ايتقان اڭگىمەلەرى, بولجامدارى ودان دا قىرعىن. تەرەڭ ءبىلىمدى مامانداردى, ۆيرۋستانۋشى, زەرتتەۋشى دارىگەرلەردى ەسەپتەمەسەك, كوپشىلىگى (ونىڭ ىشىندە بلوگەر دە, بالگەر دە, ساياحاتشى دا, ساياساتشى دا, كەزدەيسوق كورىپكەل, شەشەن, ءدىلمار, ت.ب. بار) ەلگە اقىل-كەڭەس ايتۋدان جاپپاي جارىس وتكىزىپ جاتقانداي اسەر قالدىرادى. ونىڭ دۇرىسى مەن بۇرىسىن تارازىلاپ جاتقان بىلىكتىنىڭ قاراسى از سەكىلدى.
ارينە ەل ءتيىستى اقپاراتقا ءزارۋ بولىپ وتىرعاندا, جالاڭ اقىلدان گورى ىندەتتىڭ سەبەبى مەن الدىن الۋ جولىن, ءجونىن انىق ايتسا, ءسوز شىعىنى دا ازايىپ, قايران ۋاقىت تا زايا كەتپەس ەدى. قاراجات تا ءراسۋا بولماس ەدى-اۋ دەپ ويعا قالاسىز. بۇگىنگى باستى ماسەلە – سونداي اسىرە پىسىقايلاردى ورنىنا قويۋ, ياعني بىلگەن مەن بىلمەگەننىڭ پارقىن اجىراتاتىن كوزقاراس قالىپتاستىرۋ بولسا كەرەك. جارتىكەش كەڭەستى, شالا-پۇلا پىكىردى قارشا بوراتا بەرۋ جالپى حالىققا ەش پايدا كەلتىرمەيدى. ءالى دە بولسا ءتۇرلى اقپارات ارنالارىنا جوعارى بىلىكتى مامانداردىڭ عانا شىعىپ سويلەۋىنە جول اشساق, دەنساۋلىق مىنبەرىنە ءبىلىمى مەن تاجىريبەسى, مورالدىق قۇقىعى بار ادامدار عانا كوتەرىلسە دەيمىز. راسى, حالىق وسىنى قالاپ, اڭساپ وتىر. بەرەكە-پاتۋاعا جۇمىلساق, كوپ ءىس وڭعارىلادى. ونىڭ ۇستىنە ۇلت تاريحىنداعى نەبىر سىناق پەن تالقىدا جۇرتشىلىقتىڭ ۇيىمشىلدىققا, بىرلىككە, جاۋاپكەرشىلىككە ۇيىعان كەزەڭىن, ساتتەرىن بۇگىنگى ۇرپاق ەسىنە سالۋ – بارشامىزدىڭ بورىشىمىز. ەلگە قاشاندا ورنىقتى بايلام, تۇسىنىكتى ءپاتۋا اۋاداي قاجەت. ونى دا ايتا الاتىن ادام ايتۋى كەرەك. قانشاما ۇلت پەن ۇلىس جەر بەتىنەن جويىلىپ كەتكەندە, قازاق حالقى اقىلى مەن نامىسىن العا سالىپ, جاماندىقتى اماندىققا جەڭگىزگەن.
بۇدان دا قيىن, كۇردەلى كەزەڭدى باستان وتكەرىپ, ۇلان-بايتاق جەردى دە, ەلدى دە شاشاۋىن شىعارماي ۇرپاعىنا اماناتتاعان. وتكەننىڭ ونەگەلى ءىزى, سىن ساعاتتا سانادا قاتتالعان ءسوزى – بۇعان دالەل. ەجەلدەن قالىپتاسقان ەلدىك قاعيدالار مەن ومىرلىك ۇستانىمداردى ۇمىتپالىق.
ماسەلەن, عاسىرلار بويى اقىلدى بايىتىپ, رۋحقا دەم بەرگەن حالىق دانالىعىنا جۇگىنسەك, كەزىندە بەرەكە-بىرلىكپەن سۇزەك, وبا, شەشەك, ت.س. سياقتى ىندەتتەردەن قۇتىلعان قازاق «سىنىقتان وزگەنىڭ ءبارى جۇعادى» دەپ ەسكەرتكەن. سونداي-اق «قوتىر قولدان جۇعادى, تاز تاقيادان جۇعادى» دەپ قاداپ ايتقان.
وسىنداي تاعىلىمدى, دالدىككە كەلسەك, حالىقتىڭ ءداستۇرلى كەڭەسىن نەگە پايدالانباسقا؟ ۇرەي شاقىرماي-اق «اۋرۋ – ءولىمنىڭ العاشقى ەلشىسى» دەپ, ناۋقاسقا اششى «دياگنوز» قويعان. ارينە, ساقتىق ءۇشىن. دەرتكە بوي الدىرعان كىسىگە كۇش بەرىپ, سەرپىلتۋ ماقساتىندا «دەمى باردىڭ ەمى بار» ەكەنىن جەتكىزگەن. بۇل قينالعان جان يەسىنە دەم سالعانداي ەمەس پە؟ ال «اۋرۋدىڭ زاردابىن اۋرۋ باققان بىلەدى» دەگەن ماقالمەن ءارى جاۋاپكەرشىلىكتى, ءارى اعايىن-تۋىستىڭ پارىزىن پايىمداعان. سونداي-اق قوعامدىق ورتانىڭ ورتاق پروبلەماسىن شەشۋ دە – سول اسىل قازىنامىزدا. «كونەنى كەرەك ەتپەسەڭ, جاڭا تابىلمايدى, بايلاۋدى كەرەك ەتپەسەڭ, جارا جازىلمايدى». بۇل – ءۇيدىڭ تورىنە دە, اۋرۋحانانىڭ تورىنە دە جازىپ قويۋعا لايىق ءسوز. دەمەك, ەرتەدەن ۇزىلمەي كەلە جاتقان ءداستۇردى ۇمىتپاي, جاڭا تەحنولوگيا مەن يننوۆاتسيانى حالىق دانالىعىنا ساي ۇتىمدى پايدالانساق, بۇل تالعام-تۇسىنىك, پايىم-پاراسات عالامدىق ىندەتتى ەڭسەرۋگە دە جاردەمىن تيگىزبەك.
اتا-بابا ءسوزى مەن وسيەتىنىڭ قاسيەتىن ۇمىتپاساق, دەنساۋلىقتىڭ دا, دارىگەردىڭ دە, ءدارىنىڭ دە قادىرىن, بەرەكەسىن قاشىرمايمىز. قايتا ۇلت دانالىعى مەن ەم-دومداعى ءداستۇر ساباقتاستىعىن ساقتاپ, قازاق ەلىنىڭ باياندى بولاشاعىنا شىن جاناشىر, جانكۇيەر بولامىز.
دارحان مىڭباي,
ءماجىلىس دەپۋتاتى
