رۋحانيات • 17 اقپان، 2020

لاتىننەگىزدى قازاق ءتىلى ءالىپبيىن جەتىلدىرۋ جايى تالقىلاندى

269 رەتكورسەتىلدى

بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە قازاق ءتىلىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋگە بايلانىستى جوسپارلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى. دەي تۇرعانمەن، بۇل ماسەلەدە ءبىر توقتامعا كەلۋ، ناقتى ۇسىنىستاردى قابىلداۋ ءالى دە وزەكتى كۇيىندە قالىپ تۇر. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءالىپبيدى لاتىن قارپىنە كوشىرۋ تۋرالى تاريحي شەشىمنىڭ قابىلدانعانىنا ەكى جىلعا جۋىقتاسا دا، بىراق قارپىمىزدە ءالى دە ولقىلىقتار بار ەكەنىن ايتا كەلىپ، ءتىل ماماندارى جاڭا ءالىپبيدى جەتىلدىرۋى كەرەكتىگىن تاپسىرعان بولاتىن. بۇل تاريحي شەشىمدى جۇزەگە اسىرۋدا ءتىلشى-عالىمداردىڭ ەڭبەگى وراسان.

جامبىل وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن لاتىننەگىزدى قازاق ءتىلى ءالىپبيىن جەتىلدىرۋگە نەگىزدەلگەن اشىق تالقىلاۋ ءوتتى. تالقىلاۋدى باسقارما باسشىسى راحيا تۇرماحانبەتوۆا اشىپ، جۇرگىزىپ وتىردى. وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنا قاراستى «تىلدەردى وقىتۋ ورتالىعىنىڭ» اعا ادىسكەرى پەريزات ماحانوۆا بايانداما جاساپ، كەيبىر سوزدەردىڭ، جەكەلەگەن ارىپتەردىڭ لاتىن قارپىنە كوشىرىلگەندە جازىلۋى جانە وقىلۋى تۋرالى اڭگىمەلەدى.

ماسەلەن، باستاپقى بەكىتىلگەن ءالىپبي نۇسقاسىندا SH ديگرافى وقۋعا قولايسىز ەكەنىن، سەبەبى ءبىر سوزدە بۇل ش، ال ءبىر سوزدە بۇل CX بولىپ وقىلاتىنىن، سوندىقتان دا كوپشىلىك اراسىندا تۇسىنىسپەۋشىلىك ورىن الاتىنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار بەكىتىلگەن نۇسقاسىندا ەكىۇشتى وقىلاتىن، كونتەكسپەن عانا اجىراتىلاتىن سوزدەردىڭ كوبەيەتىنىن ايتتى. جالپى، جيىنعا قاتىسۋشى ءتىل ماماندارىنا بەكىتىلگەن ءالىپبي، اكۋت، ۋملاۋت جەتىلدىرىلگەن جوبالارى جانە ارالاس تالقىلاۋداعى جوبالار ۇسىنىلدى. بۇل رەتتە ءتىل ماماندارى لاتىن الىپبيىنە قاتىستى وزدەرىنىڭ وي-پىكىرلەرىن ايتتى.

پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور تۇرسىناي ابدىقادىروۆا لاتىن ءالىپبيىنىڭ جاسالىپ قويعان نۇسقاسىن تۇبەگەيلى وزگەرتۋگە بولمايتىنىن، وسى ءتورت نۇسقانىڭ ىشىنەن بىرىكتىرىلىپ، ءبىر عانا نۇسقانىڭ قولدانىسقا ەنگىزىلۋىن قۇپتايتىنىن جەتكىزدى. ال، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور سامەن قۇلباراق لاتىن الىپبيىندەگى كەيبىر تاڭبالاردىڭ قازاقتىڭ باي تىلىنە، سوزدىك قورىنا كولەڭكە تۇسىرمەۋ كەرەكتىگىن ەسكەرۋدى باسا ايتتى.

سونىمەن قاتار م.ح.دۋلاتي اتىنداعى تاراز مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى بالميرا مىرزاباەۆا «سن ديگرافى تاڭبالانىپ تۇرعان چ ارپىمەن كەلەتىن ءتول ءسوز جوق، شەتتىلدىك ءسوز جوقتىڭ قاسى. ونىڭ ۇستىنە ديگراف قۇرامىنداعى ءبىر كومپونەنت س ءارپى الىپبيدە جوق بولعاندىقتان، جازۋ-سىزۋدى جاڭا ۇيرەنىپ جۇرگەن بۇلدىرشىنگە ادىستەمەلىك جاقتان وسى كۇردەلى ءارىپتى ۇيرەتۋ قيىندىق تۋدىرادى»، دەي كەلە ءتورت جوبانىڭ ارتىقشىلىعى مەن كەمشىلىگىنە توقتالدى.

جيىندا وزگە دە ءتىل ماماندارى لاتىن الىپبيىنە قاتىستى وزدەرىنىڭ پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. اشىق تالقىلاۋ سوڭىندا ءتىل ماماندارى لاتىن الىپبيىنە قاتىستى وزدەرىنىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرىن وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنا جولدايتىنىن ايتتى.

 

جامبىل وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار