توتەنشە جاعدايدىڭ ەنگىزىلۋىنە جانە الەمدىك قارجى نارىقتارىنداعى احۋالدىڭ وزگەرۋىنە, حالىق پەن بيزنەستىڭ قارىز جۇكتەمەسىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋگە بايلانىستى پرۋدەنتسيالىق رەتتەۋدىڭ ۋاقىتشا شارالارى تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءمادينا ابىلقاسىموۆا باياندادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ق. توقاەۆتىڭ بيىل 13 ناۋرىزدا جەدەل شتابتىڭ وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە, توتەنشە جاعداي رەجيمىنىڭ اسەرىن جۇمسارتۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ, قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن جانە قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالار كەشەنىن ازىرلەدى.
م. ابىلقاسىموۆانىڭ ايتۋىنشا, ءبىرىنشى شارا قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا باعىتتالعان. «قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ قارجى جۇيەسىندەگى جاعداي تۇراقتى. شوعىرلاندىرىلعان نەگىزدە ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ ۇزدىكسىز قىزمەتتى قامتاماسىز ەتۋ جانە بانكتىك قىزمەتتەردىڭ تولىق تىزبەسىن كورسەتۋ ءۇشىن مەنشىكتى كاپيتالى مەن وتىمدىلىگىنىڭ ەداۋىر قورى بار. بانكتەردىڭ سالىمشىلارى ءۇشىن تاۋەكەلدەر جوق. اكتيۆتەر ساپاسىن تاۋەلسىز باعالاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا رەتتەۋشىلىك مينيمۋمعا قاتىستى k1 كاپيتالى جەتكىلىكتىلىگىنىڭ اسىپ كەتۋى تۇزەتۋلەردى ەسكەرە وتىرىپ 70%-دى قۇرايدى. اگەنتتىك بانكتەردىڭ تاۋار جانە قارجى نارىقتارىنداعى الەۋەتتى كۇيزەلىستەرگە ورنىقتىلىعىن انىقتاۋ ءۇشىن جۇيەلىك دەڭگەيدە جانە بانكتەر بويىنشا جەكە العاندا بانك جۇيەسىن سترەسس-تەستىلەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋدە», — دەپ حابارلادى قارجى رەتتەۋشىسىنىڭ باسشىسى.
بيىلعى 30 ناۋرىزعا دەيىن اكتيۆتەردىڭ ساپاسىن تاۋەلسىز باعالاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا بانكتەردىڭ تۇزەتۋ ءىس-قيمىل جوسپارلارى قابىلدانادى. بۇل رەتتە, وزگەرگەن ەكونوميكالىق جاعدايلاردى نازارعا الا وتىرىپ, 2020 جىلعى 1 قازانعا دەيىن پروۆيزيالاردى ەسەپتەۋ تاسىلدەرىن قاتاڭداتاتىن بىرقاتار رەتتەۋشىلىك شارالاردى ەنگىزۋ كەيىنگە قالدىرىلادى.
«بيىلعى 1 ءساۋىر – 1 قازان ارالىعىندا قازاقستان بيزنەسىن كرەديتتەۋ دەڭگەيىن تومەندەتۋدى بولدىرماۋعا باعىتتالعان پرۋدەنتسيالىق رەتتەۋدىڭ ۋاقىتشا شارالارى قابىلداناتىن بولادى. بۇل رەتتەۋ شارالارىنىڭ كونترتسيكلدىق سيپاتى بار جانە ولار بانكتەردىڭ كاپيتالى مەن وتىمدىلىگىنە قىسىمدى تومەندەتۋگە باعىتتالعان», — دەپ اتاپ ءوتتى م. ابىلقاسىموۆا.
ول ءۇشىن اگەنتتىك بيزنەستى قولداۋدىڭ, مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتىڭ مەملەكەتتىك باعدارلامالارى شەڭبەرىندە جوبالاردى قارجىلاندىرعان كەزدە تۇراقتى كەپىلدەر تىزبەسىن كەڭەيتەدى جانە شوب, ءمجا كرەديتتەرى جانە سينديكاتتالعان كرەديتتەر بويىنشا تومەندەتىلگەن تاۋەكەل-سارالاۋدى ەنگىزەدى. سونىمەن قاتار توتەنشە جاعدايدىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى قارىز بويىنشا تولەمدى كەيىنگە شەگەرۋ رەتتەۋشىلىك تالاپتار بويىنشا قۇنسىزدانۋ مەن پروۆيزيالاۋدى تالاپ ەتپەيدى.
بۇل نورمالاردى قولدانۋ ەكونوميكانى كرەديتتەۋ ءۇشىن 168 ملرد تەڭگە مولشەرىندە مەنشىكتى كاپيتالدى قوسىمشا بوساتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«بانكتەردىڭ وتىمدىلىگىن ساقتاۋ جانە تۇراقتى قورلاندىرۋىن قولداۋ ءۇشىن وتىمدىلىگى جوعارى دەپ تانىلاتىن اكتيۆتەر تىزبەسى كەڭەيتىلەدى. سونىمەن بىرگە بانكتەردىڭ ۆاليۋتالىق تاۋەكەلدەرىن تومەندەتۋ ءۇشىن ۇزاق ۆاليۋتالىق پوزيتسيا ءليميتى جانە نەتتو-ۆاليۋتالىق پوزيتسيا ءليميتى تومەندەتىلەدى. قور جانە ساقتاندىرۋ نارىقتارىنىڭ سۋبەكتىلەرى ءۇشىن تاۋەكەل-سارالاۋ كوەففيتسيەنتتەرى تومەندەتىلەدى. نقا-عا ءتيىستى تۇزەتۋلەر دايىندالدى جانە بيىلعى 30 ناۋرىزدان باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى», — دەپ ءتۇسىندىردى م. ابىلقاسىموۆا.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ق. توقاەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ بيىلعى 24 قاڭتارداعى كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بەرگەن, كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەۋدىڭ شامادان تىس وسۋىنە جول بەرمەۋ بويىنشا تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە, توتەنشە جاعداي كەزەڭىندە جانە بۇدان ءارى زاڭنامالىق دەڭگەيدە جەكە تۇلعالاردىڭ بارلىق كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق قارىزدارى بويىنشا 90 كۇننەن استام مەرزىمى وتكەن كەزدە سىياقى ەسەپتەۋگە تىيىم سالۋ ەنگىزىلەدى.
«جەكە تۇلعالاردىڭ كرەديتتىك تاريحىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن, 50%-دان استام مەرزىمى وتكەن بەرەشەكتى 12 ايدا وتەگەن جانە مىندەتتەمەلەردى كەيىننەن ورىنداعان جاعدايدا قارىز الۋشى ءۇشىن جاعىمسىز كرەديتتىك تاريحتى تۇزەتۋ بويىنشا مۇمكىندىك كوزدەلەدى», — دەپ حابارلادى م. ابىلقاسىموۆا.
اگەنتتىك ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەرمەن جانە كرەديت نارىعىنىڭ باسقا دا سۋبەكتىلەرىمەن, سونداي-اق «قازاقستان قارجىگەرلەرىنىڭ قاۋىمداستىعى» زتب-مەن بىرلەسىپ مىناداي شارالار قابىلداۋدى ۇسىنادى.
«بىرىنشىدەن, ازاماتتىق كودەكستىڭ 359-بابىنا سايكەس كرەديت بويىنشا مىندەتتەمەسىن ورىنداماعان قارىز الۋشى بوي بەرمەيتiن كۇش ءمان-جايلارى, ياعني توتەنشە جانە تويتارۋعا بولمايتىن ءمان-جايلار بولعان كەزدە م ۇلىكتىك جاۋاپكەرشىلىك اتقارمايدى. مۇنداي ءمان-جايلارعا توتەنشە جاعداي رەجيمىنىڭ ەنگىزىلۋى جاتادى», — دەپ حابارلادى ول.
سوعان بايلانىستى, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قارىزدارى مەن ميكروكرەديتتەرى بويىنشا تولەمدەر مەرزىمىنىڭ ءوتۋى توتەنشە جاعدايدىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى تۋىنداعان كەزدە ايىپپۇلدار مەن ءوسىمپۇلدار ەسەپتەلمەۋگە ءتيىس. بۇل نورما جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارعا بانكتەر عانا ەمەس, لومباردتاردى جانە كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەردى, سونداي-اق قارىز بەرەتىن بارلىق كرەديتورلاردى قوسا العاندا, بارلىق ميكروقارجى ۇيىمدارى بەرگەن قارىزدارعا قولدانىلاتىن بولادى.
ەكىنشىدەن, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بانكتەر جانە بانك قىزمەتى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنىڭ 34-بابىنىڭ 3-تارماعىنا جانە «ميكروقارجىلىق قىزمەت تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنىڭ 3-بابىنىڭ 6-تارماعىنا سايكەس كرەديتورلار شارت تالاپتارىن قارىز الۋشى ءۇشىن جاقسارتقان جاعدايدا ولاردى بىرجاقتى تارتىپپەن وزگەرتۋگە قۇقىلى.
«وسىعان وراي, بانكتەر جانە ميكروقارجى ۇيىمدارى توتەنشە جاعدايدىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى قارجىلىق جاعدايى ناشارلاعان دارا كاسىپكەرلەر مەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە نەگىزگى بورىش پەن سىياقىنى قوسا العاندا, تولەمدەر مەرزىمىن 90 كۇنگە دەيىنگى مەرزىمگە كەيىنگە قالدىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە ءتيىس», — دەپ قورىتىندىلادى م. ابىلقاسىموۆا.
بۇدان وزگە, بانكتەر مەن كرەديت نارىعىنىڭ باسقا دا سۋبەكتىلەرى اتالعان شارالاردى حالىق پەن بيزنەسكە قولايلى بولۋ ءۇشىن بارىنشا قاشىقتان قاتىناس جاساۋ نىسانىندا ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قارىز الۋشىلارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋدىڭ ءتارتىبى مەن تەتىكتەرىن ايقىندايدى.
اگەنتتىك ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ مەملەكەتتىك باعدارلامالار – قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى جانە بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020 شەڭبەرىندە ەكونوميكانى كرەديتتەۋدى قولداۋ شارالارىن پىسىقتاۋدا. اگەنتتىك قارجى نارىعىنداعى احۋالعا كۇشەيتىلگەن مونيتورينگتى جالعاستىرادى جانە كورسەتىلگەن شارالاردى ىسكە اسىرۋعا باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
