قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى قايرات ءمامي تۇركيانىڭ ىستامبۇل قالاسىندا ءوتىپ جاتقان ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ 22-ءشى سەسسياسىنا قاتىستى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى قايرات ءمامي تۇركيانىڭ ىستامبۇل قالاسىندا ءوتىپ جاتقان ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ 22-ءشى سەسسياسىنا قاتىستى.
بەس كۇنگە جوسپارلانعان كەزەكتى سەسسيا وتكەن سەنبىدە باستالعان بولاتىن. وعان الەمنىڭ 60-قا جۋىق ەلىنەن دەلەگاتسيا قاتىسۋدا. سەسسيادا نەگىزىنەن ەۋرازيا جانە ەۋرو-اتلانتيكا كەڭىستىگىندەگى قاۋىپسىزدىك, ادام قۇقىقتارى مەن دامۋدىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
سەسسيا سالتاناتتى تۇردە اشىلماس بۇرىن سول كۇنى تۇراقتى كوميسسيانىڭ وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا ۇيىمنىڭ كەلەر جىلعا جوسپارلانعان بيۋدجەتى بەكىتىلىپ, سەسسيادا قارالاتىن نەگىزگى ماسەلەلەر ءتىزىمى تالقىلاندى. وندا ءسوز سويلەگەن ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ باس حاتشىسى سپەنسەر وليۆەر اتالعان ۇيىم بەدەلىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقاندىعىن اتاپ كورسەتتى.
«بۇل جيىن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جۇزدەگەن پارلامەنتاريلەردىڭ باسىن قوسىپ وتىر.
ءبىز ەكونوميكالىق داعدارىس, ءتۇرلى قاقتىعىستارعا قاتىستى ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋدە پىكىرتالاس نەگىزىندە شەشىمىن تابۋعا ىقپال ەتەمىز», دەي كەلە, باس حاتشى شارانى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن تۇركيا پارلامەنتىنە العىسىن ءبىلدىردى.
بيىلعى, ياعني 22-ءشى سەسسيانىڭ باستى تاقىرىبى –حەلسينكي قورىتىندى اكتىسىنىڭ 2015 جىلعى 40 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي ەقىۇ-نى نىعايتۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋدى كوزدەيتىن «حەلسينكي +40» باستاماسى بولاتىن. وسى تاقىرىپتا پلەنارلىق سەسسيادا بايانداما جاساعان قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى ق.ءمامي ءوز سوزىندە 40 جىلعا جۋىق ۋاقىت وتكەننەن كەيىن دە حەلسينكي قورىتىندى اكتىسىنىڭ ماڭىزى جويىلماعانىن جانە الەمدىك ءارى ايماقتىق ساياساتتىڭ دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستاننىڭ پىكىرىنشە, ەقىۇ سامميتىنىڭ استانا دەكلاراتسياسىنداعى ەۋرو-اتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق قوعامداستىقتىڭ بىرىڭعاي جانە بولىنبەس قاۋىپسىزدىگىن قالىپتاستىرۋ جونىندەگى جۇمىستاردى ىسكە اسىرۋ «حەلسينكي +40-تىڭ» باستى تۇعىرىنا اينالۋى ءتيىس.
ق.ءمامي ءتۇرلى ايماقتىق ۇيىمداردىڭ ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن ىنتىماقپەن جانە كەلىسىپ شەشە الاتىن تۇعىرناما قۇرۋ تۋرالى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىنا باسا نازار اۋداردى.
اۋعانستان اۋماعىنان تارايتىن ترانسۇلتتىق قاۋىپتەر, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس, كوشى-قوندى باسقارۋ, كولىك سالاسى, سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ جانە قورشاعان ورتانىڭ قاۋىپسىزدىگى ەقىۇ-نىڭ ەرەكشە نازارىندا بولا بەرۋى ءتيىس, دەپ اتاپ ءوتتى توراعا. ق.ءمامي, سونداي-اق, ەقىۇ-نىڭ ەكىنشى ولشەمى تۇرعىسىندا ەۋروپا, ازيا جانە تىنىق مۇحيتى ەلدەرىنىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ماقسات ەتەتىن قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن دۇنيەگە كەلگەن «جاسىل كوپىر» ارىپتەستىك باعدارلاماسىنا توقتالدى.
سەنات توراعاسى ودان ءارى سايلاۋدى بايقاۋشىلار ميسسيالارىنىڭ شىنايىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىن بىرىڭعاي ۇلگى-قالىپتار مەن ءادىستەمەلەرىن ازىرلەۋ قاجەتتىگى تۋرالى دا پىكىر ءبىلدىردى.
ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلىپ, ق.ءمامي ەقىۇ كەڭىستىگىندەگى قاۋىپسىزدىكتىڭ نەگىزگى قاتەرى ايماق مەملەكەتتەرى اراسىنداعى سەنىم داعدارىسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ساياسي ەرىك-جىگەر مەن سەنىمدى نىعايتۋ ورتاق ميسسيا بولۋى ءتيىس, دەدى توراعا.
ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك ءجانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ ىستامبۇلداعى سەسسياسى اياسىندا قازاقستان پارلامەنتى سەناتىنىڭ ءتوراعاسى تۇركيانىڭ ۇلى ۇلتتىق ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى جەميل چەچەكپەن, چەرنوگوريا سكۋپششيناسىنىڭ توراعاسى رانكو كريۆوكاپيچمەن جانە ەقىۇ پا-نىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا ارناۋلى وكىلى جانە فرانتسيا ۇلتتىق جينالىسىنىڭ دەپۋتاتى تەرري ماريانيمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى. كەزدەسۋلەر بارىسىندا پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق, ونىڭ ىشىندە ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
3 شىلدەگە دەيىن جالعاساتىن ەقىۇ پا-نىڭ ىستامبۇل سەسسياسىنداعى جۇمىستارىنا قازاقستاندىق پارلامەنتشىلەر قاتىسىپ جاتىر. دەلەگاتسيا قۇرامىندا سەناتورلار يكرام ادىربەكوۆ, راشيت احمەتوۆ, ءادىل احمەتوۆ, سونداي-اق, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ماۋلەن اشىمباەۆ, قۋانىش سۇلتانوۆ جانە سۆەتلانا بىچكوۆا بار.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك ءجانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ بىلتىرعى 21-ءشى سەسسياسى موناكودا وتكەن بولاتىن. ال كەلەسى جىلى ازەربايجان استاناسى – باكۋدا وتكىزىلەدى دەپ جوسپارلانۋدا. ال ودان ءارى 2015 جىلى ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك ءجانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىن نىعايتۋعا سەپ بولعان تاريحي قۇجات – حەلسينكي كونۆەنتسياسىنىڭ 40 جىلدىعىنا وراي حەلسينكي قالاسىندا قورىتىندى جيىن وتپەك. بۇل ەقىۇ-نىڭ دەڭگەيىندەگى ايتۋلى شارا بولماق. بيىلعى سەسسيانىڭ باستى تاقىرىبى «حەلسينكي +40» بولۋىنىڭ ماڭىزى دا وسىندا. سوعان وراي, 22-ءشى سەسسيا ۇيىم ءۇشىن بارىنشا ماڭىزدى حالىقارالىق ماسەلەلەردى تالقىلاپ, بىرقاتار قارار قابىلدادى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا–ىستامبۇل–استانا.
