اللا تاعالانىڭ تەڭدەسسىز سىيى – وتانىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن باياندى ەتە ءتۇسۋ ءۇشىن كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ ءاربىر ازاماتقا ارتىلار سەنىم مەن تالاپ زور. بۇل قادام وكىلەتتىگى ءارتۇرلى كەز كەلگەن سالاداعى ءىستى اتقارۋعا ءتيىس بارشا قازاقستاندىقتارعا ءۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. مەملەكەتتىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتۋ جولىندا الەمدىك تاجىريبەنىڭ ەڭ وزىعى مەن ەڭ جاڭاشىلىن تاڭداپ الۋ ءۇشىن ەلدىڭ ءاربىر ازاماتىنان بىلىمدىلىك پەن بىلىكتىلىك تالاپ ەتىلەدى.
يسلام ءدىنىنىڭ قازاق توپىراعىنا جەتكەنىنە 1250 جىلدان استى. ءوز تابيعاتى مەن بولمىسىنا بارىنشا جاقىن اسىل ءدىندى تانىپ-بىلگەن بابالارىمىز ونى سوناۋ VIII عاسىردا-اق قابىلداعان. سودان بەرى يسلام جۇرتىمىزدىڭ جۇرەر جولى, باعىت-باعدارى, قورعانى, تىرەگى دە بولىپ كەلەدى. ەل باسىنا كۇن تۋىپ, ۇلتتىڭ ساقتالىپ قالۋىن تارازىلار شاق تۋعاندا دا اتا ءدىنىمىز كوڭىلگە مەدەۋ, كۇش-قۋات بولدى, سولاي بولىپ تا كەلەدى.
ءسوز باسى
اللا تاعالانىڭ تەڭدەسسىز سىيى – وتانىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن باياندى ەتە ءتۇسۋ ءۇشىن كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ ءاربىر ازاماتقا ارتىلار سەنىم مەن تالاپ زور. بۇل قادام وكىلەتتىگى ءارتۇرلى كەز كەلگەن سالاداعى ءىستى اتقارۋعا ءتيىس بارشا قازاقستاندىقتارعا ءۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. مەملەكەتتىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتۋ جولىندا الەمدىك تاجىريبەنىڭ ەڭ وزىعى مەن ەڭ جاڭاشىلىن تاڭداپ الۋ ءۇشىن ەلدىڭ ءاربىر ازاماتىنان بىلىمدىلىك پەن بىلىكتىلىك تالاپ ەتىلەدى.
يسلام ءدىنىنىڭ قازاق توپىراعىنا جەتكەنىنە 1250 جىلدان استى. ءوز تابيعاتى مەن بولمىسىنا بارىنشا جاقىن اسىل ءدىندى تانىپ-بىلگەن بابالارىمىز ونى سوناۋ VIII عاسىردا-اق قابىلداعان. سودان بەرى يسلام جۇرتىمىزدىڭ جۇرەر جولى, باعىت-باعدارى, قورعانى, تىرەگى دە بولىپ كەلەدى. ەل باسىنا كۇن تۋىپ, ۇلتتىڭ ساقتالىپ قالۋىن تارازىلار شاق تۋعاندا دا اتا ءدىنىمىز كوڭىلگە مەدەۋ, كۇش-قۋات بولدى, سولاي بولىپ تا كەلەدى.
اللاعا شۇكىر, ەلىمىز تۇراقتى دامۋ ۇستىندە. قازاق جەرىندە سان الۋان ۇلت پەن ۇلىستاردىڭ وكىلى تاتۋ-ءتاتتى عۇمىر كەشۋدە. وسىنىڭ ءبارى الاش ەلىنە بەرگەن ءتاڭىردىڭ تارتۋى, ولشەمسىز راقىمى دەسەك, سول تاۋەلسىز ەلدىڭ تۇعىرىن تۇعىرلاپ, تۋىن بەرىك ۇستايتىن ەل باسشىسىن تاعايىنداپ بەرۋى تاعى ءبىر ۇلكەن مەيىرىمى, نىعمەتى دەپ تۇسىنگەنىمىز ابزال.
ۇلتتى ىنتىماققا ۇيىتتى
ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە, مىعىم مەملەكەت بولىپ قالىپتاسۋىنا ەرەن ەڭبەك ءسىڭىرىپ كەلەدى. سونىڭ ىشىندە ۇلتتىق بولمىسىمىزدىڭ, ءدىلىمىزدىڭ دىڭگەگى بولىپ تابىلاتىن اسىل ءدىنىمىزدىڭ قايتا جاندانۋىنا, ءارى قاراي دامۋىنا قوسقان ۇلەسى دە ۇلكەن.
ايتالىق, ءاۋ باستا قازاقستان مۇسىلماندارىنىڭ دەربەس ءدىني باسقارماسىنىڭ قۇرىلۋىنا تىكەلەي ىقپال جاسادى. جاستاردىڭ رۋحاني ءبىلىم الۋىنا جول اشتى. قانشاما مەشىت-مەدرەسەلەردىڭ سالىنۋىنا تىكەلەي قولداۋ كورسەتتى. وبلىس ورتالىقتارىنداعى ءزاۋلىم-ءزاۋلىم ەڭسەلى مەشىتتەردىڭ بوي كوتەرۋى ءسوزىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي-اق, قازاق جاستارىنىڭ ءوز جەرىندە ءدىني يسلامي ءبىلىم الۋى ءۇشىن ىرگەلى وقۋ ورداسىنىڭ ىرگەتاسىن قالادى. ەل مۇسىلماندارىنىڭ مەككەگە ەركىن تۇردە قاجىلىققا بارۋىنا جاعداي جاسادى. وسىنىڭ بارلىعى «ساياسات كۇندە وزگەرەدى, ال ءدىن – ماڭگىلىك», دەگەن قاعيدانى ۇستانعان ەلباسىنىڭ اسىل ءدىنىمىزدىڭ جاناشىرى ەكەنىن ايعاقتايدى. ەلباسى ەلىمىزدىڭ رۋحاني تۇرعىدان دامۋىنا قاتىستى بايسالدى شەشىمدەرى ارقىلى ماتەريالدىق باقۋاتتىلىقپەن بىرگە رۋحاني بايلىقتى دا ەشقاشان ەستەن شىعارماۋ قاجەتتىگىنە باسىمدىق بەرىپ كەلەدى.
قازاقستاندا يسلام ءدىنىن دامىتۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار اللانىڭ قالاۋىمەن, ەلباسىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن جۇزەگە اسۋدا. «سىندارلى ون جىل» اتتى كىتابىندا «الەمدەگى لاڭكەستىكتىڭ تۇپكى سەبەبى دامۋدىڭ تەڭسىزدىگىندە جاتىر» دەپ اتاپ كورسەتكەن پرەزيدەنتىمىز ءدىننىڭ ءبولۋشى, ىرىتكى سالۋشى ەمەس, كەرىسىنشە, ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرەتىن, مەملەكەتتى رۋحاني داعدارىستاردان قۇتقاراتىن, حالىقتى يماندىلىققا ۇيىستىراتىن فاكتور ەكەنىن العا تارتادى. ەلباسى ءبىر سوزىندە: «حالىق اللاسىنا, تاڭىرىنە سەنىپ, ەرتەڭگى كۇنىن ار جاقتاعى انا ءدۇ نيەگە باراتىن كۇنىن ويلاپ, دۇنيەدە مىناۋ بۇگىنگى كۇننىڭ كۇيبەڭىمەن جۇرە بەرمەي, مۇحاممەد پايعامبارىمىزدىڭ حاديستەرىنە سايكەس ءومىر سۇرسە دەيمىن», – دەۋ ارقىلى حالقىمىزدى ىزگىلىككە ۇندەپ, ۇلى ماقساتتارعا جەتەلەپ كەلەدى.
قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى دا ءوزىنىڭ سان-سالالى قىزمەتىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ىشكى-سىرتقى ساليقالى ساياساتىنا قولداۋ بىلدىرە وتىرىپ, كوپ ۇلتتى, كوپ كونفەسسيالى ەلىمىزدىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگىن كۇشەيتە تۇسۋگە باعىتتاپ كەلەدى. ويتكەنى, ءدىن ادامدارى قاشاندا بەيبىتشىلىك, ادىلدىك, يماندىلىق تۋىن كوتەرۋشىلەر قاتارىنان تابىلۋى ءتيىس. اللا تاعالا ادام بالاسىنا بەيبىتشىلىك پەن ادىلدىكتى سىي ەتتى. ولاي بولسا, جاراتۋشى يەمىزدىڭ تەڭدەسسىز سىيىن, باعاسىن ءبىلىپ, قاستەرلەۋگە ءتيىسپىز.
ەلباسى ءار ءۇش جىل سايىن ەلىمىزدە ءوتىپ جاتقان الەمدىك جانە ءداستۇرلى ءدىن كوشباسشىلارىنىڭ ءبىر ۇستەل باسىندا ىمىراعا كەلىپ, ىنتىماق جايلى پىكىر الماسۋلارىنا ۇيىتقى بولا ءبىلدى. ءويتكەنى, قازىرگىدەي الماعايىپ زاماندا وركەنيەتتەر اراسىنداعى بەيبىت كەلىسىمدى ساقتاۋ وزەكتى ءماسەلەلەردىڭ ءبىرى. قاي ءدىننىڭ وكىلى بولسىن, ءوز تىرشىلىگىنىڭ تىنىشتىعىن, تۇراقتىلىقتى قولدايدى.
وسى تۇرعىدان العاندا دىندەر اراسىنداعى ۇنقاتىسۋدى دامىتۋ بۇكىل الەمدىك جاۋاپكەرشىلىك. ال وسى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ تىزگىنىنە الەمگە تانىمال قازاقستان اتتى مۇسىلمان ەلىنىڭ يە بولۋى كوپ جايتتى اڭعارتسا كەرەك. بىرىنشىدەن, بۇل ەلىمىزدە باسقالارعا ۇلگى رەتىندە ۇسىنۋعا بولاتىن سان الۋان ۇلتتار مەن دىندەر اراسىنداعى تاتۋلىقتىڭ, بەيبىتشىل حالىقتىڭ بار ەكەندىگىن بىلدىرەدى. ەكىنشىدەن, ەلدىڭ باسىم كوپشىلىگى ۇستاناتىن يسلام ءدىنىنىڭ كەڭپەيىلدىلىگىن, باسقالارمەن ورتاق كەلىسىمگە كەلە الاتىندىعىن كورسەتەدى. وسىنداي جاھاندىق جيىن ارقىلى ءبىز ەلىمىزدىڭ, ءدىنىمىز بەن ءدىلىمىزدىڭ قانداي ەكەندىگىن جالپاق جۇرتقا جاريا ەتە الامىز.
دىندەر اراسىنداعى ۇنقاتىسۋ مۇسىلمانشىلىققا دا جات دۇنيە ەمەس. اللا تاعالا پايعامبارعا (س.ع.س.) باسقا ءدىن وكىلدەرىمەن سۇحبات قۇرۋعا شاقىرعان.
اللا تاعالا بىلاي دەيدى: (ايت, ۋا, پايعامبار) «ۋا, كىتاپ يەلەرى! قانەكي, كەلىڭدەر, بىزگە دە, سەندەرگە دە ورتاق سوزگە [توقتامعا] كەلەيىك تە, اللادان باسقا ەشتەڭەگە تابىنبايىق, وعان ەشتەڭەنى سەرىك ەتىپ قوسپايىق, ءبىر-ءبىرىمىزدى اللامەن بىرگە يە تۇتپايىق» دەپ ايت. ەگەر دە ولار تەرىس اينالسا, «ءبىزدىڭ مۇسىلمان ەكەندىگىمىزگە كۋاگەر بولىڭدار» دەپ ايتىڭدار» ء(الي يمران سۇرەسى, 64-ايات).
وسىلايشا, يسلام ءدىنى حريستياندار مەن ياھۋديلەردى ەش سەرىك قوسپاي, تەك قۇدايعا عانا تابىنۋعا شاقىرادى, سونىمەن بىرگە, ءتىپتى, اللا مەن اقىرەت كۇنىنە سەنبەيتىن دىنسىزدەرگە دە مەيلىنشە مەيىرىممەن جانە تۇسىنىستىكپەن قاراۋعا نۇسقايدى.
وڭىرلەردە 598 يمامعا 805 ساعات ءدارىس وقىلدى
2013 جىلدىڭ اقپان ايىندااستانادا وتكەن قازاقستان مۇسىلماندارىنىڭ VII قۇرىلتايىنان كەيىن ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ءدىني باسقارمانىڭ وكىل يمامدارىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. مەملەكەت باسشىسى كەلەلى كەزدەسۋدە يسلامنىڭ حالقىمىزدىڭ سان عاسىردان بەرى رۋحاني قۇندىلىعى بولىپ سانالاتىنىن ايتىپ, ەلىمىزدەگى ءدىنىمىزدىڭ دۇرىس باعىتتا دامۋى ءدىن ماماندارىنا بايلانىستى ەكەنىنە باسا نازار اۋداردى جانە اسىل ءدىنىمىز يسلامنىڭ قىزمەتكەرلەرى رەتىندە بىزدەرگە سەنىم ارتتى. ەلباسى يمامداردىڭ قوعامداعى ورنى مەن جاۋاپكەرشىلىگى, ەل بىرلىگى مەن مۇسىلمانداردىڭ اۋىزبىرشىلىگىن نىعايتۋ جولىنداعى ءرولىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت ءدىني باسقارما مەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەر اراسىنداعى رۋحاني-اعارتۋشىلىق, سونداي-اق, الەۋمەتتىك سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتا تۇسۋگە جەتە كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى.
مەملەكەت باسشىسى ءدىن قايراتكەرلەرىنە, يمامدارعا بىلاي دەدى: «ەلىمىزدەگى ءداستۇرلى يسلامنىڭ ءبىردەن-ءبىر مويىندالعان قۇرىلىمى – قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى. ءدىني قاتىناستاردى رەتتەيتىن جاقىندا قابىلدانعان زاڭدا مەملەكەت حالقىمىزدىڭ رۋحاني ومىرىندە يسلامنىڭ حانافي باعىتىنىڭ ورنى مەن ءرولىن مويىندايتىنى اتاپ كورسەتىلدى. بۇل – وتە دۇرىس. قازاقستان – زايىرلى مەملەكەت. سوندىقتان ءبىزدىڭ ءدىن سالاسىنداعى ساياساتىمىز كونفەسسياارالىق تاتۋلىق پەن تاعاتتىلىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان. ءبىزدە ءدىني سەنىم بوستاندىعىنا كونستيتۋتسيا كەپىلدىك بەرەدى. ءدىني باسقارما وكىلدەرى تەك ءدىن سالاسىندا عانا ەمەس, وزگە سالالاردا دا ءوز ءبىلىم-بىلىكتەرىن ارتتىرۋعا ءتيىس».
قازىردە ايماقتاردا
