ساحناعا سونى سەرپىلىس كەرەك
استانادا تەاتر جىلى جاريالاناتىندىعىن سۇيىنشىلەگەن اقجولتاي حاباردى ەستىگەننەن-اق كوڭىل تۇكپىرىندە قۋانىشپەن قاتار ۇلكەن ءۇمىتتىڭ دە ورناي كەتكەنى راس. ويتكەنى ءاۋ باستان-اق سىندارلى ساياسي سيپات قالىپتاستىرىپ ۇلگەرگەن باس شاھاردىڭ مادەني ورتالىققا اينالۋعا دا ۇدايى تالپىنىس جاساپ, ۇمتىلۋى ەندى شىن مانىندە ءوز شىرقاۋىنا جەتىپ, زاماناۋي تەاتر ونەرىن وركەندەتۋگە باعىتتالعان ساپالى جۇمىستاردىڭ باسى بولاتىندىعىنا سەندىرگەن. ويىمىزدى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرلان سىدىقوۆ قۋاتتادى.
– بىلتىر جىل سوڭىندا ارىپتەستەرىمىزبەن وتىرىپ, تەاتر ماسەلەلەرى توڭىرەگىندە كەلەلى كەڭەس وتكىزىپ, 2020 جىلدى نۇر-سۇلتان قالاسىندا تەاتر جىلى دەپ جاريالاۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىق. راس, بيىل ەلىمىز ءۇشىن مەرەيتويعا تولى جىل بولىپ وتىر. قازاقتىڭ باس اقىنى – اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىنان باستاپ, ءال-ءفارابيدىڭ – 1150, التىن وردانىڭ – 750, اتا زاڭىمىزدىڭ 25 جىلدىعى سىندى ايتۋلى مەرەيتويلىق داتالاردى ابىرويمەن اتاپ ءوتۋدىڭ ءوزى جەڭىل جۇك ەمەس. ايتسە دە وسىنداي ۇلكەن مەرەيتويلارمەن قاتار ەلوردا تورىندە
تەاتر جىلىن وتكىزۋدى ويعا الىپ وتىرمىز. جالعان ۇران, جالاڭ ءسوزدىڭ جەتەگىندە كەتپەي, تەاتردى شىن مانىندە جاڭا بەلەسكە كوتەرەتىن ناقتى, جۇيەلى جوسپار, ماقساتتارعا نەگىزدەلگەن مازمۇندى, ماعىنالى باستامالاردى قولعا الىپ, سونى جۇزەگە اسىرعىمىز كەلەدى. وزدەرىڭىز جاقسى بىلەتىندەي, مادەنيەت سالاسى وتە كەڭ, اۋقىمدى سالا. بىراق سونىڭ ىشىندە تەاتر – ونەردىڭ شىڭى, ءتاجى سانالادى. وعان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا حالىققا جولداۋىندا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, جاڭا جىلدان باستاپ تەاتر سالاسى ماماندارىن ايرىقشا قامقورلىققا الىپ وتىر. وسى باستامانى ءبىز دە ناقتى ءىس جۇزىندە جالعاستىرعىمىز كەلەدى. بۇل ەڭ اۋەلى ساحنا سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ شىعارماشىلىق ىزدەنىسىنە سونى سەرپىلىس سىيلايدى دەپ سەنەمىز. بۇگىنگى تۇساۋى كەسىلگەن «تەاتر ديالوگى» كلۋبى جىل بويى اتقارىلۋى جوسپارلانىپ وتىرعان جۇمىستارىمىزدىڭ العاشقى باسپالداعى دەسەك بولادى», دەگەن مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرلان ەربولات ۇلى جينالىستى اشىپ بەرىپ, «تەاتر ديالوگى» كلۋبىنىڭ تۇساۋىن كەستى.
«تەاتر ديالوگى» – ونەر الەمىنىڭ وزەكتى, كەزەك كۇتتىرمەيتىن وتكىر ماسەلەلەرى تالقىعا سالىنىپ, وڭتايلى شەشىمىن تابۋدىڭ ناقتى جولدارى قاراستىرىلاتىن اشىق پىكىرتالاس الاڭى. تەاتر ماماندارىنان ارنايى جاساقتالعان كلۋبتىڭ العاشقى باسقوسۋىنا مەملەكەتتىك جانە جەكە تەاترلار باسشىلارى, اكتەر, رەجيسسەر, دراماتۋرگتەر مەن تەاتر سىنشىلارى قاتىستى.
باسقارما باسشىسى اتاپ وتكەندەي, بۇل جىلدىڭ ەلوردا تورىندە «تەاتر جىلى» بولىپ جاريالانۋى باس قالامىزدىڭ رۋحاني ومىرىنە دە, تەاتر قىزمەتكەرلەرىنىڭ شىعارماشىلىق شابىتىنا دا ۇلكەن سەرپىلىس سىيلايدى دەپ كۇتىلۋدە. ويتكەنى تەاتر بار جەردە تاربيە دە, ۇلتتىق يدەولوگيا دا قاتار جۇرەدى. ال تاريحى شيرەك عاسىرعا جۋىقتاعان ەل استاناسىن جاستار قالاسى دەيتىن بولساق, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ۇلتتىق رۋحتا تاربيە الىپ, جان-جاقتى جەتىلگەن, كوكىرەگى وياۋ, كوزى اشىق, مادەنيەتتى, زيالى اباي اتامىز ايتاتىن «تولىق ادام» بولىپ قالىپتاسۋىندا تەاتردىڭ الار ورنى دا, ءرولى دە زور. وسى ورايدا تەاتر جىلىن جالعان ۇران مەن «بەكىتىلگەن جوسپاردى ورىندادىق» دەپ ەسەپ بەرۋ ءۇشىن عانا جەلەۋ ەتپەي, ەلوردا تورىندە شىن مانىندەگى ساپالى ساحنا ونەرىن, تەاتر ماماندارى مەن كورەرمەندەرىن تاربيەلەۋدىڭ قۋاتتى تەتىگىنە اينالدىرۋعا كۇش سالۋىمىز قاجەت. وعان ءسوزسىز, «تەاتر ديالوگى» كلۋبىنىڭ ىقپالى زور بولماق.
تەاتر ماماندارى تاپشى
تەاتر الەمى كورەرمەن ءۇشىن سىرتتاي سۇلۋ, كوركەمدىك ۇلگىسىندەي كورىنگەنىمەن, شىعارماشىلىق جۇمىستىڭ دا قىم-قيعاش قيىندىعى جەتەرلىك. سونىڭ نەگىزگىسى – تىكەلەي رەپەرتۋار مەن كاسىبي بىلىكتى مامانعا كەلىپ تىرەلەدى. قازاق تەاترلارىنىڭ, اسىرەسە كوپ اقسايتىن تۇسى وسى. وبلىستىق تەاترلاردى ايتپاعاندا, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار تەاترلارىنىڭ ءوزى رەجيسسەر, جارىق پەن دىبىس بەرۋ, گريمم, ستسەنوگرافيا سالاسى ماماندارىنا ءزارۋ. سونىڭ سالدارىنان دا تۇتاس تەاتر ساپاسى سولعىن تارتىپ جاتادى, وكىنىشكە قاراي. تەاتر جىلىنىڭ بۇل تۇيتكىلدىڭ ءتۇيىنىن شەشۋگە قانشالىقتى قاۋقارى بار دەگەن ساۋالىمىزعا مادەنيەت باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى باقىتجان پازىلحايىر جان-جاقتى توقتالىپ ءوتتى. مادەنيەت باسقارماسى رەسمي وكىلىنىڭ سوزىنە سەنسەك, ەلوردا تەاترلارى ءۇشىن 2020 جىل اسا تابىستى بولعالى تۇر. بايانداماشى اتاپ وتكەندەي, باس شاھار تەاترلارى جاڭا زامان تالابىنا ساي ساپالىق ءھام كوركەمدىك تۇرعىدان جاڭاشا تۇرلەنۋى قاجەت. ويتكەنى تەاتر – تاربيە مەن يدەولوگيانىڭ باستى قۇرالى. بۇگىنگى تاڭدا تەاترلاردىڭ سونى, زاماناۋي باعىتتاعى ساپالىق, مازمۇندىق تۇرعىدا ءوسۋى كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە بولۋى ءتيىس. ەلوردا تەاترلارىنا سونى سەرپىلىس كەرەك. ول ەڭ اۋەلى ساحنا ماماندارىن دايارلاۋدان باستالادى. سوندىقتان دا تەاتر قىزمەتكەرلەرىن, اسىرەسە تەحنيكالىق سالا – جارىق پەن دىبىس بەرۋ, ستسەنوگرافيا ماماندارىن شەتەلگە وقۋعا جىبەرىپ, الەمدىك دەڭگەيدەگى بىلىكتى مامانداردان ءتالىم الىپ, وزىق تەاتر ۇجىمدارىمەن كاسىبي تاجىريبە الماسۋ جاعىنا پارمەن بەرىلەتىندىگىن جەتكىزدى. سونداي-اق تەاترلاردىڭ جارناماسى مەن جالپى ءيميدجىن جاڭا ساتىعا كوتەرۋ ءۇشىن ونەر وشاقتارىنىڭ جارناما مەنەدجەرلەرىن دە كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا شەتەلگە وقۋعا جىبەرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتقاندىعىن اتاپ ءوتتى.
جاس دراماتۋرگتەر ىنتالاندىرىلادى
تەاتر باردا رەپەرتۋار ماسەلەسى دە وزەكتى. ولاي دەيتىنىمىز, مازمۇندى, ساپالى, سان تاراپتى رەپەرتۋار تەاتر جۇمىسىنىڭ العا باسۋىنىڭ باستى العىشارتى. رەپەرتۋاردىڭ ساپاسى تىكەلەي دراماتۋرگياعا كەلىپ تىرەلەدى. ال دراماتۋرگ تاپشىلىعى ىقىلىم زاماننان-اق كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي كەلە جاتقان تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. «ساحناعا ارناپ شىعارما (پەسا) جازاتىن قالامگەر جوق» دەگەن جەلەۋمەن كلاسسيكالىق شىعارمالار مەن اۋدارما پەسالارعا تىم-تىم ءجيى ارقا سۇيەگىش ونەر ۇجىمدارىنىڭ رەپەرتۋارلارى بۇگىندە زاماناۋي ماسەلەلەردى قوزعاپ, زامانداس بەينەسىن ساحناعا شىعاراتىن ساپالى تۋىندىلارعا ءزارۋ. وسى تۇيتكىلدىڭ ءتۇيىنىن شەشۋ ءۇشىن دە مادەنيەت باسقارماسى الدىن الا جان-جاقتى, تىڭعىلىقتى ىزدەنىپ, ماسەلەنى وڭتايلى شەشۋ ءۇشىن بىرقاتار ۇسىنىستارىن ورتاعا تاستادى. سونىڭ نەگىزگىسى – تەاتر جىلى اياسىندا جاس دراماتۋرگتەر بايقاۋىن ۇيىمداستىرۋ. جۇلدەگەر اتانعان شىعارمانى مىندەتتى تۇردە باس قالا تەاترلارىندا ساحنالانۋىنا تىكەلەي مۇرىندىق بولۋ. سول ارقىلى تەاتردىڭ دا, دراماتۋرگتەردىڭ دە ماسەلەسىن وڭتايلى شەشۋ. ودان بولەك, ەلوردا كۇنىنە وراي جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە ءوتىپ كەلە جاتقان حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىنىڭ ساپالىق تا, مازمۇندىق تا, گەوگرافيالىق تا اۋقىمىن كەڭەيتىپ, بىلىكتى مامانداردىڭ باسىن ءبىر شارا اياسىندا قوسۋ, شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزۋ. سول ارقىلى فەستيۆالعا قاتىسۋشى وبلىستىق تەاترلاردىڭ دا كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا جاعداي جاساۋ. ەڭ باستىسى تەاتر جىلى اياسىندا وتكىزىلۋى جوسپارلانعان مادەني شارالاردىڭ بارلىعى دا ەلوردانىڭ مادەني ءيميدجىنىڭ قالىپتاستىرۋىنا قىزمەت ەتۋى ءتيىس.
– باس قالامىز قاي جاعىنان كەلگەندە دە وزگە وبلىستارعا ۇلگى بولۋى كەرەك. وسى ماقساتتا ماۋسىم ايىندا VIII حالىقارالىق «NUR-SULTAN» تەاتر فەستيۆالىن وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ونەر دۋمانى بيىل وزگەشە ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرىلىپ, مازمۇندىق تۇرعىدان بارىنشا بايىتىلا تۇسپەك. الەم تەاترلارىنىڭ ۇزدىك قويىلىمدارىن تاماشالاۋ, ارىپتەستەر اراسىندا شىعارماشىلىق بايلانىس ورناتۋ ءوز الدىنا, سونىمەن قاتار ارتىستەر مەن رەجيسسەرلەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان بىرقاتار اعارتۋشىلىق, تانىمدىق جۇمىستار دا اتقارماق نيەتىمىز بار. بولاشاقتا بۇل فەستيۆال رەسپۋبليكامىزدىڭ وزگە وبلىستارى عانا ەمەس, الەم تاڭعالا كوز تىگەر, ءاربىر شىعارماشىلىق قادامىن قاداعالار استانامىزدىڭ مادەني برەندىنە اينالادى دەپ سەنەمىز, – دەدى نۇرلان سىدىقوۆ.
جاڭا تەاتر اشىلادى
جينالىستا جاريا بولعان تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق – تەاتر جىلى اياسىندا ەلوردا تورىندە 7−14 جاس ارالىعىنداعى كورەرمەندەرگە ارنالعان جاسوپىرىمدەر تەاترى اشىلادى. نۇر-سۇلتان قالاسىندا وپەرا مەن بالەت, دراما, قۋىرشاق تەاترلارىن قوسا ەسەپتەگەندە جالپى 16 تەاتر كورەرمەنگە رۋحاني قىزمەت كورسەتەدى ەكەن. اۋديتوريا ەرەكشەلىگىن ەسكەرە وتىرىپ زەردەلەگەندە, 3−7 جاس ارالىعىنداعى بالدىرعاندارعا ارنالعان قۋىرشاق تەاترى مەن 16 جاستان جوعارى كورەرمەندەرگە ارناپ سپەكتاكل قوياتىن جاستار تەاترى رەپەرتۋارى ورتاسىندا ۇلكەن ارالىق قالىپ قويعان. ول – 7−14 جاس ارالىعىنداعى كورەرمەندەر تانىمىنا ساي جۇمىس ىستەيتىن تەاتر. كۇن سايىن تۇلەپ, تۇرلەنىپ كەلە جاتقان باس شاھاردىڭ مادەني ومىرىنە سىندارلى سەرپىلىس سىيلار بۇل باستاما جاس جەتكىنشەكتەردى جان-جاقتى, زيالى ازامات ەتىپ تاربيەلەۋگە قىزمەت ەتەتىندىگىنە دە نۇر-سۇلتان قالاسى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايرىقشا توقتالىپ ءوتتى. سونداي-اق نۇرلان ەربولات ۇلىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بيىل تەاتر جىلى ءھام اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعى اياسىندا جازۋشى, دراماتۋرگ, اكتەر, سۋرەتشى جانە تاعى دا باسقا شىعارماشىلىق سالا ماماندارىنىڭ باسىن ءبىر ورتالىقتا توعىستىرىپ, جۇيەلى جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن «اباي ورتالىعى» اشىلادى دەپ كۇتىلۋدە. ودان بولەك, 27 ناۋرىز حالىقارالىق تەاتر كۇنىنە وراي ەلوردا تەاترلارى اراسىندا شىعارماشىلىق بايقاۋ ءوتىپ, ۇزدىك جۇمىستار مەن جەتەكشى اكتەرلەرگە تۇڭعىش رەت «ساحنا ساڭلاعى» تەاتر سىيلىعى تابىستالاتىن بولادى. ونەر الەمىنىڭ وركەندەۋىنە ۇلەس قوسىپ, ساحنا سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ شىعارماشىلىق ىزدەنىسىنە شابىت پەن سەرپىلىس سىيلاپ, كوركەمدىك ءھام ساپالىق تۇرعىدان جاڭا بەلەسكە كوتەرۋدى كوكسەگەن تەاتر جىلىنان كۇتەرىمىز كوپ.
وقيعاعا ورايلاس وي
تالعات تەمەنوۆ,
ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى:
– وتكەن جىلى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قابىلداۋىندا بولعانىمدا, تەاترعا قاتىستى ءبىراز تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى ءسوز ەتتىك. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ونەرگە دەگەن ۇلكەن جاناشىرلىعىن سەزىنىپ شىقتىق. پرەزيدەنتتىڭ ول كوڭىلى, ونەر ادامدارىنىڭ ەڭبەگىنە دەگەن قۇرمەتى, نيەتتەستىگى قازاقستان حالقىنا جولداعان جولداۋىندا دا ايقىن اڭعارىلدى. مەملەكەت تارپىنان كورسەتىلىپ جاتقان وسىنداي قامقورلىققا ءوز العىسىمىزدى بىلدىرە وتىرىپ, ەندى الداعى شىعارماشىلىق جۇمىس ساپاسىن ارتتىرۋدى دا ويعا الىپ, سول جولدا ەڭبەكتەنسەك دەيمىز. بيىلعى تەاتر جىلى سوعان تولىققاندى مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سەنگىمىز كەلەدى.
تەاتردىڭ نەگىزگى تىرەگى – اكتەر, رەجيسسەر, دراماتۋرگ دەگەنىمىزبەن, وسى الىپ ءۇش تاعاننىڭ شىعارماشىلىق قيالىن اقيقاتقا اينالدىرىپ, ساحناعا شىعارۋعا سەپتەسەتىن تاعى دا بىرقاتار ماڭىزدى ماماندىقتار بار. ولاردىڭ قاتارىنا – ساحنا سۋرەتشىسى, گريمم ماماندارى جانە بۇگىنگى تاڭدا ۇلكەن سۇرانىسقا يە جارىق قويۋ رەجيسسەرلەرى مەن دىبىس بەرۋ شەبەرلەرى ەنەدى. قازىرگى زاماناۋي تەاتر ونەرى وسى ماماندىقتارعا كوپ سالماق سالىپ, ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارتىپ وتىر. سوندىقتان دا ساحنانىڭ تەحنيكالىق سالاسىنداعى سۋرەتكەرلەر جۇمىسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, كاسىبي ىزدەنىسىن جەتىلدىرۋگە كوبىرەك كوڭىل ءبولىنۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. بۇگىنگى جينالىستا دا مادەنيەت باسقارماسى تاراپىنان تەاتر ماماندارىن زاماناۋي تەاتر تالاپتارىنا ساي دايارلاۋ ماسەلەسى جاقسى كوتەرىلدى. ەندى بۇل ۇسىنىستى تەك شەتەلدىك تاجىريبەمەن بايلانىستىرا بەرمەي, ءوزىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمىزدا دا سونداي ساپالى مامان تاربيەلەپ شىعۋعا كۇش سالۋىمىز كەرەك. سوندا ءتول تەاتر ونەرىمىزدىڭ كوسەگەسى كوگەرەدى.
ودان كەيىن تەاتر جاڭالىقتارى مەن ونەر جايلى جالپى سىن-ساراپتامالار جۇيەلى تۇردە جاريالانىپ وتىراتىن ارنايى تەاتر جۋرنالىن شىعارۋدى دا قولعا الۋ كەرەك. الىسقا بارماي-اق, ماسكەۋدە شىعاتىن «تەاترالنايا جيزن» جۋرنالىن الىپ قارايىق. تەاتر تىنىسىن سول باسىلىم ارقىلى تولىق سەزىپ, ءبىلىپ وتىرۋعا بولادى. ونەردى وركەندەتەمىز دەسەك, بىزگە دە وسىنداي تازا تەاتر تاقىرىبى كوتەرىلەتىن اقپاراتتىق-تانىمدىق ءھام ساراپتامالىق باعىتتاعى جۋرنالدى شىعارۋعا كوڭىل ءبولىپ, سوعان بارىنشا كۇش سالۋ قاجەت.
روزا مۇقانوۆا,
جازۋشى-دراماتۋرگ:
– سىرتتاي جايباراقات كورىنگەنىمەن, تەاتر الەمىنىڭ شەشىمىن تاپپاعان قيىندىقتارى كوپ. ونى تەاتر ىشىندە جۇرگەن ادامدار جاقسى سەزىنەدى, بىلەدى. جانە ونىڭ بارلىعى ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستى. ماسەلەن, ءسوز بەرىلگەننەن كەيىن مەن دراماتۋرگ رەتىندە قالامگەرلەردىڭ اۆتورلىق قۇقىعى جونىندە ايتقىم كەلەدى. قازاقستان تەاترلارىندا ءالى كۇنگە دەيىن دراماتۋرگتىڭ قالاماقى ماسەلەسى شەشىلمەي كەلە جاتىر. تەاترداعى ديرەكتوردان باستاپ, ەدەن جۋاتىن ادامعا دەيىن ەڭبەكاقىسى قارالعان, ول ماسەلە شەشىلگەن. ال ساحنادا قويىلاتىن دراماتۋرگتىڭ شىعارماسىنىڭ قالاماقىسى قارالماعان. نەگە؟ ونى كىم قاداعالايدى؟ وسى ماسەلە ءتىپتى مادەنيەت تۋرالى زاڭدا دا كورسەتىلمەي وتىر. سونىڭ سالدارىنان قازىر دراماتۋرگ قالاماقىسىنا بايلانىستى بەيبەرەكەتسىزدىك تولاستاماي كەلەدى. ءار تەاتر قالاماقىنى دراماتۋرگتىڭ بەدەلىنە, ابىرويىنا, جەكەلەي تانىستىعىنا قاراي بەرەدى. وسى ماسەلە ءبىر جۇيەگە قويىلسا دەگەن تىلەگىم بار. دراماتۋرگتەردىڭ اۆتورلىق قۇقىعى زاڭ جۇزىندە بەكىتىلسە, قالاماقى سول نەگىزدە تولەنسە, قالامگەرلەردىڭ دە تەاترعا ارناپ شىعارما جازۋعا قۇلشىنىسى ارتار ەدى. «جازاتىن دراماتۋرگ جوق» دەپ ءبىزدىڭ تاراپقا ايتىلاتىن سىندى ءجيى ەستىپ جاتامىز. دراماتۋرگ جازۋى ءۇشىن ەڭ اۋەلى شىعارماشىلىق ەڭبەك لايىقتى دەڭگەيدە باعالانىپ, ىنتالاندىرىلۋى كەرەك. سوندا جاقسى دۇنيە تۋادى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, ادەبيەت جانرلارىنىڭ ىشىندەگى ەڭ كۇردەلىسى – دراماتۋرگيا. ءجوندى پەسا بولماسا, تەاتردىڭ رەپەرتۋارلىق ساياساتى اقسايدى. اۋدارما پەسالار تەاترعا ماڭگىلىك ازىق بولا المايدى. ءبارىبىر ءتۇبى ءتول شىعارمالارىنا اينالىپ سوعادى.
ەكىنشى ايتايىن دەگەن ماسەلە – تەاتر ساحنالارىندا قويىلىپ جاتقان سپەكتاكلدەردى تاسپالاپ, التىن قورعا قالدىرۋ جايى. بۇل جونىندە الەۋمەتتىك جەلىدە دە ماسەلە كوتەرىپ جازدىق. ناتيجەسىندە, «ەل ارنا» تەلەارناسى تەاترلاردىڭ سپەكتاكلدەرىن ساپالى تۇردە ءتۇسىرىپ الىپ, ءار اپتا سايىن ەكراننان بەرىپ جاتىر. وسى ءبىر جاقسى ءۇردىس توقتاماسا ەكەن. ويتكەنى بۇل – ءبىزدىڭ تاريح. قازىر بىلىنبەۋى, سەزىلمەۋى مۇمكىن. بىراق مۇنىڭ بارلىعى ەرتەڭ باعا جەتپەس قۇندى قازىناعا اينالادى.
نۇرقانات جاقىپباي,
نۇر-سۇلتان قالاسى جاستار تەاترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى:
– ايتىلىپ, كوتەرىلىپ جاتقان ماسەلەنىڭ بارلىعى دۇرىس. ءبارى ورىندى. بىراق وسى تۇستا مەنى ءبىر-اق نارسە قيناپ تۇر. ول – جاستارىمىزدىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەسى. استانانى جاستار قالاسى دەپ جاتىرسىزدار عوي. بىراق سول جاستاردىڭ جاسىن 29 جاسپەن شەكتەپ, كوپ مۇمكىندىكتەن ايىرىپ جاتقان سياقتىمىز. مەن ءوزىم دە پەداگوگپىن, ۇزاق جىلدان بەرى شاكىرت تاربيەلەپ كەلە جاتقان ۇستاز, رەجيسسەر رەتىندە ايتسام, جاستارىمىزدى «جاس» دەيتىن قاتاردان تىم ەرتە شىعارىپ جىبەرىپ جاتىرمىز-اۋ دەگەن وي مازالايدى. نەگە؟ وزدەرىڭىز ويلاپ كورىڭىزدەرشى, جوعارى وقۋ ورنىن ءتامامداپ, ديپلومىن قولىنا الىپ, تەاترعا بىردەن جۇمىسقا ورنالاستى دەگەن كۇننىڭ وزىندە ول 22-23-كە كەلىپ قالادى. ودان ءارى ۇلكەن ساحناعا ۇيرەنىپ, ءوزىن كانىگى مامان رەتىندە دالەلدەيمىن دەپ جۇرگەنىندە قالعان 5-6 جىلدىڭ قالاي ءوتىپ كەتكەنىن ءتىپتى دە سەزبەي قالادى. ءسويتىپ ءوزىن ەندى تاۋىپ, كاسىبي مامان رەتىندە قالىپتاستىرىپ, اتاق پەن مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان الەۋمەتتىك كومەكتەرگە ۇمىتكەر رەتىندە ۇسىنا بەرگەندە, 29 جاسقا تولىپ, جاستارعا بەرىلىپ جاتقان جەڭىلدىكتەردەن قاعىلىپ جاتادى. ماسەلەن, ءوزىم ىرگەسىن قالاعان جاستار تەاترى اكتەرلەرىنىڭ 99 پايىزى جاستار. سولاردىڭ ەڭ ۇلكەنى 35 جاستا عانا. بىراق ولار قازىرگى بەكىتىلگەن جاس ولشەمى بويىنشا جاستار ساناتىنا كىرمەيدى. قارتتار قاتارىنا جانە قوسا المايسىڭ. ءسويتىپ نە ءارى ەمەس, نە بەرى ەمەس جاعدايدا قالدى. بۇل ءبىر عانا تەاتر ەمەس, بارلىق سالا قىزمەتكەرلەرىنە قاتىستى ماسەلە دەپ ويلايمىن. سوندىقتان جاستىق كەزەڭدى 29 جاس دەپ قىسقا قايىرماي, الەمدىك ستاندارتقا ساي تىم بولماسا 35-كە دەيىن ۇزارتسا, جاستارىمىز ءۇشىن ۇلكەن قولداۋ بولار ەدى. بۇگىندە كوپ جاستار ۇيلەنبەي, بويداق جۇرسە, ونىڭ دا ءبىر ۇشى وسى الەۋمەتتىك جاعدايعا كەلىپ تىرەلەتىنى ءسوزسىز.
