ساناۋلى كۇن بۇرىن عانا «اكادەميالىق تەاتر» مارتەبەسىن يەلەنىپ, مەرەيى تاسىعان قاراعاندى وبلىستىق س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق دراما تەاترى ساكەن تاقىرىبىنا قالاي بويلاسا دا جاراسادى. اقىن ەسىمىن ابىرويمەن ارقالاپ جۇرگەن قاراشاڭىراق ەلورداعا كەلگەن ونەر ساپارىن قايراتكەر تۇلعا رۋحىنا تاعزىم ەتۋدەن باستادى. جازۋشى, دراماتۋرگ جولتاي ءالماش ۇلىنىڭ «ساكەننىڭ سوڭعى ساپارى» دراماسىن ساحناعا شىعارعان رەجيسسەر دۋناي ەسپاەۆ قولتاڭباسىنان وسى تەكتەس قۇرمەت, تاعىلىم, تاعزىم لەبىن سەزىنگەندەي بولدىق.
– جەرلەسىمىز, قاراعاندى توپىراعىنىڭ داڭقتى پەرزەنتى ساكەن سەيفۋلليننىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويىن مەرەكەلەۋگە باعىتتالعان تاعىلىمدى شارالار جىل باسىنان بەرى جۇيەلى تۇردە ۇزدىكسىز جالعاسىپ كەلەدى. سول كەشەندى جۇمىسقا اتسالىسىپ, ءوز ۇلەسىن قوسۋدى اقىن ەسىمىن يەلەنگەن تەاتر ۇجىمى دا تۇلعا رۋحى الدىنداعى عۇمىرلىق پارىز ساناپ, ساكەن سەيفۋلليننىڭ تۋعان جەرىنە كەلگەن سوڭعى ساپارىنان سىر شەرتەتىن «ساكەننىڭ سوڭعى ساپارى» قويىلىمىن ساحنا تورىنە شىعارعان بولاتىن. وسى سپەكتاكلدى ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن ارالاپ, كورەرمەن نازارىنا ۇسىندىق. ەندى مىنە, اقىن ەسىمىن, ولەڭىن, قايراتكەرلىگىن ۇلىقتاۋعا باعىتتالعان تاعىلىمدى ونەر ساپارىمىز باس قالا تورىنە كەلىپ قورىتىندىلانىپ وتىر», دەدى گاسترولدىك ساپار كوشىن باستاپ كەلگەن س.سەيفۋللين اتىنداعى قاراعاندى وبلىستىق اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ ديرەكتورى سانسىزباي بەكبولاتوۆ.
قازاقتىڭ سۇڭقار اقىنى اتانعان ايتۋلى تۇلعا جايلى سىر قوزعايتىن قويىلىمدا نەگىزىنەن ساكەن سەيفۋليننىڭ كىندىك قانى تامعان كيەلى مەكەن – ارقا ەلىنە شەككەن سوڭعى ساپارى باياندالادى. قاراعاندى توپىراعىنا تابانى تيگەنىمەن, وسكەن جەرى جاڭاارقاعا جەتپەي, الماتىعا كەرى قايتۋعا ءماجبۇر بولعان اقىننىڭ ورىندالماي كەتكەن سوڭعى ارمانى, كوكىرەك تولى ساعىنىشى اكتەر, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى قايرات كەمالوۆتىڭ كەيىپتەۋىندە اسەرلى سۋرەتتەلەدى. سپەكتاكلدە ءداۋىر دەرەكتەرىنە جاڭاشىل قىرىنان ۇڭىلۋگە, تاريحي كەزەڭگە ەگەمەندىك بيىگىنەن ادىلەتتى باعا بەرۋگە بىرقاتار جۇيەلى تالپىنىس, باتىل قادامدار جاسالادى. تۇتاس سپەكتاكل بويى سۇڭقار ساكەننىڭ ەل مەن جەر, ءتىل مەن ءدىل تاعدىرىنا قاتىستى وتكىر ويلارى, قازاق جەرىنىڭ تۇتاستىعى مەن ۇلتتىق كادرلاردى دايارلاۋ ماسەلەلەرى تۋراسىنداعى پىكىر-پايىم, سالماقتى ساراپتامالارى كەيىپكەرلەر اراسىنداعى ديالوگتار ارقىلى وتكىر جەتكىزىلەدى.
– «ساكەننىڭ سوڭعى ساپارى» تەك ساكەن تۋرالى شىعارما ەمەس, تۇلعا تاعدىرى ارقىلى كەيىپتەلگەن وتكەن عاسىردىڭ 30 جىلدارىنداعى كۇللى الاش ارىستارىنىڭ جيىنتىق بەينەسى, زامانا كورىنىسى دەسە بولادى. ال وقيعا وزەگىنە ساكەندى الۋ سەبەبىمىز – ساكەن بارلىق جاعدايدىڭ بەل ورتاسىندا جۇرگەن قايراتكەر. كەڭەس وكىمەتىنىڭ جاعىندا بولا تۇرا, نەگىزگى ارمان-مۇراتى الاش ارىستارىنىڭ مۇددەسىمەن ءبىر بولدى. سول ءۇشىن دە كوپ قايشىلىققا تاپ بولدى. سپەكتاكل ارقىلى وسى تارتىستى كەزەڭگە ءحال-قادەرىمىزدىڭ جەتكەنىنشە ادىلەتتى باعا بەرۋگە تالپىنىپ باقتىق. سول كەزدىڭ شىندىعىن دا, قاتەلىگىن دە اشىق كورسەتكىمىز كەلدى. تۋىندى بارىنشا ناقتى تاريحي دەرەكتەرگە نەگىزدەلدى. ماسەلەن, ساكەننىڭ قاراعاندىعا كەلگەن سوڭعى ساپارىندا سول كەزدە ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ۇگىت-ناسيحات ءبولىمىن باسقارعان سادىقبەك ساپاربەكوۆپەن كەزدەسۋى كورسەتىلەدى. سادىقبەك ساپاربەكوۆ ساكەن سەيفۋللين 1934 جىلى 40 جاسقا تولىپ, «ەڭبەك قىزىل تۋ» وردەنىن وڭىرىنە تاققان كەزدە «ەڭبەكشى قازاق», قازىرگى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە ء«بىزدىڭ سۇيىكتى ساكەن» دەگەن ءبىر بەت ماقالا جازعان. قويىلىمدا سول ماقالانىڭ جايى جانە ماعجان جۇماباەۆ, ءنازىر تورەقۇلوۆ, ءسابيت مۇقانوۆ, سۇلتانبەك قوجانوۆ سىندى باسقا دا قوعام قايراتكەرلەرىمەن اراسىنداعى قارىم-قاتىناسى دا بارىنشا شىنايى سۋرەتتەلەدى», دەدى پەسا اۆتورى جولتاي ءالماش ۇلى.
راس, تۋىندى اۆتورى تىلگە تيەك ەتىپ وتكەندەي, قويىلىمدا تاريحي فاكتىلەردىڭ سويلەتىلۋىنە جان-جاقتى باسىمدىق بەرىلگەن. رەپرەسسيا جىلدارىنداعى ءتۇرلى جاعدايلاردى شىنايى باعالاۋعا دا باتىل قادام جاسالىپ, تىڭ, توسىن ويلار ايتىلادى. قويىلىمنىڭ نەگىزگى لەيتموتيۆى ەتىپ الىنعان ساكەن سەيفۋلليننىڭ «تاۋ ىشىندە» ءانى مەن تەاتر ارتىستەرىنەن جاساقتالعان حور ونەرى سپەكتاكل باستالعاننان اياقتالعانعا دەيىن وقيعانىڭ تۇتاس دامۋ جەلىسىن جەتەلەپ, كورەرمەن كوڭىل كۇيىن قاسيەتتى ارقا توپىراعىندا تولعانعان اقىن ساعىنىشىنا ءساتتى جالعايدى. ايتسە دە, قويىلىمنىڭ تۇتاس كوركەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىلۋىنە بۇل جەتكىلىكسىز. ۇجىمدىق جۇمىس بارلىق جاعىنان ۇيلەسىمدى تالاپ ەتەدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, سپەكتاكل ستسەنوگرافياسى ءالى ءبىراز ىزدەنىستەرگە سۇرانىپ تۇرعانداي. ساحناداعى سۋرەت, اسىرەسە لەد-ەكران ارقىلى بەرىلگەن كورىنىستەر زامان, وقيعا اتموسفەراسىن ءساتتى جەتكىزدى دەي المايمىز. ساحنا سۋرەتىنىڭ كوركەمدىك كىلتى تابىلماعان. سول سەكىلدى ساحنالىق تۋىندى بولعاندىقتان سپەكتاكلدىڭ ديناميكا مەن قايشىلىققا سۇرانۋى زاڭدى. سول ارقىلى وقيعا شيرىعىپ, ونەردەگى ءوز ءومىرىن سۇرۋگە ۇمتىلادى. تەاتردىڭ وسى زاڭدىلىق-تالابى ولشەمى اياسىنان تارقاتقانداعى تۇيگەنىمىز قويىلىمعا ءالى دە ءبىراز بايانداۋ ستيلىنەن ارىلىپ, ارەكەتكە, قايشىلىققا كوبىرەك كوڭىل بولسە, وقيعا جەلىسى بۇدان دا گورى شيراپ, جاندانا تۇسەر مە ەدى دەگەن تىلەكپەن توقايلاستى. وسىنداي ازدى-كوپتى كەمشىلىكتى ەسكەرمەگەندە, جالپى باس-اياعى ءبۇتىن قويىلىمنىڭ كۋاسى بولدىق. ەڭ باستىسى, الاش ارىستارى تاعدىرىنىڭ اقتاڭداق بەتتەرىنە تىڭ كوزقاراس نەگىزىندە ۇڭىلۋگە تىرىسقان تاماشا تالپىنىس بار. ءبىزدى قۋانتقانى دا وسى.
