ايبىنى بولەك, ەشنارسەگە – بايلىعىڭا دا, مانسابىڭا دا, ماراپاتىڭا دا, ماقتانگەرلىككە دە, اۋىسىپ جاتاتىن باق پەن تاققا دا تەڭ كەلمەيتىن – ازاتتىعى!
سودان بولار, ءدۇلدىل اقىن نەسىپبەك ايت ۇلىنىڭ: «وزەگىم تالىپ جەتكەن تاۋەلسىزدىك, ومىردە نە بار ەكەن سەنەن قىمبات!» دەۋى.
كونە داۋىردەگى بابالارىمىز, كۇلتەگىن مەن تونىكوكتەي عۇلامالارىمىز ءتۇپ تامىرىمىزدىڭ تۇگەل بولۋىن تىلەپ: «تۇركى حالقى جويىلماسىن, ەل بولسىن!» دەپتى.
قازاقتىڭ ىنتىماققا ۇيىپ, ءىرى بولعان دا كەزى, اران-اران بولىپ, اداسقان دا تۇسى, جاراسقان دا ءساتى تاريحتان بەلگىلى.
«كەۋدە ءبىر جەردى جول قىلسام,
شولەڭ ءبىر جەردى كول قىلسام,
قۇراپ جاندى كوپ جيىپ,
ءوز الدىنا ەل قىلسام!», دەپ تولعاپتى اقتامبەردى جىراۋ.
«ۇلتىنا, جۇرتىنا قىزمەت ەتۋ – بىلىمنەن ەمەس, مىنەزدەن», – دەيدى الاش ارىسى ءاليحان بوكەيحان. بۇل دا ايناداي اقيقات, وسى كۇنى ءبىلىمدى از با؟
«ولجالى جەردە ۇلەستەن قاعىلعانىمىز, جورالى جەردە جولدان قاعىلعانىمىز – ءبارى ناداندىق كەساپاتى», دەيدى ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى. بۇل دا راس. سوزگە توقتاماي سۇيرەڭدەسەڭ بارىڭنان دا, نارىڭنەن دە ايرىلماي قويمايسىڭ.
«بيلىك ايتساڭ – ءتۇزۋ كەس, ادالىن ايت. تياناق كورمە جالعاندى», دەپتى شاكارىم قاجى. ءسوزىڭ مەن ءىسىڭ ۇيلەسپەسە – بۇل كەلىسپەگەن كەمىستىك.
ءيا, سانسىز توسقاۋىلدان ءوتىپ, سۇم ساياساتتىڭ تورىن سىپىرىپ تاستاپ – ساۋلەلى ازاتتىق تاڭىنىڭ ساۋمال اۋاسىن جۇتىپ, ءسان-سالتاناتىن كورىپ ءجۇرمىز. بۇل ازاتتىقتىڭ ارقاسى, تاۋەلسىزدىكتىڭ باسقا قوندىرعان باعى!
قارا ءسوزدىڭ قاس شەبەرى, كاۋسار ويدىڭ كەنى ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ زەردەلەۋىنشە تامسىلدەسەك: «ويداعىمىز بولدى. ورتامىز تولدى. توبەدەگى كەلدى. تورەلەسكەندە دە رەنجيتىن رەتىمىز جوق. تەك ۇزاعىنان سۇيسىندىرگەي. اق جولدىڭ الدىندامىز. ۇلكەن تىلەكتىڭ ۇستىندەمىز». تاۋبە, سودان بەرى وتىز جىلعا تايادى, قۇلدىق سانا جوق باياعى.
كەيدە ءبىر شولجاڭدايتىن ەركەلىكتى قويساق: ء«اربىر جۇمىسقا ادالدىق كەرەك. نەگىز كەرەك. اسىرەسە, ساياسي جۇمىسقا بۇل سىقىلدى سيپاتتار وتە قاجەت. نەگىزسىز جاسالعان ساياسات – بوياما ساياسات. ونداي ساياساتتىڭ ءتۇبى قايىرسىز», – دەگەن قىرشىن جاس سماعۇل سادۋاقاس ۇلىنىڭ سوزىنە باعىپ, ونى ويىمىزعا قورىتساق, قانە!
ەركىن ەلدىڭ ەركىن ۇرپاقتىڭ, ازات قازاقتىڭ ۇلتتىق تۇرپاتىن قالىپتاستىردى. بايتاعىمىز پەيىلىمىزگە ساي-پەيىش تورىندەي كەڭ ەكەنىن ۇعىنساق, ۇتىلماسىمىز انىق.
ەندىگى جەردە: «مەن ەل تاعدىرىنا جانى اشيتىن ءاربىر ازاماتقا زور سەنىم ارتامىن... مەن ءبارىڭىزدى مەرەيلى مەكەنىمىزدى وركەندەتۋگە ۇلەس قوسۋعا شاقىرامىن!
ۇلى اباي ءوزىنىڭ التىنشى قارا سوزىندە «بىرلىك – اقىلعا بىرلىك» دەگەنىن بىلەسىزدەر. بەرەكە مەن بىرلىك, اقىل مەن پاراسات حالقىمىزدى ۇنەمى العا باستاپ كەلەدى.
«باعىتىمىز – ايقىن, جولىمىز اشىق», دەگەن ەدى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىرعى حالىققا جولداۋىندا.
وسى ايقىن باعىتتا تاۋەلسىزدىكتىڭ تۋىن بيىك ۇستاپ, «تاۋەلسىزدىك تۇعىرىمىز – ماڭگىلىك عۇمىرىمىز» دەسەك, سول ءۇشىن قىزمەت ەتسەك, ەلدىكتىڭ ەڭسەسى بيىكتەي بەرەدى.