دەگەنمەن دە «ۇيدەگى باعانى بازارداعى نارىق بۇزادى» دەمەكشى, جاتاقحانا قۇرىلىسىنا بايلانىستى جاسالعان ناقتى جوسپارلار بار بولسا دا, ونى ناقتى جۇزەگە اسىرۋ تىم قيىن بولىپ تۇر. مىسالى, ەلباسى ن.نازارباەۆ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىندا 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى ارقىلى 75 مىڭ ورىندىق جاڭا ستۋدەنتتىك جاتاقحانا سالۋدى تاپسىرعان بولاتىن. بۇل الىپ قۇرىلىس بىرنەشە بولىكتەن تۇرادى. ياعني, 2019 جىلى 5 مىڭ ورىن, 2020 جىلى – 15 مىڭ ورىن, 2021 جىلى – 25 مىڭ, 2022 جىلى قالعان 30 مىڭ ورىن پايدالانۋعا بەرىلۋى ءتيىس ەدى.
بىراق جاتاقحانا قۇرىلىسىنا جەكەمەنشىكتىڭ قىزىعۋشىلىعى تومەن بولدى ما, ايتەۋىر, وتكەن جىلى جوسپارلانعان 5 مىڭ ورىننىڭ 2 810-ى عانا پايدالانۋعا بەرىلىپ, بارلىعى 196 ملن 397 مىڭ تەڭگە يگەرىلدى. ياعني, جوسپاردىڭ 57 پايىزى عانا ورىندالدى. وندا دا بۇل 2 810 ورىننىڭ 1 209-ى جاڭا جاتاقحانادان بۇيىرسا, قالعان 1 601 ورىن بۇرىن سالىنعان عيماراتتى جوندەۋدىڭ ناتيجەسىندە عانا پايدا بولدى. ال ەلباسى جوسپارعا ەنگەن جاتاقحانالاردى تەك جاڭا عيماراتتار سالۋ ارقىلى شەشۋدى مىندەتتەپ, قارجى دا سول جاڭا قۇرىلىستارعا بولىنگەن بولاتىن. سوندا ەسكى عيماراتتاردان پايدالانۋعا بەرىلگەن ورىنداردى ەسەپتەمەگەندە, ەلباسىنىڭ جاڭا جاتاقحانا سالۋعا بايلانىستى بەرگەن تاپسىرماسى 2019 جىلى 25 پايىزعا عانا ورىندالدى دەگەن ءسوز.
جاتاقحانالاردا جاڭا ورىنداردى ەنگىزۋ كەزىندە وقۋ ورىندارى مەن كاسىپكەرلەردىڭ مەنشىگىندەگى عيماراتتاردى, ياعني, قوناقۇيلەر, كوپپاتەرلى ۇيلەر, اكىمشىلىك عيماراتتاردى ستۋدەنتتىك جاتاقحانالارعا اينالدىرۋ ءۇردىسى بەلسەندى تۇردە ءجۇرىپ جاتقانىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى وكىلدەرىنىڭ وزدەرى دە مويىنداپ وتىر. وسىدان كەيىن وتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا بيۋدجەت شىعىندارىن تاعى دا ناقتىلاۋ كەزىندە جاتاقحانا سالۋعا بولىنگەن قارجىنىڭ 77 پايىزى يگەرىلمەدى دەگەن سەبەپپەن كەرى قايتارىلدى. ال 1 قازانعا دەيىن جاڭا جاتاقحاناداعى ورىن سانى ارەڭ دەگەندە 1 957-گە جەتتى.
جالپى العاندا ەلىمىزدە 69 جوعارى وقۋ ورنى مەن 105 كوللەدج بولسا, سونىڭ 90 484 ستۋدەنتى جاتاقحانادان ورىن تابا الماي ءجۇر. جاتاقحانا سالۋ تۋرالى جوسپاردىڭ جارتىسى عانا ورىندالعاندىقتان 2019 جىلى 2 190 ستۋدەنت تيەسىلى ورنىن الا الماي, پاتەر جالداۋعا نەمەسە تۋعان-تۋىسقاندارىنىڭ ءۇيىن ساعالاۋعا ءماجبۇر بولدى. ياعني ەلباسىنىڭ بۇل ماسەلە بويىنشا بەرگەن تاپسىرماسىنىڭ العاشقى بولىگى تولىعىمەن ورىندالمادى.
سوڭعى جىلدارى «سەرپىن» باعدارلاماسى بويىنشا گرانتقا يە بولعان قانشاما جاس سولتۇستىك وبلىستارعا اعىلۋدا. ورتا ەسەپپەن العاندا ءدال وسى باعدارلامامەن جىلىنا 3,5 مىڭ جاس سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي جانە پاۆلودار وبلىستارىندا ءبىلىم الادى. «سەرپىن» سولتۇستىكتە حالىق سانىن كوبەيتۋگە بايلانىستى قولعا الىنىپ وتىرعان ماڭىزى زور جوبا ەكەنى بەلگىلى. الايدا ەلىمىزدىڭ وسى وڭىرلەرىنە جاستار قاپتاپ كەلىپ جاتسا دا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا وسى كۇنگە دەيىن بىردە-ءبىر جاتاقحانا سالىنىپ, بىردە-ءبىر ورىن بەرىلمەپتى. ال سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 3 مىڭ, قوستاناي وبلىسىندا 2,5 مىڭ ستۋدەنت جاتاقحاناعا مۇقتاج. ەلوردادا 2019 جىلى ستۋدەنتتەر جاتاقحانالارىن سالۋ ماقساتىندا كوپبەيىندى كوللەدج ءۇشىن 1 ۋچاسكە جانە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە 3 ۋچاسكە بولىنگەن بولاتىن. بىراق جاتاقحانالاردىڭ قۇرىلىسى باستالعان جوق, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامالارى ەندى جاسالىپ جاتىر.
ەندى بيىل ستۋدەنت جاستاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايىن جاقسارتۋ بويىنشا ەلباسىنىڭ الەۋمەتتىك باستاماسىن ىسكە اسىرۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى باستالدى. 2020 جىلعا 15 مىڭ توسەك-ورىن ەنگىزۋ مىندەتى بەلگىلەنگەن. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بەرگەن مالىمەتتەرگە قاراعاندا 1 اقپانداعى جاعداي بويىنشا 7 657 توسەك-ورىنعا 26 وبەكتىنى ىسكە قوسۋ, كەلىسىمشارت نەگىزىندە 11 نىسان بويىنشا 4 075 توسەك-ورىنعا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى باستالادى. سونداي-اق جەرگىلىكتى بيۋدجەت جانە دەمەۋشىلىك قاراجات ەسەبىنەن 3 258 توسەك-ورىندى 20 نىساندى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. وسىلايشا, 2020 جىلى 10 915 توسەك-ورىنعا ارنالعان 46 نىساندى ىسكە قوسۋ مىندەتى تۇر.
ارينە, مۇنىڭ ءبارى ءالى جوسپار. جوسپار جاساۋ وڭاي, ونى ورىنداۋ قيىن بولىپ تۇر عوي. 2019 جىلعى جوسپاردىڭ جارتىسى عانا ورىندالعانىن جوعارىدا ايتتىق. بۇل جاتاقحانالاردى ءوز ۋاقىتىندا پايدالانۋعا بەرۋ كەستەسىنە كەسىرىن تيگىزەتىنى انىق. ەندەشە بيىلعى جوسپار تولىق ورىندالا ما؟ كەشەۋىلدەپ قالعان جاتاقحانا قۇرىلىسى قايتادان قارقىن الا الا ما؟ ونى ەندى ۋاقىت كورسەتەدى.
