ستاتيستيكا بويىنشا, بۇگىنگى كۇنى قازاقستاندا 1071 جەڭىل ونەركاسىپ كاسىپورنى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە كيىم-كەشەك وندىرەتىن 632, تەكستيل ءونىمىن شىعاراتىن 322, تەرى جانە ونىمەن بايلانىستى ءونىم شىعاراتىن 117 كاسىپورىن بار.
«Azala» كومپانياسى باقىلاۋشىلار توبى كەڭەسىنىڭ توراعاسى باۋىرجان جامالوۆ ءوز بايانداماسىندا وتاندىق تەكستيل ونىمدەرىنە دەگەن جوسپارلى سۇرانىستىڭ جوقتىعىن العا تارتتى.
ول وفف-تەيك-كەلىسىم جاساۋداعى قيىندىقتارعا توقتالا كەلىپ, ونىڭ تاپسىرىس شارتىنىڭ وزگەرۋىمەن بايلانىستى ەكەنىن ايتتى. «ايتار بولساق, ءبىز 2016 جىلى قورعانىس مينيسترلىگىمەن كەلىسىمگە قول قويدىق. العاشقى كەلىسىم 5 جىلعا دەيىن ۇزارتۋ مەرزىمىمەن 3 جىلعا جاسالدى. سونداي-اق بىزگە قوسىمشا 5,3 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيۋ مىندەتى ارتىلدى. ءبىز قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ الىپ, كەڭەيە باستادىق. اراعا 2 جىل سالىپ, مينيسترلىك 100 پايىز ماقتا ءونىمىنىڭ ورنىنا قوسپالى ماتا بولۋ كەرەك دەگەن وزگەرىس ەنگىزدى. ءبىز تاعى 1 ملن 200 مىڭ اقش دوللارىنا قاجەتتى قۇرال-جابدىق ساتىپ الىپ ورناتتىق. وتكەن جىلى ول از دەپ, ەندى پوليۋرەتاندى جابىن جاساۋ كەرەكتىگىن ايتتى. جەلتوقسان ايىندا قورعانىس مينيسترلىگىنە 60 مىڭ مەتر ماتا جەتكىزدىك. الايدا ولار 5 جىلدىق كەلىسىمشارتتى بۇزۋمەن قاتار, پوليۋرەتاندى جابىننان دا باس تارتتى. بۇل ءبىز ءۇشىن قيىن, بۇلاي جۇمىس ىستەي المايمىز. ينۆەستيتسيا قۇيامىز, ال مينيسترلىك وفف-تەيك كەلىسىمدى جوققا شىعارىپ وتىر», دەدى ب.جامالوۆ.
سونداي-اق ونىڭ ايتۋىنشا, قورعانىس مينيسترلىگى ءبىر اپتا بۇرىن جاڭا تەندەر جاريالاپ, ونىڭ قورىتىندىسى 3 كۇننىڭ ىشىندە بەلگىلى بولعان. سونىمەن قاتار تەندەرگە قاتىستى الدىن الا حابارلاندىرۋ جانە بايقاۋدىڭ شارتى جاريالانباعان.
داريعا نازارباەۆا اتالعان ماسەلەنى قولدانىستاعى زاڭ اياسىندا قايتا قاراۋدى ۇسىندى. ء«وندىرىس تولىق كولەمدە ءجۇرىپ جاتقاندا, كەلىسىمدى بۇزىپ: ءبىز ەندى جاڭا شارتپەن جۇمىس ىستەيمىز دەپ قالاي ايتۋعا بولادى؟ وسى ورايدا, قۇرمەتتى ارىپتەستەر, مەن سىزدەرمەن كەلىسىمشارت جاساسۋعا قويىلاتىن قاتاڭداتۋ تالاپتارىنا قاتىستى زاڭدى قايتا قاراۋدى ۇسىنامىن. اسىرەسە مەملەكەت كاسىپورىندارمەن كەلىسىمشارت جاساعان جاعدايدا», دەدى د.نازارباەۆا.
قازاقستانداعى بىلعارى جانە تەرى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى بەيبىت راقىمعاليەۆ ءوز سوزىندە ەلىمىزدەگى وسى سالانىڭ دامۋىنداعى ماسەلەلەردى كوتەردى. ناقتى ايتقاندا, سەمەي بىلعارى جانە تەرى كومبيناتىنىڭ جۇمىسىنا توقتالدى. «مەملەكەتتىك قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ءوز كەستەسى بولدى. ول بويىنشا ينستيتۋت عيمارات قۇرىلىسىن, ونىڭ قۇرال-جابدىقتارىنا قاراجات بولەدى. ال ودان كەيىنگى جىلىتۋ جۇيەسى مەن جەلىلەرگە قوسىلۋعا قارجى بولمەيدى. سودان سوڭ ول پروبلەمالى جوباعا اينالادى. ياعني, ول ءۇشىن مەملەكەتتەن ميللياردتاعان قارجى جۇمسالادى, بىراق اتالعان كاسىپورىن جۇمىس ىستەمەيدى. قازىر تەرى فابريكاسىنىڭ قۇرال-جابدىقتارى دالادا قالدى. جارتى جىل بۇرىن ونداعى بارلىق جۇمىسشىلار جۇمىستان شىقتى. سونداي-اق زاۋىت ستانوكتارى قولايسىز ورتادا تۇرعاندىقتان ۋاقىت وتە كەلە جارامسىز بولىپ قالدى. قۇنى 300-400 مىڭ ەۋرو تۇراتىن ستانوكتاردى توت باسۋدا. ەگەر زاۋىت جۇمىسىن كۇنى ەرتەڭ جانداندىرماسا, ونداعى قۇرال-جابدىقتاردى لاقتىرا بەرۋگە بولادى», دەيدى ب.راقىمعاليەۆ.
ودان بولەك, «Samhat» اياق كيىم جاساۋ كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى سامال تىلەۋباەۆا اتالعان سالاداعى مامان تاپشىلىعىمەن قاتار, بالالارعا ارنالعان اياق كيىمدەردىڭ ساپاسىن قاتاڭ باقىلاۋ پروبلەماسىن كوتەردى.
«باستى پروبلەما, ءوزىمىزدىڭ ىشكى نارىقتىڭ 2 پايىزىن دا جابا الماي وتىرمىز. بىزدە اياق كيىم وندىرۋدە ۇلتتىق ستاندارت جوق, سوندىقتان نارىققا ساپاسىز بالالار اياق كيىمى تۇسەدى. اتاپ ايتقاندا, گرانيتول سەكىلدى زيياندى ماتەريال قولدانىلادى», دەدى ول.
ءوز كەزەگىندە د. نازارباەۆا كونتراباندالىق جۇكتەردىڭ نەگىزگى بولىگى بىلعارى ونىمدەرى, كيىم-كەشەك جانە ويىنشىقتارعا تيەسىلى ەكەندىگىن باسا ايتىپ ءوتتى.
«ونىمدەردىڭ ساپاسىن ەشكىم تەكسەرمەيدى, ال ول ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزعا, مەملەكەت قازىناسى مەن ازاماتتارىمىزدىڭ دەنساۋلىعىنا ۇلكەن زيانىن كەلتىرەدى. سەبەبى شەكارادان جۇكتەر باقىلاۋسىز وتەدى. ولاردىڭ ەشقانداي سەرتيفيكاتى جوق, زەرتحانادان وتپەگەن جانە ءونىمنىڭ قانداي ماتەريالدان جاسالعانىن ەشكىم قارامايدى», دەدى ول.
كەزدەسۋدى قورىتىندىلاي كەلە, پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى ەكونوميكالىق ساياسات, يننوۆاتسيالىق دامۋ جانە كاسىپكەرلىك كوميتەتىنە جيىندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەردى زەرتتەپ, پارلامەنتتىك تىڭداۋعا ازىرلەۋدى تاپسىردى.
