ءيا, گازەت شىعارۋ – ۇجىمدىق جۇمىس. ونى سول ۇدەرىستىڭ ىشىندە ءجۇرىپ, كۇن-ءتۇن, ەرتە-كەش, دەمالىس-مەرەكە دەمەي, كوزىن تىرناپ اشىپ, كولىككە وتىرىپ, مەجەلى جەرگە جەتۋگە, وقيعا ورنىنان سالماقتى, ساۋاتتى اقپارات بەرۋ جولىندا جانتالاسقان جۋرناليست پەن ولاردى وڭ ىسكە باعىتتاۋشى باسىلىم باسشىلارى, جازىلعان دۇنيەنى گازەت ۇلگىسىندە جالپاق جۇرتقا جاريا ەتۋگە قىزمەت ەتەتىن ءوز ىسىنە جەتىك كانىگى كاسىبي شەبەرلەر – جاۋاپتى حاتشى, ءفوتوتىلشى, ديزاينەرلەر مەن كوررەكتورلار, كوورديناتورلار مەن وزگە دە تەحنيكالىق سالا قىزمەتكەرلەرىنەن ارتىق سەزىنىپ, بىلەتىن جان سيرەك. ءبىر قىزىعى, جازۋدىڭ ءلاززاتىنا ءتۇسىپ, قالامنان ءوز راقاتىن تاپقان تىلشىگە دە, وعان ءجون سىلتەيتىن باسشىعا دا بۇدان اسقان باقىت جوق.
ارينە, كەزىندەگى ءارىپتى ويىپ تەرىپ, ماي-ماي بولىپ باسپاحانا جاعالاپ, كەزەكشىلىك اتقاراتىن, قويىنداپتەرىن قولتىقتاپ, تابانىنان تاۋسىلىپ ءجۇرىپ سۇحبات الاتىن كاسىبي ماشاقاتتار ازايىپ, ورنىن زاماناۋي تەحنيكانىڭ جەتىستىكتەرى جەڭىلدەتتى دەگەنىمىزبەن دە, ءجۋرناليستىڭ ينتەللەكتۋالدىق ءبىلىم, ارىپتەستەرمەن قاراپايىم ادامي قارىم-قاتىناس تۇرعىسىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى تيتتەي دە كەمىگەن جوق. كەرىسىنشە, ۇلتتىق جۋناليستيكاداعى ءداستۇر مەن ءدىل قۇندىلىعى ارتا ءتۇستى. ال مۇنىڭ ايقىن ۇلگىسىن «ەگەمەننىڭ» ارىپتەستىك باۋىرلاستىققا ۇلاسقان ۇلاعاتتى شاڭىراعىنان كورۋگە بولادى.
رەداكتسياعا اندا-ساندا جولى تۇسەر قوناق تۇرماق, ءار تاڭ سايىن «ەگەمەن» ەسىگىنەن يمەنە كىرەر قىزمەتكەرىنىڭ ءوزى تابالدىرىقتا ءسال ايالداپ بارىپ تورگە وزاتىنى بار. سەبەبى قاراشاڭىراقتىڭ مىسى باسىپ, كىرەبەرىس قابىرعانى تۇتاس الا قىلقالام تىلىندە ءۇن قاتقان تاعىلىمعا تولى كومپوزيتسيا ەرىكسىز كىدىرتەدى. گازەتتىڭ العاش جارىق كورگەن كۇنىنەن باستاپ شىعارماشىلىق جۇمىستى باسقارىپ, باعىت-باعدار بەرگەن, ءتول قولتاڭباسىن قالدىرعان باسشىلار – قايراتكەر تۇلعالار گالەرەياسى تاريحتىڭ كۇنگەيى مەن كولەڭكەسى قاتار ورىلگەن شەجىرەسىنەن ءۇنسىز سىر شەرتىپ تۇرعانداي كوڭىل تولقىتادى.
ءالى ەستە, وقۋ بىتىرە سالىپ ەلورداعا قونىس اۋدارعاندا, الماتىداعى جۋرناليستىك ورتانى ساعىناتىنىمىزدى بىلسەك تە, استانادا اقپارات كەڭىستىگىنىڭ الپاۋىتى – «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى بار عوي دەپ باس شاھار جاققا تاۋەكەل ەتكەن ەدىك. نەبىر ۇلىلاردىڭ قايتالانباس ءىزى قالعان كيەلى قاراشاڭىراقتىڭ تابالدىرىعىن ءبىر اتتاپ, شەبەرحاناسىن كورۋ ارمان بولعان. سونداي ساتتەردە جۋرناليست اعا-اپالارعا تەلەفون شالىپ, تولقۋ مەن قورقۋ سەزىمىن قاتار ارقالاپ «ەگەمەندى» بەتكە الۋشى ەدىك. سول كەزدەگى گازەتتىڭ باس رەداكتورى بولعان جانبولات اۋپباەۆ جىلى سويلەپ, اقىلىن ايتسا, كەيىن بۇگىنگى گازەت باسشىسى دارحان قىدىرالى تالاي جاستى قولداپ, قىزمەتكە قابىلداپ, «ەگەمەن قازاقستان» مەكتەبىن كورۋگە كەڭ جول اشىپ بەردى. سونداعى تولقىنىستى كۇيدى بۇگىندە ءبىر قاۋىم ەلگە اينالعان «ەگەمەندە» قىزمەت ەتىپ جاتقان جاستاردىڭ ارقايسىسىنىڭ دا باسىنان كەشىرگەنىنە ءباس تىگە الامىز. ويتكەنى «ەگەمەن قازاقستان» جاي عانا قىزمەت ورنىنان بۇرىن, ەڭ اۋەلى كاسىبىن ەندى باستاعان جاس مامان ءۇشىن تاعىلىم مەن تاربيە مەكتەبى. مۇندا سوناۋ سماعۇل سادۋاقاسوۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, ساكەن سەيفۋللين, ۇزاق باعاەۆ, ساپار بايجانوۆ, بالعابەك قىدىربەك ۇلى, شەرحان مۇرتازا, ءابىش كەكىلباەۆ, نۇرلان ورازالين, ءۋاليحان قاليجان, ەرجۇمان سمايىل, ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ باستاعان تاماشا مەكتەپتىڭ ۇلاعاتىن ۇلىقتاپ, اعادان ىنىگە, اپادان سىڭلىگە مۇرا ەتىپ بەرىلىپ, ءاربىر ارەكەت, قيمىلىمەن, ءسوز ساپتاۋ مادەنيەتىمەن بويعا ءسىڭىرىلىپ وتىرار تاماشا ءداستۇر ساباقتاسىعى بار. تاعىلىم تىنىسىن ۇزبەي, ۇنەمى ايتىپ, ناتيجە شىقپاسا ۇيرەتىپ, بىلگەنىن جاستاردىڭ بويىنا سىڭىرۋگە تىرىسىپ جۇرەتىن رەداكتسيا تابالدىرىعىن جاس كەزىندە اتتاپ, ەڭبەكپەن ەسەيگەن جىلقىباي جاعىپار ۇلى, بەرىك سادىر, سامات مۇسا, سۇڭعات ءالىپباي, قاراشاش توقسانباي, انار تولەۋحانقىزى, الەكساندر تاسبولات, تالعات باتىرحان, عابيت مۇسىرەپ باستاعان اعا بۋىننىڭ ۇلاعاتى كەيىنگى تولقىن ءۇشىن ەشقانداي باعالاۋعا باعىنبايتىن بايلىق دەپ بىلەمىز. ونى مۇنداعى سانالى جاستىڭ ارقايسىسى سەزىنىپ, ىشپەن ءبىلىپ, سودان لايىقتى قورىتىندى دا شىعارىپ كەلەدى.
گازەتتەگى ادامگەرشىلىك اكادەمياسى قالاي جولعا قويىلسا, ماماندى شىڭداۋ مەكتەبى دە سول بيىكتە. كۇندەلىكتى گازەتتىڭ تىنىس-تىرشىلىگى مۇلدەم بولەك. اسىرەسە «ەگەمەنگە» دەيىن وبلىستىق نەمەسە رەسپۋبليكالىق گازەتتەردە قىزمەت ەتىپ كەلگەندەر ول سالماقتى دا, جاۋاپكەرشىلىكتى دە ايقىن سەزىنەدى. مۇندا ەڭ اۋەلى كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن قاتار ساۋاتتى ساراپتاي ءبىلۋ قابىلەتى دە اسا قاجەت. ەگەر وسى ەكەۋىنىڭ بىرىنەن اقساساڭىز, بەت قاتتالىپ جاتقاندا ءسىزدىڭ عانا ماتەريالىڭىزدى كۇتىپ وتىرعان كۇللى ۇجىم الدىندا سۇيكىمسىز بولدىم دەي بەرىڭىز. ارينە كاسىبي ەتيكەت بويىنشا, شىعارماشىلىق شەبەرحانا قۇپياسىن سىرتقا شىعارۋعا بولمايتىنىن بىلسەك تە, گازەتتىڭ عاسىر تويى قارساڭىندا كينو تىلىمەن ايتقاندا «كادر سىرتىنداعى» كاسىبي قىزىقتارىمىزبەن ازداپ ءبولىسىپ قويۋدى ءجون ساناپ وتىرمىز. سول ارقىلى بۇگىنگى رەداكتسيا تىنىسىمەن دە جاقىنىراق تانىستىرا الامىز دەپ ويلايمىز.
جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, گازەتتە ەڭ اۋەلى ءجۋرناليستىڭ جەدەلدىگى جوعارى باعالانادى. كۇندەلىكتى گازەت «كونۆەيەرىنە» تۇسكەندە كىم-كىمنىڭ دە ءا دەگەندە ابدىراۋى, قالىپقا تۇسكەنشە ءبىراز قينالۋى زاڭدى. بارعان ءىس-شاراڭنان جازعان ەسەپتى كۇنبە-كۇن تاپسىرۋ ءبىر اپتا بويى ويلانىپ-تولعانىپ, كوركەم تىلمەن كوسىلىپ جازۋعا ماشىقتانعان كەيبىر جۋرناليستەر ءۇشىن سىناق, ءتىپتى جەدەلدىككە باۋلۋ مەكتەبى دەسەك تە بولدى. ماتەريالدى كەشىكتىرىپ تاپسىرۋىڭنىڭ سالدارىنان ءبىر قاۋىم ەلدىڭ سەنى عانا كۇتىپ وتىرعانىن كورگەندە, ىشتەي ىڭعايسىزدىق قىسىپ, ءتىپتى كوزىڭنەن مولتىلدەپ جاستىڭ قالاي شىعىپ كەتكەنىن بايقاماي قالاتىن ساتتەر دە ءجيى كەزدەسەدى. سونداي كەزدەردە ءبولىم باسشىسىنىڭ, ودان ءارى رەداكتوراتتىڭ قاس-قاباعىنا قارايلاي بەرەسىڭ. ال باس رەداكتوردىڭ سوڭعى ءسوزى نەگىزىنەن حاتشىلىقتىڭ كوڭىل-كۇيىنە تىكەلەي بايلانىستى. ول جاقتىڭ قاباعى قاتۋلى بولسا, جاعدايىڭ قيىن. ال ونداي «حالگە» ءبىر تۇسكەن جۋرناليست, كەلەسىدە جازۋىنا قالاي جىلدامدىق قوسقانىن ءوزى دە بايقاماي قالادى.
مىسالى, ءوزىم ىستەيتىن «مادەنيەت جانە رۋحانيات» ءبولىمىنىڭ تاجىريبەسىن تىلگە تيەك ەتسەم ءبىراز جايعا قانىعۋعا بولادى. اسىرەسە, جەتەكشىمىز – عابيت ىسكەندەر ۇلى, ءبولىم باسشىمىز تالعات باتىرحان بولىپ تۇرعان كەزدە «رۋحانياتتىڭ» جاستارى اجەپتاۋىر شىڭدالىپ ۇلگەردى. تالعات اعا جادىراپ, جارقىراپ جۇرگەنىمەن, جاعداي تىعىرىققا تىرەلگەن كەزدە باتىرىپ ايتىپ جىبەرەدى. بىردەن جينالاسىڭ. ال عابيت اعانىڭ ءجونى بولەك. داۋىس كوتەرمەيدى. الايدا جۇمىسىڭا كوڭىلى تولماعانىن كوزقاراسىمەن-اق جەتكىزەدى. ال ول كوزقاراس ۇرىسقاننان دا اۋىر. ونداي كەزدە بارلىق ءتىلشى تىپىرشىپ كەتەدى. ەندىگى ساتتە اعايدىڭ كەيىگەنىن كورمەس ءۇشىن جازارىڭا كۇن بۇرىن قامدانۋعا, ەرتەرەك دايىندالىپ قويۋعا تىرىساسىڭ. ال مۇنى جاس جۋرناليست ءۇشىن مەكتەپ دەمەي كورىڭىز؟!
جۇمىس بارىسىنداعى باستى قاۋىپ – حاتشىلىقتا. بەت قاتتاۋشىلار مەن كوررەكتورلاردىڭ كوڭىل كۇيىن باعامىز. بۇل – رەداكتسياداعى بارلىق جۋرناليستكە ءتان ورتاق الاڭ. جازباڭدى كەشىكتىرۋ نەمەسە بەت قاتتالىپ بولعاننان كەيىن ماتەريالىڭدى وزگەرتۋ, ياكي قىسقارتۋ – مۇنداعىلاردىڭ ەڭ ۇناتپايتىن دۇنيەسى. ارينە ول كىسىلەردى دە تۇسىنۋگە بولادى. كۇنى بويى ونداعان, ءتىپتى جۇزدەگەن جازبانى قاتەدەن تازارتىپ, بەتكە ادەمى ەتىپ شىعارىپ قويعانىندا, ورتا جولدان كەلىپ بار جۇمىسىن بىت-شىت ەتەسىڭ. ال مۇنداي تىرلىك كىمگە ۇناسىن؟! سونداي تىعىرىققا تىرەلگەن ساتتەردە ءوتىنىشىمىزدى جەرگە تاستامايتىنىن ءبىلىپ, گازەت جۇمىسىن بەس ساۋساعىنداي بىلەتىن كانىگى مامان, جاۋاپتى حاتشىمىز سامات مۇساعا ايتىپ, ەركەلەيمىز. اعا جاستارعا كوپ ۇرىسپايدى. ەركەلىگىمىزگە ساي مەيىرىممەن جاۋاپ بەرەدى. ءوتىنىشىمىز دە وڭ شەشىمىن تاۋىپ, حاتشىلىقتان ريزا بولىپ تارقاسامىز ءسويتىپ.
بۇل ارينە گازەت باسپاعا كەتەر الدىنداعى قاربالاس تۋدىراتىن قيىندىق پەن ءتۇرلى قىزىقتاردىڭ ءبىر پاراسى عانا. ال ساياسي نەمەسە قوعامدىق ماڭىزدى وقيعالاردى جەدەل جەتكىزۋ جولىنداعى ساياسات, ەكونوميكا, الەۋمەت باستاعان ايتۋلى ءبولىم جۋرناليستەرى مەن جالپى گازەت شىعارۋ پروتسەسىنە اتسالىساتىن شىعارماشىلىق توپ ەڭبەگى ءتىپتى ەرەسەن. كەيدە ءتۇن جارىمعا دەيىن جالعاساتىن بەت قاتتاۋ پروتسەسىندە گازەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىسى شىن مانىندە زور قۇرمەتكە لايىق.
تاريح بەتتەرىن پاراقتاپ وتىرىپ تۇيگەنىمىز, عاسىر تاريح كۋاگەرىنىڭ ۇلان «ۇشقىننان» بۇگىنگى اقساقال «ەگەمەن قازاقستانعا» جەتكەنگە دەيىنگى تاريحىندا گازەت باسشىلىعىندا دا, شىعارماشىلىق قىزمەت قاتارىندا دا نەبىر جۇيرىكتەر مەن دۇلدۇلدەر, تالانتتى تۇلعالار قىزمەت ەتىپتى. گازەت بەتتەرىندە سول ۇلى قايراتكەرلەر قولتاڭباسىندا ءار ءداۋىردىڭ ءوز ءۇنى, تىنىسى, ورنەگى تاسقا باسىلىپ قالدى. دەمەك, باسىلىمنىڭ ءار سانى – تاريح قويناۋىنا ەنگەن سوڭعى ءجۇز جىلداعى ءار كۇننىڭ بۇلتارتپاس كۋاگەرى.
ءيا, ءجۇز جىلدىق جىلناما جەتكىزگەن دەرەكتەرگە ۇڭىلسەك, گازەتتىڭ العاشقى سانى جارىق كورگەن كەزدەردە «ۇشقىنعا» رەداكتورلىق ەتكەن بەرنياز كۇلەەۆ, گازەتتىڭ ودان كەيىنگى جەتەكشىلەرى سماعۇل سادۋاقاسوۆ, جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, بەيىمبەت مايلين, ساكەن سەيفۋللين باستاعان الاش ارىستارى نەبارى 20 مەن 30 جاس ارالىعىنداعى جىگىتتەر ەكەن. «ويان, قازاق!» (م.دۋلاتوۆ. – اۆت) دەپ, «قاراڭعى قازاق كوگىنە كۇن بولۋعا» (س.تورايعىروۆ. – اۆت) ۇمتىلعان جالىندى جاستاردىڭ الدىندا سەنەتىن سەركەسى, باعىت تۇزەيتىن باعبانى بولمادى. سوندىقتان دا ولار تەك وزىنە سەنىپ, كەمەل كەلەشەككە قادام باستى. بولاشاققا بوي تۇزەر زور باعدار قالدىردى. ول – ءبىر عاسىر بويى «حالىقتىڭ كوزى, قۇلاعى ءھام ءتىلى» (ا.بايتۇرسىن ۇلى) بولىپ كەلە جاتقان ەلىمىزدىڭ باس گازەتى, ۇلت مەرەيى – «ەگەمەن قازاقستان»! الاش ارىستارى امانات ەتكەن عاسىر عيبراتىن بۇگىنگە جەتكىزگەن گازەتتىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن ءاربىر تۇلعانىڭ ۋاقىت-اعزام الاقانىندا قالدىرعان ءوز بەدەرى بار. ەندەشە سول ورنەكتى وشىرمەي, كەلەشەك ۇرپاققا تابىستاۋ – ءجۇز جىلدىق جىلناما – «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» تاعىلىمدى عاسىر توعىسىنا كۋا بولۋ نەسىبەسى بۇيىرعان باقىتتى ۇرپاق – بىزگە امانات!
