قوعام • 24 ناۋرىز، 2020

تاسپاعا باسىلعان تاريح

69 رەتكورسەتىلدى

ەلىمىزدىڭ باستى تاريحي وقيعالارى، بۇقارانىڭ تىنىس-تىرشىلىگى مەرزىمدى باسىلىم بەتتەرىندە جارىق كورەتىنى بەلگىلى. جاڭالىقتىڭ جارشىسى بولعان پاۆلودار وبلىستىق «Saryarqa samaly» جانە «زۆەزدا پريرتىشيا» گازەتتەرىنىڭ تاريحى تەرەڭدە. اتالعان ەكى گازەتتىڭ وسىدان عاسىرعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن جارىق كورگەن نومىرلەرىن كەلەشەك ۇرپاققا قاز قالپىندا ەلەكتروندى نۇسقادا جەتكىزۋ ماقساتىندا س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق كىتاپحاناسى قارقىندى جۇمىس جاساۋدا.

اتالعان كىتاپحانا 2018 جىلدىڭ اياعىندا ەلىمىز بويىنشا وڭىرلەر اراسىندا العاشقى بولىپكونە باسىلىمداردى تسيفرلاندىرۋدى باستاپ كەتكەن ەدى. وسى ورايدا، س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى شولپان شاحمەتوۆانى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.

-شولپان بايانقىزى، بۇل جۇمىستى باستاۋعا نە تۇرتكى بولدى؟

-گازەت – تاريح. ءبىز ءوڭىرىمىزدىڭ جىلناماسىن، كەشەگى كەلبەتىن تۇراقتى تۇردە جاريالانىپ كەلە جاتقان باسىلىم بەتتەرىنەن وقي الامىز. الايدا، كونە گازەتتەر بۇگىندە وقىرماننىڭ بارلىعىنا قولجەتىمدى دەپ ايتۋ قيىن. سەبەبى، ادامداردىڭ بارلىعى كىتاپحاناعا نەمەسە ارحيۆكە بارىپ ەسكى گازەت تىگىندىلەرىن اقتارىپ وتىرۋعا مۇمكىندىگى بولا بەرمەيدى. دەي تۇرعانمەن وقىرمان اراسىندا ەسكى گازەتتەرگە دەگەن سۇرانىس ارتپاسا كەمىگەن جوق. ءبىز وسى ماسەلەنىڭ وڭ شەشىمىن تاپتىق. 2018 جىلدىڭاياعىنانوبلىستىق «Saryarqa samaly» جانە «زۆەزدا پريرتىشيا» گازەتتەرىن تسيفرلاندىرۋدى قولعا الدىق. تىڭ جوبا «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا «پاۆلودار وبلىسىنىڭ تسيفرلى باسپا بانكى» دەگەن اتاۋمەن جۇزەگە اسۋدا.

-بارەكەلدى، بۇل اسىرەسە، وقىرماندار ءۇشىن وتە ماڭىزدى باستاما ەكەن. باسىلىمداردى تسيفرلاندىرۋ پرتسەسسى قالاي جۇزەگە اسىرىلادى؟

- 2018 جىلدىڭ سوڭىندا بىز«ەلارسكانا1» پلانەرتارلىق سكانەر اپپاراتىن ساتىپ الدىق. بۇل كوپتىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن قۇندى قۇرىلعى. اتالعان سكانەردىڭ كومەگىمەن ا3-او فورماتتارىنداعى گازەتتەردى تسيفرلاندىرۋعا بولادى. ەلەكتروندى رەسۋرسقا ورنالاستىرىلعان بارلىق مەرزىمدى باسىلىمدار وسى قۇرىلعىنىڭ كومەگىمەن تسيفرلانىپ، PDF فورماتىندا ساقتالادى. ءارى ساپاسى دا جاقسى. قازىرگى ۋاقىتتا «قىزىل تۋ» (قازىرگى «Saryarqa samaly») گازەتىنىڭ  1943 جىلدان بەرى قارايعى نومىرلەرى، «وبەدينەنيە» (قازىرگى «زۆەزدا پريرتىشيا») گازەتىنىڭ 1919 جىلدان باستاۋ الاتىن شىعارىلىمدارى تسيفرلاندىرىلۋدا. بۇگىنگە دەيىن اتالعان ەكى باسىلىمنىڭ 6 مىڭعا جۋىق ءنومىرىنىڭ ەلەكتروندىنۇسقاسى جارىققا شىقتى.سوناۋ جىلداردان سىر شەرتەتىن سارعايعان باسىلىم بەتتەرى بۇگىندە توزىعى جەتىپ، ۇلبىرەپ تۇر. گازەتتەردىڭ كەيبىر پاراقتارى جىرتىلىپ قالعان. جازۋلارى دا كومەسكى تارتىپ كورىنبەيدى. ساندىق جۇيەگە اۋىستىرۋ بارىسىندا ءبىز گازەتتەردى بارىنشا قالپىنا كەلتىرۋگە تىرىسامىز. تسيفرلىق فورماتقا تۇسكەن گازەتتەر كومپيۋتەرگە تولىق كولەمدە ەنگىزىلەدى. ءارى ءتۇر-ءتۇسى مەن جازۋ ساپاسى دا سول قالپىندا ساقتالادى. بۇل وتە كۇردەلى جۇمىس. ءبىز اتالعان باستامانى پاۆلودار وبلىستىق مەملەكەتتىك ءارحيۆى مەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋدامىز. سونىمەن قاتار وڭىرىمىزدەگى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ باسىن قوسىپ وتىرعان «ERTIS MEDIA» جشس، پوتانين اتىنداعى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىمەن ارنايى مەموراندۋمعا وتىردىق. وسىنداي مەكەمەلەردىڭ قولداۋى نەگىزىندە جاڭا جوبانى ىسكە اسىرۋدامىز. بىراق كەدەرگىلەر دە جوق ەمەس. ماسەلەن، 90 جىلدىق تاريحى بار قازىرگى «Saryarqa samaly» گازەتىنىڭ العاشقى نومىرلەرى ەش جەردە جوق. ازىرگە ءبىزدىڭ قولىمىزعا تۇسكەن قازاق گازەتىنىڭ ەڭ كونە شىعارىلىمى 1943 جىلعى. بۇل وتە وكىنىشتى جاعداي. 1929 جىلى ىرگەتاسى قالانعان ءوڭىردىڭ باستى باسىلىمىنىڭ العاشقى نومىرلەرىن تاپساق، ولكە تاريحىن تۇگەندەۋگە اتسالىسقان بولار ەدىك. ءارى ونىڭ تسيفرلى نۇسقاسىن كەلەشەك ۇرپاققا ۇسىنۋعا مۇمكىندىگىمىز بار. الداعى ۋاقىتتا ايماقتىڭ اتا باسىلىمى - «Saryarqa samaly» گازەتىنىڭ العاشقى نومىرلەرىن تابۋعا كۇش سالامىز. ەگەر دە كونە باسىلىمدار وقىرمانداردىڭ قولىندا بار بولسا، وبلىستىق كىتاپحاناعا حابارلاسۋىن سۇرايمىز. گازەتتەر سكانەردەن وتكەن سوڭ يەسىنە قايتارىلاتىن بولادى. قازاق باسىلىمىنا قاراعاندا ورىس ءتىلدى گازەتتەر مۇراعاتتا كوبىرەك ساقتالعان. ماسەلەن، بۇگىندە ءبىزدىڭ قولىمىزداعى ەڭ كونە باسىلىم1917 جىلى جارىق كورگەن «سۆوبودنايا ستەپ»گازەتى. ءبىز ونى تسيفرلاندىردىق.

كىتاپحانامىزدا كونە گازەتتەردى ساقتايتىن ارنايى ورىن بار. بۇل جەردە «قىزىل تۋ» (قازىرگى «Saryarqa samaly») گازەتىنىڭ 1970 جىلدان بەرى قارايعى شىعارىلىمدارى، «زۆەزدا پريرتىشيا» باسىلىمىنىڭ 1967 جىلدان وسى كۇنگە دەيىنگى نومىرلەرى ساقتالعان. ەسكى گازەتتەردى بارىنشا ۇقىپتىلىقپەن ساقتاساق تا جىل وتكەن سايىن ساپاسى تومەندەپ بارا جاتىر. جاڭا جوبانىڭ ناتيجەسىندە كونە باسىلىمداردىڭ عۇمىرىن ۇزارتىپ، قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋگە تىرىسۋدامىز.  ءارى ءبىزدىڭ ولكەنىڭ تاريحىمەن ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن تۇرعىنى تانىسا الاتىن مۇمكىندىك جاسالىنباق.

-بۇل جوبا بۇقاراعا قولجەتىمدى دەدىڭىز. گازەتتىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسىن پايدالانۋ ءۇشىن وقىرمان نە ىستەۋى كەرەك؟

- ءيا، اتالعان جوبانىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىعى دا وسىندا. ول عالامتوردى قولدانا بىلەتىن كەز كەلگەن ادامعا قولجەتىمدى. ول ءۇشىن merzim.pavlodarlibrary.kz ەلەكتروندى سايتىنا كىرسەڭىز جەتكىلىكتى. بۇل جەردەن وقىرماندار كونە گازەتتەردىڭ PDF نۇسقالارىن قاز قالپىندا وقي الادى. جۋىردا «پاۆلودار وبلىسى باسپاسىنىڭ تسيفرلىق بانكى» دەگەن اتاۋمەن جۇزەگە اسقان جاڭا جوبامىزدىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمىن وتكىزدىك. شاراعا زيالى قاۋىم وكىلدەرى، ارداگەر جۋرناليستەر جانە وبلىستىق «Saryarqa samaly» مەن «زۆەزدا پريرتىشيا» گازەتىنىڭ قازىرگى ۇجىمى قاتىستى. ولار كىتاپحانامىزداعى «ولكەتانۋ قۇجاتتارىن تسيفرلاندىرۋ ورتالىعىندا» بولىپ، جۇمىس بارىسىن تاماشالادى. بارلىعى دا يگى باستاماعا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىرىپ، زاماناۋي ءارى ومىرشەڭ جوباعا ساتتىلىك تىلەدى.

- باسقا وڭىرلەردە جۇزەگە اسىرىلعان وسىنداي جوبالار بار ما؟

- مەنىڭشە وبلىستىق كىتاپحانالاردىڭ بارلىعى دا حالىققا بەرەرى مول زاماناۋي جوبالارمەن اينالىسقىسى كەلەدى. تەك كوپشىلىگىنىڭ وعان مۇمكىندىگى جوق. ول ءۇشىن ەڭ الدىمەن زاماناۋي سكانەر قۇرىلعىلارى قاجەت. اتالعان تەحنيكالىردىڭ باعاسى قىمبات. بۇل جاعىنان كىتاپحانالارعا مەملەكەتتىڭ كومەگى قاجەت. ماسەلەن، ءبىزدىڭ قىمبات قۇرىلعىعا قول جەتكىزگەنىمىز جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ ولكە تاريحىنا دەگەن جاناشىرلىعىنىڭ كورىنىسىدەر ەدىم. ءوز باسىم بۇل جوبانى پاۆلودارلىقتار وڭىرلەر اراسىندا العاشقىبولىپ ىسكە اسىرىپ جاتقاندىعىن ماقتانىشپەن ايتامىن.

- وسى باعىتتا الدا تاعى قانداي جۇمىستار اتقارماقشىسىزدار؟

- جوسپار كوپ. جۇمىسىمىز اۋقىمدى. ءبىز ەسكى گازەتتەرمەن قوسا كىتاپحانا قورىندا سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپتاردىڭ دا ەلەكتروندى نۇسقاسىن دايىنداۋمەن اينالىسامىز. 2019 جىلى كىتاپحانا قورىنداعى 1882 دانا سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپتى ساندىق فورماتقا كوشىردىك. كەلەر جىلى دا وسىنداي كولەمدەگى كىتاپتاردى تسيفرلاندىرۋ ويدا بار. بۇل جۇمىستار كىتاپحانامىزدىڭ «ونلاين كىتاپحانا» جوباسىندا جۇزەگە اسۋدا. بۇل جوبامىز دا وزگەلەردەن زاماناۋيلىق قىرىمەن ەرەكشەلەنەدى. تىڭ جوبا نەگىزىندە وقىرمان سايتقا كىرىپ ءوزى ىزدەگەن كىتاپتىڭ وبلىستاعى قاي كىتاپحانادا بار ەكەندىگىن بىلە الادى. ءارى سول كىتاپقا تاپسىرىس بەرۋ مۇمكىنىدىگىنە دە يە بولادى. ەگەر تاپسىرىس بەرگەن كىتابى شالعايدا بولسا، ەلەكتروندى نۇسقاسىن «ونلاين كىتاپحانا» سايتىنان وقي الادى. 

ال «پاۆلودار وبلىسىنىڭ تسيفرلى باسپا بانكى» جوباسى بويىنشا وبلىستىق گازەتتەردى سكانەردەن وتكىزىپ، رەسمي سايتقا جۇكتەپ بولعان سوڭ اۋداندىق گازەتتەردى تسيفرلىق فورماتقا اۋىستىرۋدى باستايمىز. «گازەتتىڭ ءوزى ءبىر كۇندىك، ءسوزى مىڭ جىلدىق» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. عالامتور مەن تەحنيكا قارىشتاپ دامىعانىمەن مەرزىمدى باسىلىمداردىڭ ورنى بولەك. ءبىز تاريحىمىزدى تاڭبالاعان باسىلىمداردى جاڭا زاماندا دا جارقىراتىپ كورسەتۋىمىز كەرەك.

- جۇمىسىڭىزعا تابىس تىلەيمىن. اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

 

اڭگىمەلەسكەن – الپىسباي ابدىل ۇلى،

پاۆلودار قالاسى.

سوڭعى جاڭالىقتار

جولدىڭ جاۋى – اۋىر جۇك كولىكتەرى

ايماقتار • بۇگىن، 13:14

ساقتىق شارالارىن ساقتاۋ ماڭىزدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 13:08

تۋريزم دامىسىن دەسەك...

قازاقستان • بۇگىن، 12:55

ءتۋريزمنىڭ تۇرالاعان تۇستارى كوپ

قازاقستان • بۇگىن، 12:46

يتاياقپەن اس ىشكەن ايەل

رۋحانيات • بۇگىن، 10:30

ارىستار رۋحىنا قۇرمەت

پىكىر • بۇگىن، 08:33

ەل ءۇشىن ماڭىزدى باستاما

پىكىر • بۇگىن، 08:25

وڭ وزگەرىستەرگە جول اشادى

پىكىر • بۇگىن، 08:09

ۇقساس جاڭالىقتار