ۇكىمەت • 18 قاراشا، 2019

الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ باعاسىن تەجەۋ تەتىكتەرى قانداي؟

18 رەتكورسەتىلدى

قر ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى ب.سۇلتانوۆ قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعالارى تۋرالى باياندادى. بۇل تۋرالى primeminister.kz حابارلادى. 

ب. سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا، قازان ايىنىڭ باسىنان 12 قاراشاداعى جاعداي بويىنشا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسى 1،1%-عا ءوستى. بۇل رەتتە ەگىن جيناۋ ماۋسىمىنا قاراماستان، بىرنەشە تاۋارلاردىڭ باعالارىنىڭ ون شاقتى پايىزعا ءوسۋى بايقالادى.

ماسەلەن، قاراقۇمىق جارماسى – 46،3%-عا، ال جىل باسىنان 62،9%-عا; كۇرىش – 0،7%-عا، جىل باسىنان بەرى 32،3%-عا; ۇن – 10،2%-عا، جىل باسىنان 27،8%-عا وسكەن. 

قازان مەن قاراشا ارالىعىندا باعانىڭ تومەندەۋى مىناداي تاۋارلار بويىنشا بايقالادى: كۇنباعىس مايى 0،4%، كارتوپ 3،4%، ءسابىز 4،5%، پياز 5،8%، قىرىققابات 7،7% جانە قانت 7،9%.

جىل باسىنان بەرى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا باعانىڭ ماكسيمالدىق ءوسۋى اتىراۋ (13،5%)، پاۆلودار (12%) وبلىستارىندا، نۇر-سۇلتان قالاسىندا (11،8%)، جامبىل جانە اقتوبە وبلىستارىندا (11،4%) بايقالۋدا.

«بۇل رەتتە بارلىق وڭىرلەردە نەگىزىنەن كوكونىستەرگە، ەتكە، نان مەن قاراقۇمىققا شەكتى ماندەردىڭ 15% اسقانى بايقالادى. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ شەكتى ماندەرىنىڭ ەڭ كوپ سانى قىزىلوردا، شىمكەنت جانە تۇركىستان قالالارىندا 6 تاۋار بويىنشا تىركەلگەن، بۇل كوكونىستەر، ۇن، نان جانە سيىر ەتى. الماتى، اقتوبە قالالارى، اقمولا، سولتۇستىك قازاقستان جانە جامبىل وبلىستارىندا – 5 تاۋار بويىنشا»، — دەدى مينيستر. 

ماۋسىمارالىق كەزەڭدە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعالارىن تۇراقتاندىرۋ جانە مۇمكىن بولاتىن الىپساتارلىق سەكىرۋلەردى بولدىرماۋ ءۇشىن جەدەل شارالار قابىلداۋ ماقساتىندا، 2018 جىلعى مامىر ايىندا اكىمدىكتەرگە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن رەتتەۋ بويىنشا فۋنكتسيالار بەرىلدى. الايدا، ب. سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە ءىس جۇزىندە اكىمدىكتەر بۇل فۋنكتسيانى پايدالانباي وتىر.

باعانىڭ ءوسۋ سەبەپتەرىن انىقتاۋ ءۇشىن تالداۋ ناتيجەلەرى

بىرىنشىدەن، ازىق-ت ۇلىك نارىعىندا ءارتۇرلى ساۋدا ۇستەمە باعالارى بار كوپتەگەن ديستريبيۋتورلاردىڭ جانە باسقا دا ءتيىمسىز دەلدالداردىڭ سانىنىڭ كوپ بولۋى، جەتكىزۋ شارتتارىنىڭ ورىندالماۋى، ساقتاۋ ارنالارىنىڭ جوقتىعى بولىپ تابىلادى. ناتيجەسىندە بۇل كەيبىر تاۋارلاردىڭ باعالارىنىڭ وسۋىنە الىپ سوقتىرادى.

ەكىنشى سەبەپ، ەكسپورت كولەمىنىڭ ءوسۋى. ونىڭ ارقاسىندا يمپورتتالاعان تاۋارلارعا باعانىڭ ءوسىمى بايقالادى. ماسەلەن، اعىمداعى جىلى قاراقۇمىق ەلىمىزدەگى ەگىس القاپتارىنىڭ 30% قىسقارۋىنىڭ سالدارىنان قىمباتتادى. سونىمەن قاتار، رەسەي فەدەراتسياسىندا 5 جىل ىشىندە ءونىمنىڭ از بولۋىنا بايلانىستى باعانىڭ ءوسۋى بايقالادى.

كۇرىش باعاسىنىڭ ءوسۋى وزبەكستان مەن تۇرىكمەنستان تاراپىنان قازاقستاندىق كۇرىشكە سۇرانىستىڭ وسۋىنە بايلانىستى بايقالادى. وسىلايشا اتالعان ەلدەرگە ەكسپورت 22 ەسەگە ءوستى. رەسەيدە كۇرىشتىڭ باعاسى 14%-عا، ياعني ءبىزدىڭ ۆاليۋتامەن ەسەپتەگەندە 368،5 تەڭگەدەن/كگ 420،2 تەڭگە دەيىن ءوستى.

«دەگەنمەن، وڭىرارالىق تاۋارلاردى جەتكىزۋ بويىنشا تالداۋ جۇرگىزۋ كەزىندە، ءبىز اكىمدىكتەردىڭ ءوز وڭىرلەرىندە قانداي تاۋارلار وندىرىلەتىنىن جانە قايدان اكەلەتىنىن ءجيى بىلمەيتىنىن بايقادىق»، — دەدى ب. سۇلتانوۆ.

تالداۋ كورسەتكەندەي، كوپتەگەن تاۋارلار بويىنشا كوررەلياتسيا 90% استام قۇرايدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداعى اياسىندا ساۋدا شەكارالارىنىڭ اشىق بولۋىنا بايلانىستى رەسەيدە باعانىڭ ءوسۋى اياسىندا بىزدەگى باعا دا، ەكسپورت كولەمى دە وسۋدە.

«سونىمەن قاتار، بارلىق ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى بويىنشا رەسەيدەگى باعالار ايتارلىقتاي جوعارى بولۋىنا بايلانىستى ىشكى قازاقستاندىق باعانى جوعارى كوتەرەدى»، — دەدى مينيستر.

الەۋمەتتىك ماڭىزدى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى

ب. سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا، الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا باعانى تەجەۋ جانە ولاردىڭ ءوسۋ سەبەپتەرىن كەزەڭ-كەزەڭمەن جويۋ ماقساتىندا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىمەن جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ جۇمىس جۇرگىزۋدە. باعانى تەجەۋدىڭ ءارتۇرلى تەتىكتەرىن ازىرلەدى. بۇگىنگى كۇنى باعانى تۇراقتاندىرۋدىڭ نەگىزگى تەتىگى تۇراقتاندىرۋ قورىنىڭ قىزمەتى بولىپ تابىلادى

ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ كولەمى بارلىعى 45 مىڭ توننا، بۇل وڭىرلەردە حالىقتىڭ قاجەتتىلىگىنىڭ 3% قۇرايدى. بۇل رەتتە، ساتىپ الۋ كولەمىنىڭ تومەندىگىنە قاراماستان، 17 ءوڭىردىڭ 12-ءسى تۇراقتاندىرۋ قورىنا بولىنگەن 2،7 ملرد تەڭگەنى ەكىنشى دارەجەلى بانكتەردىڭ دەپوزيتتەرىندە ۇستايدى. ءىس جۇزىندە بۇل اقشا وڭىرلەردەگى الەۋمەتتىك ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسيالارىن ۇستاۋعا ارنالعان.

«الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعا بەلگىلەۋگە تولىققاندى اسەر ەتۋ ءۇشىن تۇراقتاندىرۋ قورلارىن ساتىپ الۋدى حالىقتىڭ قاجەتتىگىنەن 15-20% دەيىن ۇلعايتۋ قاجەت»، — دەپ ءتۇسىندىردى ب. سۇلتانوۆ.

بۇدان وزگە، ب. سۇلتانوۆ باعانى ۇستاپ تۇرۋ بويىنشا بيۋدجەتتەن قوماقتى قاراجاتتى تالاپ ەتپەيتىن بالامالى تەتىكتەر تۋرالى ايتىپ بەردى.

بىرىنشىدەن، «اينالىم سحەماسى» — الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن بەلگىلەنگەن باعا بويىنشا ساتۋدىڭ قارسى مىندەتتەمەلەرى بار ساۋدا جەلىلەرىنە جەڭىلدەتىلگەن قارجى بەرۋ ىسكە اسىرىلۋدا. اعىمداعى جىلى «اينالىم سحەماسى» ءتورت پيلوتتىق ايماقتا ىسكە اسىرىلۋدا.

اتاپ ايتقاندا، الماتى قالاسىندا «Magnum» جشس-مەن 1،5 ملرد تەڭگەگە شارت جاسالدى، بىراق ءالى كۇنگە دەيىن وڭىرلىك ەرەجەلەر بەكىتىلمەگەن، بۇل اكىمدىكتىڭ باعانى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى جۇمىسىنا قاۋىپ توندىرەدى.

نۇرسۇلتان، قىزىلوردا جانە قوستاناي قالالارىندا بيۋدجەت قاراجاتى كوزدەلگەنىنە (اكك قاراجاتىنا) قاراماستان، ءالى كۇنگە دەيىن ساۋدا جەلىلەرىمەن شارتتار جاسالماعان جانە اكىمدىكتەرمەن باعانى تومەندەتۋ بويىنشا ناقتى جۇمىستار جۇرگىزىلمەگەن.

سونداي-اق، 7 ءوڭىر وسى ۋاقىتقا دەيىن وڭىرلىك ەرەجەلەردى بەكىتپەگەن، وسىعان بايلانىستى ولار «اينالىم سحەماسىن»، تۇراقتاندىرۋ قورلارى جۇمىسىنىڭ جەڭىلدەتىلگەن تەتىگىن دە پايدالانا المايدى.

ەكىنشىدەن، قازىرگى زامانعى فورماتتاعى قويمالاردىڭ تاپشىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ، الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالارى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن فورۆاردتىق ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىگى بار.

«باعا ءوسىمىنىڭ نەگىزگى سەبەبى قايتا ساتىپ الۋشىلار بولىپ تابىلاتىندىعىن ەسكەرە وتىرىپ، ءبىز ءۇشىن ساۋدا مەن تاۋارلاردى ساقتاۋدىڭ قازىرگى زامانعى ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ ماڭىزدى»، — دەدى ب. سۇلتانوۆ.

وسىعان بايلانىستى، كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى، ولار ونىمدەردى ساقتاۋ، وراۋ، وتكىزۋ جانە تاسىمالداۋ بويىنشا وندىرۋشىلەرگە قىزمەت كورسەتەتىن بولادى.

مىسالى، بۇگىندە قاراعاندى قالاسىندا كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋدا. جامبىل، پاۆلودار، سولتۇستىك، شىعىس جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىندا ۇقساس وبەكتىلەر قازىرگى كۇنى قۇرىلۋدا، بىراق ولاردى قاراعاندى وبلىسىنىڭ ستاندارتارىنا ءالى دە جەتكىزۋ قاجەت.

«بيىلعى 16 قاراشادا ءبىز زاڭ جۇزىندە كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارىنىڭ تۇسىنىگىن جانە ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ ولارعا قويىلاتىن تالاپتاردى بەكىتۋ بويىنشا قۇزىرەتىن ايقىندادىق. قازىر ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن ازيا دامۋ بانكىمەن بىرلەسىپ، كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىعىنا قويىلاتىن جاڭا تالاپتاردى بەلسەندى تۇردە پىسىقتاپ جاتىرمىز»، — دەدى ب. سۇلتانوۆ.

«بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى شەڭبەرىندە كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارىن سالۋ ءۇشىن نەسيە الۋ جانە سۋبسيديا الۋ مۇمكىندىگى جاسالدى.

كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءبىز كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىسىن ينۆەستيتسيالىق باسىم جوبالارعا جاتقىزۋدى ۇسىنامىز. الدىن-الا ەسەپتەۋلەر بويىنشا وڭىرلىك كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىسىنا تالاپ ەتىلەتىن ينۆەستيتسيالار كولەمى 5،8 ملرد تەڭگەگە جۋىق. 

ءموبيلدى قوسىمشانى ىسكە قوسۋ تۋرالى

وسى جىلدىڭ قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا قاراعاندى قالاسىندا پيلوتتىق رەجيمدە «BTS Digital» جشس ازىرلەگەن Price Scanner ءموبيلدى قوسىمشاسى ىسكە قوسىلادى.

Price Scanner فۋنكتسيونالى تاۋاردىڭ قۇنىن جانە قالانىڭ بارلىق دۇكەندەرىندە ولاردىڭ ساپاسى تۋرالى پىكىرلەردى كورۋگە، سونداي-اق، تاۋاردى سالىستىرۋعا جانە ەڭ تومەن باعامەن ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان ءارى Price Scanner ءموبيلدى قوسىمشاسى باسقا وڭىرلەردە ىسكە قوسىلادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

قازالىدا رەترو-فەستيۆال ءوتتى

ايماقتار • بۇگىن، 16:58

كۇلكى كەرۋەنى № 20

رۋحانيات • كەشە

ءحالىڭ قالاي، قوستاناي؟

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار