋ, اقىلىن تىڭداۋدى كورگەندىلىك دەپ بىلگەن.
ءداستۇرلى قوعامدا اتا-اجەنىڭ تاربيەسىن كورمەي وسكەن بالا بولماعان. اتا-اجەلەر ءوز ۇرپاعىن نەمەرە-شوبەرەلەرىن ۇلت رۋحانياتىمەن بايىتىپ وتىرعان.
قازاق داستۇرىندە تۇڭعىش نەمەرە اتاسى مەن اجەسىنىڭ باۋىرىندا وسكەن. سوندىقتان دا, نەمەرەسىن ءوز بالالارىنان دا ارتىق كورىپ, تاربيەلەگەن. كەيدە تۇڭعىش نەمەرە كەنجە ۇلىنىڭ ورنىن باسىپ, اتاسىنىڭ قارا شاڭىراعىنا يە بولىپ تا قالاتىن جايت كەزدەسەدى.
اكە – اۋلەت باسشىسى, وتباسى مۇشەلەرىنىڭ تىرەگى, اسىراپ ساقتاۋشىسى, قامقورشىسى. وتباسىنداعى ۇل تاربيەسىندە اكە ورنى ەرەكشە.
ابزالى وتباسى – ومىرگە كەلگەن ءار ادامنىڭ تىرەگى عانا ەمەس, قوعامنىڭ, ەلدىڭ التىن ارقاۋى, بەرىك تۇعىرى ەكەنىن ارقايسىمىز سەزىنۋگە ءتيىستىمىز.
بەگىمحان كەرىمحان ۇلى.
پاۆلودار وبلىسى,
لەبياجى اۋدانى,
بەسقاراعاي اۋىلى.
