بۇل كۇنگە قالاي جەتتىك؟ تاۋەلسىزدىك تاڭى اتار تۇستا ءبىز قانداي بولدىق؟ قاي قوعامدا, قالاي ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ەدىك؟ ويىمىزدى سول كەزەڭدەردەن باستاساق, كەشەگى كۇننىڭ قيىندىعى مەن بۇگىنگى كۇننىڭ جەتىستىگى ايقىن كورىنەدى.
قايتا قۇرۋ جانە ودان كەيىنگى قۋاتتى مەملەكەت – كسرو-نىڭ قۇرامىندا بولعان رەسپۋبليكالاردىڭ تاۋەلسىزدىگى, سونداي-اق وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارىندا باستالعان الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق, ساياسي, قۇقىقتىق رەفورمالار ءوز ماقساتتارىنا وراي مەملەكەتتىڭ جالپىادامزاتتىق, قوعامدىق-ساياسي, رۋحاني-ادامگەرشىلىك, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ارقالىعى مەن تىرەۋىن جاڭارتۋدى جاريالادى. بىراق قايتا قۇرۋ كەزەڭىندە جانە تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا بىرنەشە ونداعان جىلدارداعى كوممۋنيستىك جۇيەدە قالىپتاسقان قوعامدىق سانانى جانە ساياسي تۇسىنىكتى قايتا وزگەرتۋ, سونداي-اق مەملەكەتتى دەموكراتياعا قارسى رەجىمدە باسقارۋ بويىنشا قۇرىلعان قوعامدىق-ساياسي قۇرىلىمدى, مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق تىرەۋىن قايتا قالىپتاستىرۋ كوپتەگەن قيىندىقتار تۋعىزدى. وسىنداي وتە كۇردەلى جاعدايدا قايتا قۇرۋدىڭ جانە ساياسي رەفورمالاردىڭ كوزدەگەن ماقساتى ناقتى ءىس-ارەكەتتەر مەن باعدارلامالاردىڭ بولماۋىنا بايلانىستى ناقتىلانباعاندىقتان, ەكونوميكالىق تىرەك پەن الەۋمەتتىك جەتىستىكتەر كەرى اسەر بەردى.
ءبىزدىڭ كوپشىلىگىمىز تاريحي-ساياسي بەي-بەرەكەتسىزدىكتىڭ كۋاسى بولدىق. ونىڭ نەگىزىندە جەكەلەگەن قارسى تۇرۋشىلىقتار مەن جانجال تۋعىزعان جاعدايلار جانە ۇلتارالىق قاقتىعىستار دا كورىنىس بەرگەنى جاسىرىن ەمەس.
XX عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلى وسىنداي وقيعالارمەن سيپاتتالدى. ءبىرى سوتسياليستىك ەلدەردىڭ, ەكىنشىسى وتكەن زاماندا وسىنداي قۇبىلىستاردىڭ كولەمى بويىنشا الدا بولعان كاپيتاليستىك ەلدەر لاگەرىنىڭ باسىندا تۇرعان كسرو مەن اقش قالىپتاسقان جالپىالەمدىك ءتارتىپتى بۇزۋعا اكەلىپ سوقتىرعان اۋقىمى كەڭ قايتا قۇرۋلاردىڭ نەگىزگى باستاۋشىسى بولدى. الەمدىك ساياسي احۋال كوپتەگەن مىقتى مەملەكەتتەردىڭ ءمۇددەلەرىنە ىقپال ەتەتىن بولعاندىقتان, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن مىنا الەم تاعى دا قۇرىپ كەتۋدىڭ الدىندا تۇردى.
وسىنداي جاھاندىق سيپاتتاعى «قايتا ءبولۋدىڭ» سوڭىندا بىزدەر – قازاقستاندىقتار 1991 جىلعى 16 جەلتوقساندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىك الۋىمەن ۇلكەن جەڭىسكە جەتتىك. بۇل جەڭىس بىزدەن قۋاتتى كۇش پەن ۇلكەن شىدامدىلىقتى تالاپ ەتتى. بارلىق قايتا قۇرۋلارعا قاراماستان, قازاقستاندىقتار ەڭسەلى مەملەكەتتىڭ جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلۋ جولىندا ساياسي, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق كاتاكليزمالاردىڭ بارلىعىنان مويىماي ءوتتى. وسىنداي بارلىق سىناقتارعا شىداپ, جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا دەگەن حالىقتىڭ ءۇلكەن سەنىمى نەگىزگى قولداۋ بولدى. مەملەكەت باسشىسى ءوز ەلىنىڭ پاتريوتى رەتىندە ەلىمىزدىڭ بولاشاعىن بيىكتەن كورىپ, سول بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتۋدە. حالىق ايتقانداي, ءبىزدىڭ پرەزيدەنت سياقتى ادامدار 100 جىلدا ءبىر-اق رەت تۋادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتى – ۇلت كوشباسشىسىن, جاھاندىق يادرولىق قارۋعا قارسى قوزعالىستىڭ باستاماشىسى, بىتىمگەرشى, ساياسي گروسسمەيستەر, ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ ۇلتتىق تالعامى, ساياسي سالماعى, قوزعاۋشى كۇشى, يدەيالاردىڭ گەنەراتورى دەپ اتايدى, ال ەڭ نەگىزگىسى ەلباسىنا حالىق سەنەدى.
مەملەكەتىمىزگە باسشىلىق جاساعان جىلدار ىشىندەگى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنعان قاي يدەيانى الىپ قاراساڭىز دا, ۋاقىت وتە كەلە, ەلباسى باستامالارى وزەكتى بولىپ, باستى قاجەتتىلىككە اينالادى, قازىرگى الەمنىڭ تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەدى, ول ساياسي, ەكونوميكالىق, اسكەري, ايماقتىق, ءدىني ءجانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ نەگىزگى باعىتىن قۇرايدى.
جاراتىلىسىنان ءبىرتۋما ۇلت كوشباسشىسى, سارقىلمايتىن تابيعي دارىن يەسى, ۇستانىمىنا بەرىك, رۋحاني بايلىعى مول نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتكەن ءجۇزجىلدىقتاعى ەڭ ۇلى ساياساتكەرلەردىڭ عالامات قاسيەتتەرىن ءوز بويىنا جيناعان. تانىمال مەملەكەت قايراتكەرى احمەتجان ەسىموۆ: «ەگەمەن قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى الەمگە تانىلعان تۇلعا, ول تاريحتا تۇڭعىش بولعاندىعىنا بايلانىستى قالمايدى. بۇل جاعدايدا «تۇڭعىش» دەلىنگەن رەتتىك سانى وتە ماڭىزدى ەمەس. دارا تۇلعانىڭ تاريحتاعى ءرولىن باعالاۋعا اسەر ەتەتىن اسا ماڭىزدى فاكتورلار بار», دەپ ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ءدال تاۋىپ كورسەتتى.
فرانتسۋزدىڭ ايگىلى فيلوسوف-ماتەرياليسى دەني ديدرو ولاردىڭ شىعۋىنا جانە دامۋىنا قوعامدىق جاعداي بولعان جەردە, قولايلى كەزەڭ تۋعاندا ۇلى دارىندىلار ومىرگە كەلەتىنى تۋرالى وتە دۇرىس ايتقان. قازاقستان ءۇشىن سونداي جاعداي, ءسوز جوق, قازاقس
