قازاقستان • 05 جەلتوقسان، 2019

التاي ابيبۋللاەۆ: القالى جيىننىڭ الەم نازارىنا ۇسىنار مۇراعاتى كوپ

101 رەتكورسەتىلدى

بيىل جاڭا كونفەسسيارالىق جانە وركەنيەتارالىق ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى ن.نازارباەۆ ورتالىعى اشىلعانى ءمالىم. وسى ورتالىقتىڭ باستى ماقساتى مەن مىندەتتەرىن ءبىلۋ ماقساتىندا كونفەسسياارالىق جانە وركەنيەتارالىق ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى ن.نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ توراعاسى التاي ابيبۋللاەۆپەن سۇحباتتاسقان ەدىك.

- قۇرمەتتى التاي يبراگيم ۇلى، بيىل جاڭا كونفەسسيارالىق جانە وركەنيەتارالىق ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى ن.نازارباەۆ ورتالىعى اشىلعانى كوپشىلىككە ءمالىم، وسى ورتالىقتىڭ باستى ماقساتى مەن مىندەتتەرىمەن تانىستىرىپ وتسەڭىز؟

- كونفەسسياارالىق جانە ۇلتارالىق ديالوگ ماسەلەسى قازاقستان ءۇشىن تىڭ تاقىرىپ ەمەس. بۇل سالادا ءبىراز بەلەستەردەن ءوتىپ، سان جىلدار بويى جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان باعىتتا ەلدىڭ وزىندىك فورماتى مەن ۇلگىسى قالىپتاسىپ تا ۇلگەردى. ەلباسى ن.نازارباەۆ باستاماسىمەن العاش رەت 2003 جىلى شاقىرىلعان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى وتكەن بولاتىن. 16 جىل كولەمىندە وتكىزىلىپ كەلە جاتقان سەزدىڭ دەلەگاتتارى 2018 جىلى التىنشى سەز جۇمىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ بەيبىتشىلىك پەن دىنارالىق كەلىسىم جولىنداعى جاھاندىق ىنتىماقتاستىق قۇرۋ ۇردىسىنە قوسقان ۇلەسىن مويىنداي كەلە «كونفەسسياارالىق جانە وركەنيەتارالىق ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى ن.نازارباەۆ ورتالىعىن» قۇرۋ جونىندە باستاما كوتەرىپ، ءبىراۋىزدان قولداعان بولاتىن. بىلىكتى ديپلومات، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇزاق جىلدار بويى سەز حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلدى، سونىمەن قاتار، ءبىزدىڭ ورتالىقتى قۇرۋ جونىندە باستامانى قولداپ، جۇزەگە اسىرۋعا ىقپال ەتتى.

مەملەكەت باسشىسى سەز جونىندە «بۇكىل الەمدە ءارالۋان ءدىندى ۇستاناتىن ادامدار قازاقستاننىڭ ەلورداسىنداعى كەزدەسۋگە زور ۇمىتپەن كوز تىگۋدە. ۇرىس-جانجال مەن ۇرەيدەن قاجىعان ميلليونداعان ادامدار بەيبىتشىلىكتى، تىنىشتىقتى، تۇراقتىلىقتى قالايدى»، – دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. جاقىندا اقش-تا وتكەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 74-سەسسياسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ جوعارى مىنبەردەن سەز جۇمىسىنىڭ پارمەندىلىگىن حالىقارالىق دەڭگەيدە پاش ەتىپ، ەرەكشە سەرپىن بەردى.

بۇل رەتتە ورتالىقتىڭ نەگىزگى ماقساتى – الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ سەزدە كوتەرىلەتىن وزەكتى، تۇيىتكىل ماسەلەلەردى الەمدىك قاۋىمداستىق نازارىنا ۇسىنۋ، سونىمەن قاتار، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ دىنارالىق كەلىسىم مەن ديالوگ ماسەلەسىندەگى يگى باستامالارىن العا جىلجىتۋ.

8

ورتالىقتىڭ اشىلعانىنا از ۋاقىت بولسا دا، بىرقاتار اۋقىمدى ءىس-شارالار وتكىزىلىپ، حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىق جونىندە مەموراندۋمدارعا قول قويىلىپ، حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءىس-شارالاردى وتكىزدى.

28 قاراشا كۇنى ورتالىعىمىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى جانە حالىقارالىق تولەرانتتىلىق كۇنىنە وراي «ن.نازارباەۆتىڭ بەيبىتشىلىك پەن تولەرانتتىلىق مودەلى» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىردى. جيىنعا قاتىسقان حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى، ءدىن وكىلدەرى مەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى ءبىراۋىزدان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ وركەنيەتتەر، دىندەر مەن مادەنيەتتەردىڭ ديالوگى، سونىمەن قاتار، قوعامداعى كونفەسسياارالىق جانە ۇلتارالىق كەلىسىم مەن تۇراقتىلىق سالاسىنداعى ءرولى مەن قوسقان ۇلەسىن ەرەكشە باعالاۋى ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە.  

- وسى رەتتە قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا تۇراقتى نەگىزدە وتكىزىلىپ كەلە جاتقان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزىنىڭ قىزمەتى جونىندە تولىعىراق ايتىپ بەرسەڭىز؟

- البەتتە، 2003 جىلدان باستاپ 6 مارتە وتكىزىلگەن بۇل القالى جيىننىڭ الەم نازارىنا ۇسىنار مۇراعاتى ۇلكەن. العاش وتكەن سەز جۇمىسىنا 13 ەلدەن بەلگىلى ءدىني كوشباسشىلار، قايراتكەرلەر جانە ەل باسشىلارى قاتىسسا، 2018 جىلى – 46 ەلدەن 86 دەلەگاتسيا قاتىسىپ، قاتىسۋشىلاردىڭ قۇرامى ۇلعايۋدا. سەزدىڭ تۇراقتى ينستيتۋتتارى قالىپتاسىپ، قازىرگى ۋاقىتتا ءدىني ليدەرلەر كەڭەسى، سەز حاتشىلىعى مەن جۇمىس توبى جۇمىس ىستەيدى.

2019 جىلدىڭ 18 قىركۇيەگىندە الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەز حاتشىلىعىنىڭ XVIII وتىرىسى ءوتتى. بۇل حاتشىلىقتىڭ ەرەكشەلىگى رەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى، سەز حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى د.ن. نازارباەۆانىڭ توراعالىعىمەن تۇڭعىش رەت ءوتۋىن جانە ورتالىعىمىزدىڭ تانىستىرىلۋىن اتاپ وتۋگە بولادى. 

حاتشىلىق وتىرىسىنىڭ شەڭبەرىندە د.ن. نازارباەۆا سەزدىڭ تۇراقتى قاتىسۋشىلارىمەن ەكىجاقتى جەكە كەزدەسۋلەر وتكىزىپ، ءدىن وكىلدەرىنىڭ ۇسىنىستارى مەن قىزمەتىمەن تولىعىراق تانىستى. حاتشىلىق وتىرىسىندا د.نازارباەۆا: «بۇگىنگى كۇنى سەزد بارلىق دىندەر، حالىقارالىق ۇيىمدار، ساياسي قايراتكەرلەر مەن ساراپشىلاردىڭ باسىن قوسقان ەرەكشە وكىلەتتى ۇنقاتىسۋ الاڭى. ءدىني كوشباسشىلاردىڭ كەزدەسۋى جاقسى ءداستۇر بولىپ وتىر. العاشىندا جاڭالىق بولعانى راس. بۇگىنگى كۇنى بارلىعى دا مۇمكىن ەكەنىنە كۋا بولدىق. باستىسى – ءتۇزۋ نيەت»، - دەپ سەز جۇمىسىن ەرەكشە باعالادى.

4

سەزگە قاتىسۋشى وكىلدەرىمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر بارىسىندا الدا وتەتىن سەزدىڭ تاقىرىپتارى جان-جاقتى تالقىلانىپ، قازىرگى ۋاقىتتا ورتالىق تاراپىنان پىسىقتالۋدا. «قۇبىلمالى گەوساياسات جاعدايىنداعى دىندەر: ادامزاتتى توپتاستىرۋ ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر»، ء«دىن مەن جاھاندانۋ: سىن-تەگەۋرىندەر مەن جاۋاپتار» «بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم – ادامزات ءتاڭداۋى» «دىني ليدەرلەر قاۋىپسىز الەم ءۇشىن» تارىزدى تەرەڭ ءارى مازمۇندى اۋقىمدى تاقىرىپتار سەزدىڭ جۇمىستارىندا جان-جاقتى تالقىلانىپ كەلدى.

الەمدە وزەكتى ماسەلەلەر رەتىندە حالىقارالىق ەكسترەميزم مەن تەرروريزم سالدارىنان ءوز ەلدەرىنەن كەتۋگە ءماجبۇر بولعان بوسقىندار، الەمدىك ەكوجۇيە، يادروسىز الەم قۇرۋ، سونىمەن قاتار، سەز قاتىسۋشىلارى ءجيى نازار اۋداتىن ءدىن ليدەرلەرىنىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى ءتارىزدى وزەكتى تاقىرىپتار الدا وتەتىن سەز بەن حاتشىلىق وتىرىستارىنىڭ كۇن تارتىبىندە قاراستىرىلاتىن بولادى.

قولعا الىنعان ماقساتتاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن حالىقارالىق تاجىريبەگە دە سۇيەنگەن اسا ماڭىزدى. ماسەلەن، بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە بيىلعى جىلى ريم پاپاسىنىڭ 2019 جىلعى 3-4 اقپانداعى رەسمي ءىس-ساپارى حالىقارالىق رەزونانسقا يە بولعان اتاۋلى وقيعا بولدى. بۇل ءىس-ساپاردىڭ ناتيجەسىندە تاريحتا العاشقى رەت «اۆراامدىق دىندەر ءۇيى» عيماراتى سالىنباق. بۇل قۇرىلىم ءتۇبى ءبىر نەگىزدەن تارايتىن تۋىستاس دىندەردىڭ بىرلەسىپ قىزمەت اتقاراتىن ۇلكەن ورتالىققا اينالدىرۋ جوسپارلانۋدا.

كورىپ وتىرعانىمىزداي، الەم قازىر ىنتىماقتاستىققا، ورتاق دامۋعا اپار جولدىڭ بىردەن ءبىرى – ۇنقاتىسۋ ەكەندىگىن ءتۇسىندى. سوندىقتان، مەملەكەت دەڭگەيىندە كوپتەگەن ەلدەردە بۇل ماسەلە قولعا الىنىپ، بۇل سالانى دامىتۋ ءۇشىن كۇش جۇمىلدىرۋدا. تاعى ايتا كەتەتىن ءجايت، كونفەسسياارالىق ديالوگتى دامىتۋ مەن نىعايتۋ قىزمەتىنە الەمدىك، ءداستۇرلى دىندەردىڭ بەدەلدى باسشىلارىنىڭ، حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ الەۋەتىن بارىنشا قولدانعان ءجون دەپ ەسەپتەيمىن.

8

- ورتالىقتىڭ قىزمەتى تۋرالى ءبولىسىپ، ەلىمىزدىڭ دىنارالىق ديالوگ پەن كەلىسىمدى ساقتاۋداعى يگى باستامالارى مەن ءىس-شارالارى جونىندە مازمۇندى سۇحباتىڭىز ءۇشىن العىس بىلدىرەمىز!

- سىزگە دە ۇلكەن راقمەت! مەملەكەتتىك گازەتتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتايمىز! باسىلىم ۇلتتىق مۇددەنى، مەملەكەتتىك باعداردى جانە رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى دارىپتەپ، قازاق ءباسپاسوزىنىڭ ىرگەلى قۇرىلىمى رەتىندە ەلدەگى ۇلتارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىم مەن تاتۋلىقتى دارىپتەۋ ىسىنە دە ۇلكەن ۇلەس قوسۋدا.

ورتالىق ءسىزدىڭ ۇجىمعا قىزمەتتە شىعارماشىلىق سەرپىن تىلەي وتىرىپ، ەل يگىلىگى ءۇشىن ۇلكەن بەلەستەرگە جەتە بەرۋلەرىڭىزگە ءاردايىم تىلەكتەس! 

- اڭگىمەڭىزگە راحمەت!

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى جاسىل قالاعا اينالادى

ەكولوگيا • 17 قاڭتار، 2020

كوكشەتاۋدا بەتى اشىق قۇدىق كوپ

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

شىمكەنتتە پوەزيا مىنبەرى اشىلدى

رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

بۇلاندىداعى بەرەكەلى ءىس

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

مال باققانعا بىتەدى...

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

كۋۆەيت تۋرنيرىندە توپ جاردى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

گران-پري جارىسىنا قاتىسادى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

ەكىنشى قولانى قورجىنعا سالدى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

تەكەلى – ەڭبەكشىلەر مەكەنى

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

جەر يەسىن تاپسا يگى

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

ءوزارا تەڭ دارەجەلى ارىپتەستىك

قوعام • 17 قاڭتار، 2020

قالا ماڭىنداعى مەكەندەر داميدى

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

ماڭىزى جوعارى جايتتار قوزعالدى

پارلامەنت • 17 قاڭتار، 2020

عاسىرلارعا ۇلاسار ۇلى تۇعىر

رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

«ادىلەت، شاپقات كىمدە بار...»

رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار