ايماقتار • 17 اقپان، 2020

اۋىل شارۋاشىلىعى: سيىر بار، ساۋىنشى جوق

70 رەتكورسەتىلدى

كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدە ارناۋلى جانە جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارى سالالىق قۇرىلىمدارعا جولداما بويىنشا جىبەرىلەتىن. سوندىقتان دا سوتسياليستىك جۇيە بويىنشا قۇرىلعان سوۆحوزدار مەن كولحوزدار زووتەحنيك-سەلەكتسيونەر، ۆەتەرينار، اگرونوم، ينجەنەر-مەحانيك سەكىلدى مامانداردان اسا ءبىر زارۋلىك كورە قويمايتىن. بۇگىندە سول داۋىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرەتىن شارۋاشىلىقتاردىڭ ورنىندا نەگىزىنەن فەرمەرلەر مەن شارۋا قوجالىقتارى قىزمەت اتقارىپ جۇرگەنى ءمالىم.

ولاردىڭ دەنى باستى ينفراقۇرىلىمدىق جۇيەلەردەن قاشىقتا، جەلدىڭ ءوتى مەن جەردىڭ شەتىندە ورنالاسقانى دا جاسىرىن ەمەس. اتاپ ايتقاندا قازىرگى كەزدە اقتوبە وبلىسىندا 7500-دەن استام فەرمەر مەن شارۋا قوجالىقتارى تىركەلگەن. بۇل از كۇش ەمەس. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى تۇرلەرىنىڭ سەكسەن پايىزىن وندىرەتىن ۇساق جانە ورتاشا قۇرىلىمدار وزدەرىنە قاجەتتى ماماندارعا ءزارۋ بولىپ وتىر.

ولاردى مامان تاپشىلىعىنان قۇتقارۋدىڭ باستى جولدارى قانداي بولماق؟ بۇگىندە بۇرىنعىداي جولدامامەن جىبەرىلەتىن ماماندار جوق. بولعان كۇننىڭ وزىندە دە وزەكتىلىگىن جوعالتقان. سوندا نە ىستەۋ كەرەك؟ بۇل ءۇشىن بۇعان دەيىنگى  اتالعان ماسەلەنى ارناۋلى نەمەسە جوعارعى وقۋ ورنى، ونى اياقتايتىن تۇلەك جانە جۇمىس بەرۋشى اراسىندا جاسالعان ءۇش جاقتى كەلىسىمدەر ارقىلى شەشۋ جولدارى بەلگىلەنگەن بولاتىن. مۇنداي ءتاسىل مەن كوزقاراس بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ارالىعىندا ءتيىستى ناتيجەسىنە دە بەرگەنىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. ايتسە دە سوڭعى كەزدە مۇنداي كەلىسىمشارتتاردىڭ ارقاۋى بوساپ، ءتىنى تارقاتىلىپ كەتكەنى ايقىن سەزىلۋدە.

ەكىنشىدەن، ارناۋلى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن جاس مامانداردىڭ شالعايداعى شارۋا قوجالىقتارىنا بارعىسى كەلمەيتىنى دە تۇيىققا تىرەمەي قويمايدى. بۇگىنگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى وسى دەسەك، شىندىقتان اۋىتقي قويماسپىز. سونىڭ سالدارىنان وبلىس اۋداندارىندا ءبىرىنشى كەزەكتە ۆەتەرينار، تراكتورشى-مەحانيزاتور جانە ساۋىنشى سەكىلدى قاراپايىم ماماندارعا دەگەن سۇرانىس كولەمى وسە تۇسۋدە.

ارينە وبلىس ورتالىعىندا اتالعان ساناتتاعى مامانداردى ازىرلەيتىن كاسىپتىك ورتا ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارى جەتكىلىكتى. بۇل ءىستىڭ باسىندا اقتوبە اۋىل شارۋاشىلىعى كوللەدجى تۇرادى. ولار نارىق سۇرانىسىنا ساي كادرلەردى ازىرلەمەيدى دەسەك ۇشقارلىققا ۇرىنار ەدىك. مۇلدەم بۇلاي ەمەس. كەرىسىنشە ءوز دەڭگەيىندە وقىتىلىپ كەلەدى. بۇعان سىن تاعۋ قيىن. ايتسە دە سوڭعى كەزدە اتالعان وقۋ ورىندارىنداعى  ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا  دەڭگەيىنىڭ تومەندەپ كەتكەنى، ونىڭ جۇتاڭدىعى قاجەتى ىسكە قول بايلاۋ تۋعىزىپ جۇرگەنى جاسىرىن ەمەس. سونىمەن بىرگە مۇندا بۇعان دەيىن قالىپتاسقان جۇمىس بەرۋشىلەر  مەن قارىم-قاتىناستاردىڭ ازايىپ، السىرەي باستاعانى دا بايقالىپ قالادى. ەگەر اتالعان ءىس الداعى ۋاقىتتا جۇيەلى تۇردە قايتادان جولعا قويىلاتىن بولسا – ءتيىستى ناتيجەلەرگە جەتۋگە جول اشىلارى انىق.

ايتەۋىر بۇل ماسەلە اقتوبە وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ نازارىندا بولىپ وتىرعانى كوڭىلگە ءبىر مەدەۋ. ياعني اتالعان باسقارمانىڭ شەشىمىنە سايكەس بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن كەيبىر جۇمىسشى ماماندىقتارىن دۋالدى جۇيە بويىنشا وقىتۋ شارالارى الىنعان. بۇل ءتاسىل قىسقا مەرزىمگە ەسەپتەلگەن. ءبىلىم باسقارماسىنىڭ تەحنيكالىق كاسىبي ءبىلىم ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ۆەنەرا شاۆكيلوۆانىڭ ايتۋى بويىنشا، وقىتۋدىڭ مۇنداي جۇيەسى مەن ءتاسىلىنىڭ تيىمدىلىگى جوعارى. بۇعان ايتارلىقتاي كوپ قاراجات جۇمسالمايدى.

كەرىسىنشە، ونىڭ پايىمداۋىنشا، سالالىق كوللەدجدەردە ستۋدەنت-وقۋشىنىڭ ءبىر جىلدىق وقۋ اقىسىنا مەملەكەتتەن 350 مىڭ تەڭگە جۇمسالادى ەكەن. جارايدى، سونىمەن بۇل قاراجات ءوزىن-ءوزى اقتاپ، قايتارىمىن بەرسە، بۇعان ەشكىمنىڭ تالاسى بولا قويماس. ايتسە دە كوللەدجدى اياقتاعاننان كەيىن وقۋىنىڭ اقىسىنا جوعارى باعا تولەگەن تۇلەك شالعايداعى شارۋاشىلىقتارعا بارىپ جۇمىس ىستەيتىنىنە ەشكىم كەپىلدىك بەرە المايدى دەدى ول بۇدان ءارى.

باسقارما تاراپىنان بەلگىلەنگەن دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىنىڭ ءورىسى جىلما-جىل ءوسىپ كەلەتىنىنە دە مىسالدار بار. ايتالىق، اقتوبە وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلەر پالاتاسى جۇمىس بەرۋشىلەردى  اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارىمەن قامتۋ ءۇشىن دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىن تاڭداپتى. ماتەريالىمىزدى تۇيىندەي كەلە جوعارىدا اتالعان ءۇش جاقتى كەلىسىمنىڭ جىگى اجىراۋى سىرىنىڭ ءمانىسى نەدە دەگەن ماسەلەگە دە توقتالا كەتكەندى ءجون كورەمىز. ويتكەنى ۇساق فەرمەرلەر مەن شارۋا قوجالىقتارىنىڭ قارجىلاي مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى ەكەنى بەلگىلى. سونىڭ سالدارىنان ولار مامان-كادرلار ازىرلەۋ جونىندەگى كەلىسىمشارتتاردان دا بويلارىن اۋلاق سالۋى ابدەن مۇمكىن.

قازىرگى كەزدە جەرگىلىكتى جانە جوعارى اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان باستى قولداۋ نەگىزىنەن ءىرى اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى مەن اگروفيرمالارعا جاسالىپ ءجۇر. مۇمكىن بۇل دۇرىس تا شىعار. ايتسە دە ماتەريالدىق يگىلىكتىڭ باسىم بولىگىن وندىرەتىن ۇساق شارۋا قوجالىقتارى سولاردىڭ تاساسىندا قالا بەرەتىنىنىمەن كەلىسە قويۋ قيىن، - دەپ مالىمدەدى گازەت تىلشىسىنە العا اۋدانىنداعى «تىلەۋ» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى الەكساندر ماندرىكين. ورتاشا جانە ۇساق شارۋاشىلىقتاردىڭ ءبارى ءبىر كۇندە ءتورت اياعىنان تەڭ باسىپ، ىرىلەنىپ كەتە المايدى. سوندىقتان دا ادىمىن اشىپ، باۋىرىن جازۋ ءۇشىن ولارعا مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن سۋبسيديا كولەمىن كوبەيتۋ قاجەت. سول كەزدە ولار بۇگىنگى كۇنى تاپشىلىق كورىپ وتىرعان مامان ماسەلەسىن دە تۇبەگەيلى شەشە الادى دەپ تۇيىندەدى ءوز ويىن العالىق فەرمەر.

تەرەڭ تۇردە زەردەلەپ، كىلتىن ىزدەستىرە بىلسە، شەشىمىن تاپپايتىن ماسەلە جوق دەسە دە بولادى. بۇگىنگى كەزدە شالعاي وڭىرلەردە قونىستانعان فەرمەرلەر مەن شارۋا قوجالىقتارى باستان كەشىپ جۇرگەن ماماندار زارۋلىگىنە دە وسى تۇرعىدان وي جۇگىرتۋ قاجەت دەپ سانايمىز. بۇل ولقىلىقتى تولتىرۋدىڭ كەيبىر جولدارى مەن تاسىلدەرى جوعارىدا ايتىلدى دا. ءسىز بۇعان نە دەيسىز؟

 

اقتوبە

سوڭعى جاڭالىقتار

iPhone 12 Pro رەندەرى شىقتى

تەحنولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار