حالىقارالىق جامبىل قورىنىڭ توراعاسى, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى, بەلگىلى اقىن ماناربەك ءىزباسار ء«بىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى تاكير بالىقباەۆتىڭ شەشىمىنە وراي اتالمىش شاراعا ساي وقۋ ورنىنىڭ الدىنداعى ۇلى اقىن ەسكەرتكىشى تۇبىندە جىل اياعىنا دەيىن مەزگىل-مەزگىل فلەشموب ۇيىمداستىرىلىپ تۇراتىن بولدى. ول باسقوسۋدا ۇستازدار مەن ستۋدەنتتەر اباي جىرلارىن وقيدى, قارا ءسوزىن جاتقا ايتادى, تاريحي قىزىقتى دەرەكتەردى ورتاعا سالادى. ۇلى جامبىل مۇراجايىنا الماتىدان بۇگىنگى ارنايى اتباسىن بۇرۋىمىز سول شارامەن لايىقتى ۇندەستىك تابادى عوي دەپ بىلەمىن» دەدى.
جامبىل اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ادىلبەك دالاباەۆ الماتىلىق قوناقتار مەن جينالعان قاۋىمدى اقىن اتىنداعى اۋداندا ۇلى ابايعا ارنالىپ وتەتىن, ءوتىپ جاتقان ءىس-شارالار بارىسىمەن تانىستىردى. سالتاناتتى جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ الدى بولىپ جامبىل اۋدانى مەن الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, مادەنيەت قايراتكەرى, اقىن ورىسباي ءابدىلدا ۇلى ءسوز سويلەدى:
– ءبىزدىڭ اۋىلىمىزدا ءوتىپ جاتقان ۇلى اباي بابامىزدىڭ رۋحىن كوتەرگەن بۇل جۇزدەسۋ – ۇلان-اسىر ۇلكەن تويدىڭ باسى. اباي – قازاقتىڭ ءتۇپ قازىعى, اباي ءىلىمى قازاقتىڭ – باس يدەولوگياسى. مەنىڭ بالا كەزىمدە وقۋشى داپتەرىنىڭ سىرتىندا اقىننىڭ «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» دەگەن ءسوزى كوز سالعان جانعا شامشىراقتاي اسەر بەرىپ, جازىلىپ تۇراتىن. ول قازىر جازىلمايدى. ويتكەنى, ابايدىڭ ول اقىلى قازاقتىڭ قانىنا ءسىڭدى دەيتىن سياقتىمىز. جوق. ۇرپاق اۋىسىپ, بۋىن الماسىپ تۇرادى. سوندىقتان جاس ۇرپاقتى تاربيەلەيتىن سول ءداستۇر جالعاسۋى كەرەك.
جۇماباي شاشتاي ۇلى,
جازۋشى, حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ يەگەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى:
– داڭقتى كومپوزيتور نۇرعيسا تىلەنديەۆ اعامىزدىڭ اۋزىنان ەستىگەن مىنا ءبىر اقيقات ءسوز ەسىمنەن ەش كەتپەيدى. جامبىل اتامىزعا الماتىدان سالەم بەرە كەلگەن كىل مىقتى جازۋشىلار سىناماق ءۇشىن بە ەكەن, بىردە... جاكەڭە «وسى اباي قانداي اقىن؟» دەگەن ساۋال قويىپتى. سوندا ءسال ويلانىڭقىراپ قالعان عاسىردىڭ قۇرداسى ءۇزىپ العانداي «اباي – اقىن با؟..» دەپ كىدىرىپتى. قاۋمالاعان جۇرت – پەندە. اتاعى ايعا جەتىپ تۇرعان اقىن مۇنىسىمەن نە ايتپاق بولدى ەكەن دەپ ىشتەن تىنا قالادى. سوندا جامبىل تاتەم «اباي اقىن ەمەس, اباي – پايعامبار!» دەگەن ەكەن. مىنە, ۇلى ابايعا بەرگەن ۇلى جامبىلدىڭ باعاسى.
دوقتىرحان تۇرلىبەك,
جازۋشى, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «اباي» تەلەستۋدياسىنىڭ ديرەكتورى:
–تاياۋدا ماعان ءبىر جاس ورەن كەلدى. ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا وراي دەرەكتى فيلم تۇسىرمەك ويى بار ەكەن. سول ءۇشىن بەينەكامەرا كەرەك دەيدى. قۋانا قولدادىم. كەزدەيسوق رەجيسسەردىڭ باعىت باعدارلاماسىمەن تانىسۋ بارىسىندا ونىڭ اباي شىعارمالارىمەن شالا تانىس, ءتىپتى «اباي جولىن» وقىماعانىن ءبىلدىم. «وقىپ الامىن, قازىر تەزدەتىپ اقىننىڭ بەينەسىن جاساعىم كەلەدى», دەيدى. امال قانشا, قازىرگى قوعامداعى كەيبىر جەتكىنشەكتەرىمىزدىڭ بۇگىنگى بولمىسى, ۇلى ويشىلعا دەگەن كوزقاراسى وسىنداي... كىنا – وزىمىزدەن!
نۇرمانبەت قيزات ۇلى,
قازاقستان جۋرناليستيكاسىنىڭ قايراتكەرى, حالىقارالىق جامبىل سىيلىعىنىڭ يەگەرى:
– ۇلى ويشىلىمىز اباي ءوزىنىڭ جيىرما ەكىنشى قارا سوزىندە بىلاي دەيدى: «بولىس پەن ءبيدى قۇرمەتتەيىن دەسەڭ, قۇدايدىڭ ءوزى بەرگەن بولىستىق پەن بيلىك ەلدە جوق. ساتىپ العان, جالىنىپ, باس ۇرىپ العان بولىستىق پەن بيلىكتىڭ ەشبىر قاسيەتى جوق. مىقتىنى سىيلايىن دەسەڭ, جامانشىلىققا ەلدىڭ ءبارى مىقتى, جاقسىلىققا مىقتى كىسى ەلدە جوق. ەستى كىسىنى تاۋىپ قۇرمەتتەيىن دەسەڭ, ادىلەت, ۇيات, نىساپقا ەستى كىسى ەلدە جوق. قۋلىق, سۇمدىق, ارامدىق امالعا ەلدىڭ ءبارى دە ەستى...» عۇلامانىڭ بۇدان ءبىر عاسىر بۇرىن ءبىزدىڭ بۇگىنىمىزدى تەرەڭنەن بولجاپ, سالماقتاپ, تارازىلاپ كەتكەنىنە, دانىشپاندىق تالعامىنا تاڭ قالۋمەن, تاڭدانۋمەن كەلەمىن...
ۇلى ابايدىڭ مەرەيتويىنا بايلانىستى وتكەن اسا قىزىقتى دا مازمۇندى پىكىر الماسۋلاردان سوڭ اۋداندىق «قۇلانساز» ءان-بي ءانسامبلىنىڭ ارتىستەرى اباي اندەرىن تامىلجىتا شىرقادى. وسىنداعى جامبىل اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى اقىننىڭ جىرلارىن كەزەك-كەزەك جاتقا وقىدى. مۇرايجايدىڭ كونفەرەنتس-زالىنا لىق تولعان كورەرمەن-كوپشىلىكتىڭ قۇلاق قۇرىشى قانىپ, ءبىر سەرگىپ قالعانداي اسەرگە بولەندى.
ۇلى اباي مەرەيتويىنىڭ اياعىن الا ۇلى جامبىلدىڭ ءدال وسىنداي 175 جىلدىق مەرەيتويى باستاۋ الاتىنىن ناق بىلەتىن حالىق مۇراجايداعى كەزدەسۋدە قازاق ادەبيەتىنىڭ قوس الىبىنىڭ رۋحىنا تىك تۇرىپ باس ءيىپ تاعزىم ەتتى, قول سوقتى.
الماتى وبلىسى,
جامبىل اۋدانى
