جالىندى جاۋىنگەرلەردىڭ كوزىندەي بولعان سيمۆوليكالىق ءمانى تەرەڭ جادىگەر 11 مىڭ شاقىرىمدى ارتقا تاستاپ, ەلىمىزدىڭ بارلىق قالالارىن شارلايتىن بولادى. ايتۋلى ءراسىمنىڭ الماتىدان باستاۋ العانى تەگىن ەمەس. ويتكەنى العاش رەت 1941 جىلى گەنەرال-مايور پانفيلوۆ باسقارعان 316-اتقىشتار ديۆيزياسى الماتىدا جاساقتالعان بولاتىن.
ەل باسىنا الاپات قاسىرەت اكەلگەن قان مايداندا ەرەن ەرلىك كورسەتكەن پانفيلوۆشىلار ديۆيزياسى سارىلا كۇتكەن ۇلى جەڭىستىڭ ورناۋىنا اۋقىمدى ۇلەس قوستى. قۇرامىنداعى 28 ساربازى تۇگەلدەي كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتانعان ءارى ەلىمىزدەگى تۇڭعىش گۆارديا اتاعى بەرىلگەن داڭقتى ديۆيزيا ساربازدارىنىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولى جەڭىس تاريحىنىڭ ايناسىنا اينالعانىن جاقسى بىلەمىز. ەسكە الۋ قوزعالىسىنىڭ كەستەسى بويىنشا ەستافەتا جولىن جالعاۋ ءۇشىن ۇلتتىق ۇلاننىڭ 37 اسكەري بولىمىنەن تۋ ۇستاۋشىلار توبى جاساقتالعان. تۇتاس ەل اۋماعىندا سالتانات قۇراتىن ەستافەتا بارىسىندا سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىمەن 68 كەزدەسۋ وتكىزۋ جوسپارلانىپتى.
– قازاقتا «وتكەندەرىن ەسكە الۋ وسكەندىكتىڭ بەلگىسى» دەيتىن ءسوز بار. اعا ۇرپاقتىڭ مايداندا توككەن قىزىل قانى مەن انالارىمىزدىڭ تىلداعى قاپ-قارا تەرىمەن كەلگەن ۇلى جەڭىس كۇنىن ءبىز ەشقاشان ۇمىتۋعا ءتيىس ەمەسپىز. جەڭىس ءاربىر اۋلەتتىڭ تاريحىمەن استاسىپ جاتىر. كەلەر ۇرپاققا وسيەت ەتىپ ايتاتىن ۇلى كۇن. زامان وزگەرەدى, ءار ءداۋىردىڭ وزىندىك ءۇنى بولادى. بىراق وتكەن تاريح ەشقاشان وزگەرمەيدى. ويتكەنى بۇل حالىقتىڭ باسىپ وتكەن جولى. سوندىقتان ءبىز بۇل كۇندى جىل سايىن اتالارىمىزدى ەسكە الۋمەن وتكىزەمىز. پانفيلوۆشىلاردىڭ ارداقتى, قاسيەتتى تۋى قازاقستاننىڭ قانشاما ايماعىن ارالايدى. بۇل جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىنا ساۋلە ءتۇسىرىپ, جۇرەگىن ءدىر ەتكىزبەۋى مۇمكىن ەمەس, – دەيدى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ كەلىنى, جازۋشى زەينەپ احمەتوۆا.
راسىندا, ءبىز ۇلى جەڭىس دەپ اتايتىن قاسيەتتى كۇننىڭ تاساسىندا تالاي جاننىڭ كەرمەك تاعدىرى جاتىر. وتكەن كۇنگە ۇڭىلسەك, ەلىمىزدە بىردە-ءبىر ورەنى قان مايدانعا اتتانباعان اۋلەت جوق. ايتۋلى شارا اياسىندا پانفيلوۆ ديۆيزياسىنىڭ كوزى ءتىرى جاۋىنگەرى قايىرلى جوڭقاباەۆتىڭ ءۇيىنىڭ اۋلاسىندا سالتاناتتى شەرۋ ۇيىمداستىرىلدى. ارداگەردى قر ۇلتتىق ۇلانى باس قولباسشىسىنىڭ ورىنباسارى گەنەرال-مايور مۇحامەتقالي ساتوۆ باستاعان ۇلاندىقتار جەڭىس مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى.
قايىرلى ۋاتاي ۇلى 1921 جىلى 10 قىركۇيەكتە شىعىس قازاقستان وبلىسى, سامار اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. ەڭبەك جولىن 1940 جىلى شقو قۇلجا ورتا مەكتەبىندە مۇعالىم بولىپ باستاعان ول, سوعىس باستالعان جىلى پانفيلوۆ ديۆيزياسىنىڭ 23-ءشى گۆارديالىق پولكىنە قىزىل اسكەر جاۋىنگەرى رەتىندە قابىلدانعان. ارداگەر سوعىسقا باستان اياق قاتىسىپ, مايدان دالاسىندا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مالىك عابدۋللينمەن ءبىر ساپتا شايقاسىپتى. 1943 جىلى اقپاندا رجەۆتەگى قاندى قاقتىعىستا اۋىر جارالانعان جاۋىنگەر جەڭىستى درەزدەندە قارسى الىپتى.
«بەيبىتشىلىك پەن بەرەكەنىڭ قادىرىن بىلىڭدەر. ودان اسقان باقىت جوق. ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت كورسەتۋ قانىمىزدان كەلە جاتقان قاسيەت. ەڭ باستىسى وسى قاسيەتتى جوعالتىپ الماڭدار. تاۋەلسىزدىگىمىز ماڭگىلىك, ەل ىرگەسى بەرىك بولسىن. كەلەشەك ۇرپاعىمنىڭ الدىنان ەندى ەشقانداي كەدەرگى كەزدەسپەسىن. تەك قانا مامىراجاي بەيبىت زامان بولىپ, سوعىس ءورتى تۇتانباسىن. ادامدى ادام قىلاتىن, ادامگەرشىلىك پەن ادال ەڭبەك قانا», – دەيدى كوپتى كورگەن سوعىس ارداگەرى قايىرلى جوڭقاباەۆ.
