قوعام • 12 قاراشا, 2019

ەلوردا نەگە جارىقسىز قالدى؟

202 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

قاراشانىڭ 10-ىنان 11-ىنە قاراعان ءتۇنى نۇر-سۇلتان قالاسىندا ەسىلدىڭ سول جاعالاۋى بولىگىندە جارىق ءسونىپ قالدى. كوشەدە باعدارشامدار ىستەن شىعىپ, تۇرعىنداردىڭ كۇنى مايشامعا قاراپ, جۇرت از ۋاقىت بولسا دا ابىگەرگە ءتۇستى. باس قالاداعى بۇل پروبلەما نەدەن تۋدى؟

ەلوردا نەگە جارىقسىز قالدى؟

كەشە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اپاتتى جاعدايعا بايلانىستى ۇكىمەتكە دەرەۋ ارنايى كوميسسيا قۇرۋدى تاپسىردى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى رومان سكليار باستاعان كوميسسيا الداعى ۋاقىتتا اپاتتىڭ سەبەبىن انىقتاۋعا ءتيىس. الدىن الا دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, سەبەپ – كابەلدىڭ قىسقا تۇيىقتالۋىنان ەكەن. كوميسسيا مۇقيات زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, كىنالىلەردى انىقتاپ, قاجەت بولعان جاعدايدا ءىستى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا وتكىزبەك.

سونىمەن قاتار پرەزيدەنت ۇكىمەت پەن نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگىنەن الداعى ۋاقىتتا مۇنداي جاعدايلارعا جول بەرمەۋ ءۇشىن شۇعىل شارالار قابىل­داۋدى تالاپ ەتتى. 

 اپات سالدارى جويىلدى

پرەزيدەنتتىڭ سىنىنان كەيىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى وقيعا­عا بايلانىستى قىل­مىستىق ءىس قوزعادى.

– بىرقاتار مەملەكەتتىك نىساندا, تۇرعىن ۇيلەردە جارىق ءسونىپ قال­عان بولاتىن. توتەنشە جاعدايلار كومي­تەتى مەن ەلوردا اكىمدىگىنىڭ جەدەل شا­رالارى بارىسىندا اقاۋلار جويىل­دى. اپات جاعدايى بويىنشا نۇر-سۇل­تان قالاسىنىڭ پولي­تسيا دەپار­تامەنتى قىلمىس­تىق كودەكس­تىڭ 292-بابى بويىن­شا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ امال­دا­رىن باستادى. سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ امال­دارىن جەدەل تەرگەۋ توبى قولىنا الدى. ءىس ىشكى ىستەر ءمينيسترى­نىڭ باقىلاۋىندا,– دەدى مي­نيسترلىكتىڭ تەرگەۋ دە­پار­تا­مەنتىنىڭ باستىعى سانجار ءادىلوۆ.

نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ وتىن-ەنەر­گەتيكالىق كەشەنى جانە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى دا اپات سالدارى تولىعىمەن جويىلعانىن ايتىپ اقپار بەردى. باسقارما باستىعى ەرنات ءبازىل:

– 10 قاراشا كۇنى ساعات 03:50-دە 101 قىزمەتىنە حابارلاما كەلىپ ءتۇستى. الدىن الا مالىمەت بويىنشا, سىعاناق كوشەسى, 12-ۇيدەگى 5 مەتر ەلەكتر كابەلى جانىپ جاتقانى انىقتالدى. وقي­عاعا بايلانىس­تى ارنايى شتاب قۇرىلىپ, اپاتتى جويۋ جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلدى, – دەدى.

ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر قالا­داعى بارلىق نىسانعا جارىق بەرىلدى. كابەل جەلىسىنىڭ زاقىم­دانۋىنا بايلانىستى ءورت شىق­قان. ەڭ ءبىرىنشى «كەرۋەن» ساۋدا ۇيىندە جارىق ءسوندى. سودان كەيىن باسقا عيماراتتار دا اۆ­تو­ماتتاردان اجىراتىلا باس­تادى. جارتى ساعاتتىڭ ىشىن­دە قوسالقى ستانسالاردى وشىر­دىك. 60-70 مەتردەي كابەل ور­تەندى.

اقمەشىت پەن سىعاناق كوشەلەرىنىڭ بو­يىندا كابەل جانىپ كەتتى. ءورتتىڭ شىعۋىنا نە سەبەپ بولعانى جاقىن ارادا كوميسسيا شەشىمىمەن انىقتالادى. وسى جاعداي­دىڭ سالدارىن جويۋعا 15 ادامنان تۇرا­تىن اپاتتىق قالپىنا كەلتىرۋ بريگاداسى مەن 8 تەحنيكا جۇمىلدىرىلىپ, ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەدى. قازىرگى تاڭدا بارلىق نىساندار ىسكە قوسىلدى. تەك «موسكۆا» ساۋ­دا ءۇيى مەن ۇلتتىق كىتاپ­حانا عيماراتىنا جارىق قوسۋ جۇ­مىستارى جالعاسىپ جاتىر, – دەپ مالىمدەدى ە.ءبازىل.

اپات سالدارىنان جارىقتان اجىراپ قالعان نىسانداردىڭ قاتارىندا اقوردا, پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسى, مينيستر­لىكتەر ءۇيى, ۇكىمەت ءۇيى, جوعارعى سوت جانە بىرنەشە تۇرعىن ءۇي مەن ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىعى بار. ءتيىستى مەكەمەلەر حابارلاعان­داي, بارلىعى دەرلىك قايتادان جارىققا قوسىلدى.

«ماڭىزدى نىساندار, ەكى كابەل ەكى قاتاردا بولعان. ەكەۋى ءبىر-بىرىنە تاۋەلدى. بىرەۋى ورتەن­گەن كەزدە ەكىنشىسىن دە شار­پىعان. قازىر ەكىنشى ەلەكتر كوزىن ىسكە قوسۋ­دى قاراستىرىپ جاتىرمىز. ينجەنەرلىك جۇيەسى وتە كۇردەلى. جوبالىق-سمەتالىق جۇمىس­تاردى باستايتىن بولامىز. ۇلكەن ءورت بولدى. ءورتتىڭ اۋماعى 60-70 مەتر, ياعني 60-70 مەترلىك 40 كابەل جانىپ كەتتى. ءوشىرۋ ءۇشىن ۇستىنە توسەلگەن پليتانى الىپ تاس­تاپ ارەكەت ەتۋگە تۋرا كەلدى. ءتيىستى كوميسسيا جۇمىسقا بۇگىن عانا كىرىستى. ونىڭ شەشىمىن رەسمي تۇردە جاريالايتىن بولامىز. ء«ورت نەدەن شىقتى؟» دەگەن سۇراققا كوميسسيا جاۋاپ بەرەدى, – دەدى ە.ءبازىل.

ە.ءبازىلدىڭ ايتۋىنشا, تۇندە باستالعان ءورتتىڭ تاڭ اتا عانا اۋىزدىقتالۋىنىڭ سەبەبى – كوممۋنالدى مەكەمە قىزمەتكەرلەرى ءورتتى ءسوندىرۋ ءۇشىن اسفالتتى اشىپ, 6 مەترلىك پليتالاردى الىپ تاستاۋعا تۋرا كەلگەن. وسى­­نىڭ ءبارى ۋاقىت الىپ, ءورتتى تەز ارا­­دا اۋىزدىقتاۋ قيىنعا ءتۇستى.

كاسىپكەرلەردىڭ شىعىنىن كىم وتەيدى؟

ە.ءبازىلدىڭ ايتۋىنشا, كوميسسيا جاۋابى شىقپاي جاتىپ اپاتقا كىمنىڭ كىنالى ەكەنىن ايتۋ قيىن. تۇرعىندار مەن سول جەردە جۇمىس ىستەيتىن كاسىپكەر­لەر سەكىلدى اكىمدىك تە – زارداپ شەگۋشى.

ءبىر ايتا كەتەرلىگى, لرت سالۋ ءۇشىن سىعاناق كوشەسىندەگى كابەل ەكى جىل بۇرىن باسقا جەرگە كوشىرىلگەن ەكەن. ياعني, جاڭا جەلىنى سالۋعا تاپسىرىس بەرگەن –  لرت, باس مەردىگەر – «قۇلاگەر» جشس. وسى كومپانيا اتالعان اۋماقتا 17-18 كابەل ورناتىپ, جەلى­گە بىرقاتار وزگەرىس جاساعان. مۇنىڭ بار­لىعى الدىن الا مالىمەت­تەر. ناقتى جاۋاپ كوميسسيا قورىتىن­دى­سىن­دا ايتىلۋعا ءتيىس.

باسقارما باسشىسى ايتقان­داي, اكىمدىكتىڭ ءوزى زارداپ شەگۋشى بولىپ وتىر. ال جارىق­سىز قالعان قاراپايىم حالىق پەن سول جەردە جۇمىس ىستەيتىن كاسىپكەرلەر شىعىندى كىمنەن ءوندىرىپ الادى دەگەنگە كەلەر بولساق,  اكىمدىك جانىنداعى كوممۋنالدىق مەكەمە وكىلى ولارعا تاۋەلسىز كوميسسيا قۇ­رىپ, سوتقا جۇگىنۋگە كەڭەس بەردى. ال جارىقتىڭ ءوشىپ قالعان كەزىن­دە ىسكە قوسىلعان ەنەرگيا تارا­تۋ­شى كومپانيالاردىڭ رەزەرۆتىك ديزەل گەنەراتورى ءۇشىن تۇرعىندار قوسىمشا تولەم جاساۋعا مىندەتتى ەمەس.

قازىر قالا اكىمىنىڭ تاپسىرماسىمەن وسىنداي وقيعا تاعى قايتالانباۋى ءۇشىن رەزەرۆتىك كابەلدەردى پاراللەل توسە­مەي, بولەك ستانسا ارقىلى تارتۋ جاعى قاراس­تىرىلىپ جاتىر. ارينە مۇنىڭ ءبارى قۇرى­لىس-مونتاج جۇمىستارىنا وزگەرىستەر ەن­گىزۋدى تالاپ ەتەدى جانە ۋاقىت الادى. سونى­مەن قاتار قالانىڭ كەي كوشەلەرى دە تارلىق قىلۋى ىق­تيمال. دەگەنمەن, قۇزىرەت­تى ور­گاندار اتالعان تاپسىر­مانى ورىن­داۋ جاعىن پىسىقتاپ جاتىر.

 

سوڭعى جاڭالىقتار