دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ قازىرگى تاڭدا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا جاڭا كوروناۆيرۋستىق پنەۆمونيامەن ناۋقاس 42 638 ادام تىركەلگەنىن, ونىڭ ىشىندە – 1 016-i قايتىس بولعانىن جانە 3 996 ەمدەلىپ شىققانىن ايتتى.
الەمنىڭ 27 ەلىندە 448 ادامدا كورونوۆيرۋستىق ينفەكتسيا راستالدى. بۇل رەتتە قىتايداعى سىرقاتتىڭ تارالۋ قارقىنى 31 قاڭتار مەن 9 اقپان ارالىعىندا 3,6 ەسەگە تومەندەدى (22%-دان 6,1%-عا دەيىن). سونىمەن قاتار باسقا ەلدەردە كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تارالۋ قارقىنى 3,8%-27% ارالىعىندا.
قىتايداعى ەپيدەميولوگيالىق جاعدايدىڭ قيىنداۋىنا بايلانىستى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ەلىمىزگە كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ اكەلىنۋى مەن تارالۋىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا كەلەسى شارالاردى قابىلدادى: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس مەملەكەتتىك سانيتاريالىق دارىگەرىنىڭ, ەلىمىزگە اكەلەتىن بارلىق وتكىزۋ پۋنكتتەرىندەگى سانيتارلى-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋدى كۇشەيتۇ تۋرالى قاۋلىسى جاريالاندى; قحر-دان كەلگەن بارلىق ادامداردى تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا مونيتورينگتەۋ ۇيىمداستىرىلدى. بۇدان وزگە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ناۋقاس جانە اۋرۋعا كۇدىكتى ادامداردى قابىلداۋعا دايىندىق رەتىندە قوسىمشا 4,5 مىڭ قوسىمشا توسەك ورنى دايىندالدى. جەكە قورعانىش قۇرالدارىنىڭ, پروفيلاكتيكالاۋ جانە ەمدەۋ زاتتارىنىڭ قاجەتتى قورى قۇرىلدى.
«2020 جىلدىڭ 30 قاڭتارىندا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدا حالىقارالىق مانگە يە توتەنشە جاعداي جاريالادى. وسىعان بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ەلىمىزدىڭ بارلىق شەكاراسىندا سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ تۋرالى بۇيرىعىن قابىلدادى», — دەدى ە. ءبىرتانوۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا, اعىمداعى جىلدىڭ 27 قاڭتارىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ توراعالىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ پايدا بولۋى مەن تارالۋىنا جول بەرمەۋ شارالارىن ۇيلەستىرۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا قۇرىلدى, ونىڭ قۇرامىنا بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن وبلىستاردىڭ جانە نۇر-سۇلتان, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنىڭ اكىمدىكتەرى كىردى.
اتالعان كوميسسيانىڭ شەشىمىمەن:
-
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ پايدا بولۋى مەن تارالۋىنا جول بەرمەۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلدى;
-
كەزەڭ-كەزەڭمەن جولاۋشىلار تاسىمالى توقتاتىلدى (اۋە, تەمىر جول, اۆتوكولىك);
-
ۇكىمەتتىڭ رەزەرۆىنەن قوسىمشا قارجى ءبولىندى.
رەسپۋبليكامىزدا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ پايدا بولۋى مەن تارالۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك شەكارا ارقىلى وتەتىن بارلىق پۋنكتتەردە اعىمداعى جىلدىڭ 6 قاڭتارىنان باستاپ بارلىعى 260 885 ادام, ونىڭ ىشىندە قحر-دان – 30 852 ادام قارالدى.
بۇگىنگى جاعداي بويىنشا دەنە قىزۋى جوعارى جانە جەدەل رەسپيراتورلىق-ۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ سيمپتومدارى بار 140 ادام ەمدەۋگە جاتقىزىلدى, ونىڭ 113-ءى ەمدەلىپ شىقتى, 27-ءسى ستاتسيوناردا ەم الۋدا. ەمدەۋگە جاتقىزىلعان ناۋقاستاردىن ەشقايسىسىندا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيا راستالعان جوق.
مەديتسينالىق ۇيىمدار قىتايدان كەلگەن 23 059 ادامدى تۇرعىن جەرى بويىنشا 14 كۇندىك باقىلاۋعا الدى. 14 كۇندىك ينكۋباتسيالىق مەزگىلدىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى قىتايدان كەلگەن 15 478 ادام مونيتورينگتەن بوساتىلسا, 8 690-ى ءالى دە مەديتسينالىق باقىلاۋدا. ەشقايسىسىندا كورونوۆيرۋستىق ينفەكتسيا تىركەلمەگەن.
ۇلتتىق اسا قاۋىپتى ينفەكتسيالار ورتالىعى ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعىمەن بىرلەسە وتىرىپ كوروناۆيرۋستى جەدەل انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن دياگنوستيكالىق جۇيە ازىرلەدى.
وسىعان قوسا, رەسەي فەدەراتسياسى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنان دياگنوستيكالىق تەستىلەر الىندى. ناتيجەسىندە, كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيا كۇدىگىمەن ەمدەۋگە جاتقىزىلعان, جانە ۋحان قالاسىنان ەۆاكۋاتسيالانعان بارلىق 313 ادام ارنايى زەرتتەۋمەن قامتىلدى. زەرتتەۋ قورىتىندىلارى تەرىس – كوروناۆيرۋس انىقتالعان جوق.
رەسەي فەدەراتسياسى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ ۋحان قالاسىنان ەۆاكۋاتسيالانعان ازاماتتارىمىزدىڭ دەنساۋلىعى باقىلاۋعا الىندى. ولاردىڭ دەنساۋلىقتارى قاناعاتتانارلىق, ارالارىندا كوروناۆيرۋس انىقتالعان جوق.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى حالىق اراسىندا اۋقىمدى اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن جاساۋدا. كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيا سۇراقتارى بويىنشا call-ورتالىق تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيدى.
حالىقتىڭ كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيادان قورعانۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا:
1) مەديتسينالىق باقىلاۋدى جالعاستىرۋ, قاجەت بولعان جاعدايدا 14 كۇندىك كارانتينگە جاتقىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. ءتيىستى نۇسقاۋلىقتار دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىنا جىبەرىلدى.
2) حالىق اراسىندا كورونوۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ الدىن الۋ بويىنشا اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ قاجەت.
سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردى ءوز كەزەگىندە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كوروناۆيرۋستىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا تارالۋىنا جول بەرمەۋ بويىنشا اتقارعان جۇمىستارى تۋرالى باياندادى.
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى پرەزيدەنت ق. توقاەۆتىڭ قحر توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ اتىنا كوروناۆيرۋسقا قارسى كۇرەستە قىتايعا ەلىمىزدىڭ بارىنشا كومەك كورسەتۋگە جانە تولىقتاي قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەنى تۋرالى حاتىن جولدادى. سونداي-اق قىتايعا مەديتسينالىق قولعاپتار (1 ملن دانا) جانە ماسكالار (500 مىڭ دانا) تۇرىندە گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋ ماسەلەسى پىسىقتالدى.
بۇدان وزگە, ديپلوماتيالىق ارنالار ارقىلى تۇسكەن وتىنىشتەرگە سايكەس ەاەو ەلدەرىنىڭ 24 ازاماتىن (18 قىرعىزستان ازاماتى, 5 بەلارۋس ازاماتى جانە 1 ارمەنيا ازاماتى) اكەتۋگە جاردەم كورسەتىلدى. بىشكەككە بىردەن جىبەرىلگەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنان باسقا, نۇر-سۇلتان قالاسىنا كەلگەننەن كەيىن ازاماتتاردىڭ بارلىعى كارانتينگە جاتقىزىلدى.
قىتاي تاراپىمەن قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ ناتيجەسىندە «ەير استانا» اۋە كومپانياسىنىڭ رەيسىمەن 11 اقپاندا قر 217 ازاماتى نۇر-سۇلتان قالاسىنا جەتكىزىلدى, تاعى 155 قازاقستاندىق 2020 جىلدىڭ 12 اقپانىندا جەتكىزىلەدى.
قىتاي تاراپىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا 10 اقپاندا «ەير استانا» رەيسىمەن قازاقستاننان قحر 43 ازاماتى جانە قحر ەلشىلىگى مەن قحر باس كونسۋلدىعىنىڭ الماتىداعى كوممەرتسيالىق ەمەس جۇگىنىڭ ءبىرىنشى بولىگى تاسىمالداندى. ەكىنشى بولىگى جەتكىزىلەدى.
«وسى جىلدىڭ 10 جانە 12 اقپانىندا ازاماتتاردى ەۆاكۋاتسيالاعاننان كەيىن قىتاي اۋماعىندا قر 343 ازاماتى, ونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ شەت ەلدەگى مەكەمەلەردىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن وتباسى مۇشەلەرى قالادى», — دەپ حابارلادى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى.
قازاقستان ەلشىلىگى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن جانە قحر جوو-لارىمەن بىرلەسىپ, قازاقستاندىقتاردى قاجەتتى مەديتسينالىق جابدىقتارمەن جانە تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر.
قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن قحر-داعى قازاقستاننىڭ بارلىق شەت ەلدەردەگى مەكەمەلەرىندە قازاقستان ازاماتتارىنا كەڭەس بەرۋ ءۇشىن جەدەل جەلىلەر قۇرىلعان. ءسىم مەن قازاقستاننىڭ قحر-داعى مەكەمەلەرىنىڭ ۆەب-سايتتارى ارقىلى, سونداي-اق ءتۇرلى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى (faceboوk, instagram, telegram, weibo, wechat جانە ت. ب.) اعىمداعى جاعداي تۋرالى ازاماتتاردى دەر كەزىندە حاباردار ەتۋ جۇزەگە اسىرىلۋدا.
بۇگىنگى تاڭدا ءسىم ۇسىنىمى بويىنشا قازاقستاننىڭ 450 ازاماتى قازاقستانعا وزدەرى ورالدى.
«جوعارىدا اتالعان شارالار قىتاي تاراپىمەن تىعىز بايلانىستا جۇزەگە اسىرىلۋدا, بۇل قىتاي اۋماعىنداعى قازاقستان ازاماتتارىمەن بايلانىستى بارلىق ماسەلەلەردى كونسترۋكتيۆتى تۇردە شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قحر اۋماعىنداعى ءبىزدىڭ ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قامتاماسىز ەتۋگە كەدەرگى كەلتىرەتىن ەشقانداي دا پروبلەمالار جوق», — دەپ سەندىردى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى.
قحر-داعى قازاقستان ەلشىلىگىندە بار اقپارات بويىنشا, 2020 جىلعى 11 اقپانداعى جاعداي بويىنشا قحر اۋماعىندا كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا ءتۇرى تۋدىرعان پنەۆمونيامەن اۋىرعاندار اراسىندا قازاقستاندىق ازاماتتار جوق.
