قازاقستان حالقى ەل دامۋى مەن ءبىرلىگىنىڭ, ازاماتتار قۇقىقتارىنىڭ مۇلتىكسىز ساقتالۋىنىڭ كەپىلى – كونستيتۋتسيا كۇنىن جان-جاقتى اتاپ وتۋدە. اتا زاڭ 18 جىل ىشىندە قوعام مەن بيلىكتىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
كەشە اقوردادا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قىلمىستىق كودەكستىڭ جاڭا رەداكتسياسىنىڭ, جاڭا قىلمىستىق-ءىس جۇرگىزۋ كودەكسى مەن قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكسى جاڭا رەداكتسياسىنىڭ جوبالارىن قاراۋعا ارنالعان كەڭەس وتكىزدى.
ءوز سوزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى سوڭعى ءۇش جىلدا ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جۇيەسىنە ەلەۋلى رەفورما جۇرگىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
– قازاقستان حالقىنا بىلتىرعى جولداۋىمدا قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنە رەفورما جۇرگىزۋ, سونداي-اق قىلمىستىق كودەكستىڭ جاڭا رەداكتسياسىنىڭ, جاڭا قىلمىستىق-ءىس جۇرگىزۋ كودەكسى مەن قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكسىنىڭ جاڭا رەداكتسياسىنىڭ جوبالارىن ازىرلەۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن ەدىم. جىل بويى ءتيىستى جۇمىس جۇرگىزىلدى. ەندى ءبىز ازىرلەنگەن جوبالاردى قاراپ شىعىپ, ولاردى پارلامەنتكە ەنگىزۋ جونىندە تاپسىرما بەرۋىمىز قاجەت, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
كەڭەس بارىسىندا قىلمىستىق جانە قىلمىستىق-ءىس جۇرگىزۋ كودەكستەرىنىڭ جوبالارى بويىنشا جاساعان بايانداماسىندا باس پروكۋرور اسحات داۋىلباەۆ جوبالاردا قىلمىستىڭ بارلىق جاڭا تۇرىنە قارسى ءتيىمدى كۇرەس جۇرگىزۋ ءۇشىن نەگىز قالانعانىن, بالالار مەن جەتكىنشەكتەردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا كەز كەلگەن وزبىرلىق كورسەتۋشىلىكتىڭ قاتاڭ جازالاناتىنىن اتاپ ءوتتى.
باس پروكۋرور ادام ولىمىنە بايلانىستى ەمەس ورتاشا جانە ورتاشا اۋىرلىقتاعى قىلمىستار ءۇشىن نەگىزگى جازا رەتىندە كولەمى ۇلعايتىلعان ايىپپۇل بەلگىلەنگەنىن اتاپ ءوتتى.
–قىلمىستىق كودەكس جوباسىندا تۇزەتۋ جۇمىستارىن اتقارۋ ءتارتىبى مەن مازمۇنى وزگەرىپ, ايىپپۇلعا جاقىن بالاما رەتىندە بەلگىلەندى جانە بيۋدجەتكە تولەنۋى ءتيىس ناقتى سوما كولەمىندە ەسەپتەلدى, – دەدى ا.داۋىلباەۆ.
بۇعان قوسا, باس پروكۋرور قىلمىستىق كودەكستىڭ جوباسى 467 باپتان – 98-ءى جالپى جانە 369-ى ەرەكشە بولىمنەن تۇراتىنىن, سونىمەن بىرگە, «ىلەسپەلى» زاڭجوبا رەتىندە 12 كودەكس پەن 47 زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋدى قاراستىراتىنىن ءمالىم ەتتى.
ءوز كەزەگىندە ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكسى جوباسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى مەن جاڭا ەنگىزىلىمى تۋرالى حاباردار ەتتى.
ق.قاسىموۆ كودەكس جوبالارىندا, ەڭ الدىمەن, باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ءتۇرىندەگى جازانى ورىنداۋ مەحانيزمى جەتىلدىرىلەتىنىنە توقتالدى.
ىشكى ىستەر ءمينيسترى قىلمىستىق كودەكستە قىلمىستىق ارەكەتتەر قۇرامدارى العاش رەت ەنگىزىلگەندىكتەن, قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكسىنىڭ جوباسىندا تۇتقىنداۋ, شەتەلدىكتەر مەن ازاماتتىعى جوق تۇلعالاردى ەل اۋماعىنان شىعارۋ ءتارىزدى جازالاردى ورىنداۋ ءتارتىبى رەگلامەنتتەلەتىنىن دە مالىمدەدى.
سونىمەن قاتار, ق.قاسىموۆ حالىقارالىق تاجىريبەگە سايكەس, العاش رەت كودەكس جوباسىندا بۇعان دەيىن تۇزەۋ مەكەمەلەرىنىڭ ىشكى ءتارتىبى قاعيداتى تۇرىندەگى ۆەدومستۆولىق نورماتيۆتىك اكتىلەردە بەلگىلەنگەن سوتتالعانداردىڭ قۇقىعى مەن مىندەتى كورسەتىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
كەڭەس بارىسىندا ءسوز سويلەگەندەر جوبانى ازىرلەۋشىلەردىڭ الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن زەردەلەگەنىن جانە نازارعا العانىن, بۇل قۇجاتتىڭ ساپالى دايىندالعاندىعى تۋرالى ايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاراستىرىلىپ وتىرعان كودەكستەر نەگىزگى زاڭ ەرەجەلەرى مەن قۇقىقتىق رەفورما تۇجىرىمداماسىن دامىتۋ ءۇشىن, سونداي-اق قازاقستان حالقىنا بىلتىرعى جولداۋدى ورىنداۋ اياسىندا قابىلداناتىنىنا توقتالدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى جاڭا كودەكستەر جوبالارى ازاماتتارىمىزدىڭ ومىرىنە تىكەلەي ىقپال ەتەتىن, ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى قۇجاتتار ەكەنىن اتاپ كورسەتتى.
– قىلمىستىق كودەكستىڭ جاڭا رەداكتسياسىنىڭ, جاڭا قىلمىستىق-ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنىڭ جانە قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكسىنىڭ جاڭا رەداكتسياسىنىڭ قارالعان جوبالارى جاقسى ازىرلەنگەن جانە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋگە بولادى. جالپى, ولاردى قولدانىسقا ەنگىزۋ مەرزىمىن شامامەن 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا بەلگىلەي وتىرىپ, ۇسىنىلعان كودەكستەردىڭ نەگىزگى پارامەترلەرىن ماقۇلداۋعا بولادى دەپ سانايمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ كودەكستەردى قابىلداۋ سالدارىن كەشەندى تالداۋدىڭ ءجانە ەل تۇرعىندارىنا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى سوتتاردىڭ ءرولىن ارتتىرۋ جانە ەلدەگى قۇقىق ءتارتىبى جۇيەسىن نىعايتۋ جۇمىستارىن ودان ءارى كۇشەيتۋ قاج ەتتىگىنە دە توقتالدى.
كەڭەس سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى بارشا قازاقستاندىقتاردى كونستيتۋتسيا كۇنىمەن قۇتتىقتادى.
–––––––––––––––––
سۋرەتتى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو,
ب.وتارباەۆ.
