رۋحانيات • 10 قاڭتار، 2020

ۇرپاق تاربيەسىنە جانىمىز اشىسا

72 رەتكورسەتىلدى

ۇرپاق تاربيەسى – ۇلت بولاشاعى ەكەنىن ءجيى ايتامىز. مەن – بۇگىنگى ۇرپاق تاربيەسى، ەرتەڭگى ۇلت بولاشاعىن قالىپتاستىرۋمەن بالاباقشادا اينالىسىپ وتىرعان مامانمىن. جاقىندا ءجۇز جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتكەن باس باسىلىم بەتىندە بىلتىر شىققان «جاسىنا جەتپەي قارتايعان بالدىرعاندار» اتتى ماقالاداعى ماسەلە مەنى سوڭعى ۋاقىتتا ءجيى مازالاپ ءجۇر. ويتكەنى ءدال وسى پروبلەما بالالارمەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا كۇن سايىن الدىمنان شىعادى.

مۋزىكا ادام جانىن ەستەتي­كالىق، رۋحاني جاعىنان تاربيە­لەيدى. وسى ءۇشىن دە ءبىز بالالاردىڭ بالاباقشادان باستاپ مۋزىكالىق قابىلەتتەرىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ءان-كۇي ساباعىن وتكىزەمىز. قانشاما جىلعى پەداگوگيكالىق ەڭبەك وتىلىمدە مەكتەپكە دەيىنگى بالالارمەن كوپ جۇمىس ىستەدىم. سوندا قازىرگى بالدىرعاندار شىنىمەن دە جاسىنا جەتپەي «قارتايعاندى» جاقسى كورەدى. ال ولارعا ءوز جاسىنا، بولمىسىنا ساي اندەردى قىزىقتىرىپ ايتقىزۋ – ۇلكەن جۇمىس، زور ەڭبەك. سەبەبى الدىمەن بالالاردى وعان كوندىرۋ كەرەك، قىزىقپاسا كونبەيتىن كىش­كەنتايلاردىڭ اندەردى ۇناتۋى ءۇشىن ءبىراز تەر توگۋگە تۋرا كەلەدى.

بىزدە بالالار كومپوزيتورلارى از دا بولسىن بار، ولار جاقسى جۇمىس ىستەپ ءجۇر. دەسە دە سول مايتالمان مامانداردىڭ ەڭبەكتەرىن ءارى قاراي تاراتۋعا، كورەرمەنگە، تىڭ­دارمانعا جەتۋىنە، ءبىز سەكىل­دى مۋزىكا مۇعالىمدەرىنىڭ قول­دا­نۋىنا جەتكىلىكتى جاعداي جا­­سال­ماي تۇر. وسى تۇستا كوم­پوزيتورلار وداعى، بولماسا ۇر­پاق تاربيەسىنە جانى اشىعان ءبىر ۆەدومستۆو سول اندەردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ، تەكست، نوتاسىمەن ءبىر جەرگە جيناق­تاسا ءجون ەدى. ماسە­لەن، وتان­دىق كوپ­تەگەن ساز­گەر­لەر­دىڭ شىعار­ما­لارىن تاجىري­بەدە قول­دانعىمىز كەلەدى، الايدا باسىم بولىگى بالالار­دى تارت­پايدى. كوپ وڭدەۋگە تۋرا كەلەدى. ۋاقىت جو­عالت­پاۋ ءۇشىن ءارى بالا­لاردىڭ دا قا­لاۋىن ەسكەرىپ رەسەي­لىك سايت­تار­دى اقتارامىز. شىركىن-اي، نەبىر كوڭىلدى اندەردىڭ ءسوزى دە، نو­تاسى دا، ءتىپتى مينۋسوۆكاسى دا دا­يىن عوي! الاسىز دا پايدالانا بەرەسىز. ورىسشا سايت­تارداعى سول ادەمى اندەردى بالا­لارعا قازاق­شا ايتقىزۋ ءۇشىن انا تىلى­مىزگە تارجىمەلەيمىز. اۋدارما­شىعا اينالعانىمىزدان بۇرىن بال­دىر­عانداردى اۋدارما تىلمەن تار­بيەلەپ جۇرگەنىمىز جانعا باتادى.

جالپى، بالالار ەلىكتەگىش كەلەدى. تەلەارنالارداعى ءتۇرلى مۋزىكالىق كەشتەردە ءان سالاتىن ونەر يەلەرىنە قاراپ بوي تۇزەيدى. ال ءبىزدىڭ ەرەسەك انشىلەر تۇگىلى بالالار بايقاۋلارىندا جۇلدەلى ورىندارعا قول جەتكىزىپ جۇرگەن جەڭىمپازداردىڭ ءوزى عاشىقتىق، ءومىر، سەزىم تۋرالى ءان ايتادى. ولارعا ءبىزدىڭ بالالار ەلىكتەيدى. ءوزىمىزدىڭ سازگەرلەر شىعارعان اندەردى ساحنادا جۇرگەن ۇلكەن-كىشى جۇلدىزدارىمىز ايتىپ، كوپشىلىك­كە جەتكىزە بەرسە، قۇلاقتا قالىپ، ساناعا سىڭە­دى عوي. سونىڭ ناتيجەسىن­دە بالاباق­شاداعى، مەكتەپتەگى بالالاردىڭ دا قىزىعۋشىلىعى ويانىپ، رۋحا­نياتتاعى وتاندىق ونىمدەر قولدانىسقا كەڭىنەن ەنەر ەدى. قازاق «بالا ءتىلى – بال» دەيدى. بىراق بۇگىنگىدەي ءمان-ماعىناسىز اندەر وسى ءسوزدىڭ دە قادىرىن قاشى­رىپ بارا جاتقانداي...

 

زەينەت ابساتتاروۆا،

مۋزىكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى

سوڭعى جاڭالىقتار

باسىلىم باسشىلارى - ەركىن قىدىر (1962)

باسىلىم باسشىلارى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار