گازەت-جۋرنال ۇلكەن ساياسي قارۋدىڭ ءبىرى ەكەندىگىندە ەشكىمنىڭ جانجالى جوق. «گازەت حالىقتىڭ ءتىلشىسى, گازەت كوپتىڭ جوقشىسى, گازەت تۇرمىستىڭ ايناسى» دەپ كوپتەن بەرى ايتىپ كەلەمىز.
وسى كۇنى قازاقستاندا وننان ارتىق قازاق تىلىندە گازەت شىعىپ وتىر. بۇلاردىڭ ىشىندە ءوز الىنشە جاقسىلارى دا بار, جاماندارى دا بار. بىراق گازەتتەرىمىز موينىنداعى مىندەتتەرىن كوڭىلدەگىدەي اتقارىپ وتىر دەپ ماقتانا الامىز.
ارينە, قازاقستاننىڭ جالپى ساياسي ۇعىمى ءالى از عانا. ساياسات جۇزىندە مايدانعا ءتۇسىپ, توسەلگەن جازۋشىلار ءالى دە كوپ ەمەس. ايتسە-داعى توڭكەرىستىڭ جەتى جىلى تۇك نارسەگە ۇيرەتكەن جوق دەپ ايتۋعا بولمايدى.
جالپى سوۆەتتەر وداعىنىڭ گازەتتەرىنىڭ ومىرىندە سوڭعى كەزدە جاڭا ءداۋىر تۋىپ كەلەدى. ول جاڭا ءداۋىردىڭ اتى – جۇمىسكەر تىلشىلەردىڭ قوزعالىسى. وسى كۇنى جالپى رەسەيدە ەلۋ مىڭنان ارتىق جۇمىسكەر تىلشىلەر بار. بۇل تىلشىلەر فابريك-زاۋىتتا قىزمەت ىستەيتىن جۇمىسكەرلەر. ولار وزدەرىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن ايتىپ, گازەتكە ءسوز جازىپ تۇرادى. ءاربىر فابريك, ءاربىر زاۋىتتىڭ تۇرمىسى گازەتتىڭ بەتىندە جاريالانىپ وتىرۋعا مۇمكىندىگى بار.
ەلۋ مىڭ جۇمىسكەرلەر تىلشىلەرىنىڭ ۇستىنە الدەنەشە مىڭ ءتىلشى ورىستىڭ قالالارىندا بار. بۇلاردىڭ جازاتىنى قالانىڭ تۇرمىسى, اۋىل شارۋاسىنىڭ جايى, مۇجىق اراسىندا بولىپ جاتقان ۋاقيعالار.
ءسويتىپ, بۇل تىلشىلەر گازەت-جۋرنالدىڭ كوپ تاراۋىنا سەبەپكەر بولىپ وتىر. ءوزىنىڭ ومىرىنەن جازعان سوڭ گازەت-جۋرنال قالىڭ ەلدىڭ ىشىنە كىرىپ وتىر. ماسكەۋدە شىعاتىن «پراۆدا» گازەتى بۇدان ءبىر جىل بۇرىن ءجۇز مىڭ دانادان از-اق ارتىق ەدى, وسى كۇنى «پراۆدا» جارتى ميلليون شىعادى.
ءبىزدىڭ قازاقستاندا شىعاتىن گازەتتەرىنىڭ وسى كۇنگى كەمشىلىگىنىڭ ەڭ ۇلكەنى – اۋىلدا, ەل ىشىندە تىلشىلەرىنىڭ ازدىعى. اسىرەسە, «ەڭبەكشىل قازاق» تىلشىلەرىنىڭ ازدىعىنان وسى كۇنگە شەيىن اقساپ كەلەدى. كەمشىلىكتى ايتۋ ۇيات ەمەس, بار كەمشىلىكتى جوق دەپ, ودان قۇتىلۋعا تىرىسپاۋ – ۇيات. كورىنىپ تۇرعان نارسەگە شىمىلدىق جابۋدان ءبىز اۋلاقپىز.
سوندىقتان وسى كۇنگى ءبىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان ۇلكەن ماسەلەنىڭ ءبىرى – گازەتكە قالىڭ ەلدىڭ ىشىنەن جازۋشى جيناۋ.
قالىڭ ەلدىڭ ىشىندە قانشاما مۇعالىمدەر وتىر. قانشاما مەكتەپتە وقىپ جۇرگەن جاستار بار. ەل ىشىندە حات بىلەتىن كوڭىلى سەرگەك قارا مومىن شارۋانىڭ ادامدارى بار, اندا-ساندا جەرلەردە دارىگەرلەر, اگرونومدار بار. مىنە, وسىنىڭ ءبارى كوڭىل قويسا, گازەتكە ءسوز جازا الادى.
وسى كۇنگى اۋىلدىڭ تۇرمىسى قانداي؟ شارۋاشىلىق نە كۇيدە؟ حالىق اعارتۋ جۇمىستارى قالاي؟ بوليسپولكوم, اۋىلنىي سوۆەتتەر جۇمىستى قالاي جۇرگىزەدى؟ سوت مەكەمەلەرى, ميليتسيا ءھام باسقا وسى سىقىلدى اۋىلدىڭ ومىرىمەن قاتىناسى بار اڭگىمەلەردىڭ بارىنە قازاق گازەتىنىڭ بەتىندە ورىن بەرىلۋى ءتيىس. گازەت حالىقتىڭ ءتىلشىسى بولاتىن بولسا, گازەت تۇرمىستىڭ ايناسى بولاتىن بولسا, قالىڭ ەلدىڭ ىشىندە وتىرعان ادامدار گازەتكە قولىن تيگىزۋى كەرەك. سوندا عانا گازەت پەن اۋىلدىڭ اراسى جۋىقتايدى, سوندا عانا گازەت تۇرمىستىڭ ايناسى بولادى.
ال, ەندى «گازەت – كوپتىڭ جوقشىسى» دەگەنگە كەلەيىك. بۇل ماسەلە تۋرالى دا بويداعى ءمىندى جاسىرماي, شىندى ايتۋ كەرەك. ءبىزدىڭ گازەتتەرىمىزدىڭ كوبىنىڭ جازاتىنى ءالى جانجالدا جۇرگەن اڭگىمەلەر.
جوقشى بولعاندا كىمنىڭ جوقشىسىمىز؟ ىزدەيتىن جوعىمىز نە؟ بۇعان ايقىن جاۋاپ ءالى ەش گازەتتىڭ بەتىندە بەرىلگەن جوق. كەيبىرەۋلەر بەتالدىنا بەتىنە بوياۋ جاعىپ ەلىرەدى. كەيبىرەۋلەر كومەسكى, دۇمبىلەز اڭگىمەنى كۇڭكىلدەپ ءجۇر. قازاقتىڭ ەڭبەكشىلەرىنە شىن ساياسي تاماق بولاتىن ىرگەلى ءسوزدى نەشە قابات ەستىدىك؟ تىم از ەستىدىك.
وسى كۇنگى جالپى قازاق كوممۋنيستەرىنىڭ الدىندا تۇرعان نەگىزگى ماسەلە ءبىزدىڭ گازەت-جۋرنالدارىمىزدىڭ دا بەتىندە تۇر. ول نەگىزگى ماسەلە – قازاق جۇرتىنىڭ ىشىندەگى تاپ تارتىسى. ءبىز, قازاق جۇرتى بۇرىن قورلىقتا, زورلىقتا بولعان ەل ەدى دەيمىز; ءوزىنىڭ قاراڭعى, ناداندىعىنىڭ ارقاسىندا وسال, ناشارلىعىنىڭ ارقاسىندا ءالى دە كوپ نارسەدەن كەيىن قالىپ وتىر دەيمىز. سوندىقتان قازاق جۇرتىن ەڭ اۋەلى ۇلت بوستاندىعىنا جەتكىزۋ كەرەك دەيمىز – بۇل ءبىر ماسەلە.
ەكىنشى ماسەلە – قازاق جۇرتى قانشا ارتتا قالعانمەن, قانشاما شەت ەلدەن سوققى جەگەنمەن ءوز ىشىندە دە ءبۇتىن بولعان جوق. قازاقتىڭ ىشىندە دە ءتۇرلى-ءتۇرلى قازاق بار. بىرەۋى باي, بىرەۋى كەدەي. بۇل ەكەۋىنىڭ تىلەگى دە, بىلەگى دە ءبىر ەمەس. ەكەۋىنىڭ كەرەگى ەكى باسقا. ەكەۋى ەكى جوقتى جوقتاپ ءجۇر.
بۇل بىلاي بولسا, ءبىز كىمنىڭ جوقشىسىمىز؟ ءبىزدىڭ ىزدەپ جۇرگەن جوعىمىز نە؟ ارينە, ءبىز, قازاقتىڭ ەڭبەكشى تابىنىڭ جوقشىسى ىزدەپ جۇرگەن جوعىمىز – ەڭبەكشىنىڭ اعارۋى, ەڭبەكشىنىڭ شارۋاسى, ەڭبەكشىنىڭ ءومىرى.
جالشى قازاق جۇرتىن ۇلت بوستاندىعىنا جەتكىزۋگە تىرىسۋ كەرەك. بىراق مۇنىمەن قابات, قازاقتىڭ ءوز ىشىندەگى تاپ تارتىسىن دا ەسكەرۋ كەرەك.
بۇل ماسەلە – ءبىزدىڭ وسى كۇنگى الدىمىزدا تۇرعان كوپ ماسەلەنىڭ ىشىندەگى ەڭ زورى, ەڭ قيىنى, ەڭ تۇيىنشەكتىسى. وسى تۇيىنشەكتى شەشۋ, تىم بولماسا, سونى شەشۋگە كىرىسۋ – ءبىزدىڭ گازەت-جۋرنالدىڭ ۇلكەن مىندەتى.
اۋىلدىڭ قازىرگى مۇڭ-مۇقتاجىن جازىپ كورۋ ءۇشىن بىزگە قالىڭ ەلدىڭ ىشىنەن جۇزدەگەن, مىڭداعان تىلشىلەر كەرەك.
قازاق تاريحىنىڭ سوڭعى ايتىلعان نەگىزگى ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن بىزگە ىرگەلى ءبىلىم العان ءىرى كوممۋنيست جازۋشىلارى كەرەك.
بۇلاردىڭ ءبارىن قوسقاندا تامىرى مىقتى, دەنەسى جۋان, بۇتاقتارى مول بايتەرەكتەي بولسىن, قانداي دۇسپان سۇيكەنسە دە قۇلاتا المايتىن بولۋ كەرەك.
