ايماقتار • 11 قاراشا، 2019

بالالاردى باۋىرىنا باسقاندار

53 رەتكورسەتىلدى

ەلىمىزدە «قامقورشىلار كۇنى» جىل سايىن قازان ايىنىڭ 29-ىندا اتاپ وتىلەدى. ماقسات – قامقور­شى­لار مەن قور­عانشىلاردى قولداپ، پات­رو­نات­تىققا الىنعان بۇلدىرشىن­دەردى، جەتىم جانە اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردى وتباسى ۇلگىسىندە تاربيەلەۋدى ناسيحاتتاۋ.

ال اۋدان ورتالىعى كوكتوبە اۋىلىنىڭ جال­تىر ورتا مەكتەبىندە وتكەن «مەيىرىمدى جۇ­رەك» مەرە­كەلىك شاراسى اۋدانداعى جەتىم جانە اتا-انانىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالا­لارعا جانە ولاردىڭ قامقورشى­لارى مەن قورعان­شى­لارى­نا ارنالدى. شاقى­رىلعان­داردىڭ بارلى­عى­نا دا «مەيىرىمدى جۇرەك» توسبەلگىسى تاعىلدى. ايت­سا ايتقانداي-اق، مەيىرىمدى ىزگى جانداردىڭ كوبەيۋىنەن ەلىمىزدە قازىر بالالار ۇيلەرى جابىلىپ، جەتىم بالالار سانى ازايىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى. جالتىر مەكتەبىندە وتكەن شاراعا كەلگەندەردىڭ ءبىرى – قامقورشى رايحان تىلەۋكينا بولسا، ول ءوزىنىڭ باۋىرىنىڭ بالالارى ريناتا مەن اميراندى تاربيەلەۋدە.

– باۋىرىما باسقان وسى ەكى بالانى «بالالار ۇيىنە» وتكىزبەيىن دەپ ءوز قامقورلىعىما الدىم. بالالار ۇيىندە بالالار سانى ازايسا، امان-ەسەن جەتكىزسەم، وسى اماناتىمدى ورىنداسام دەيمىن، – دەيدى رايحان اپاي.

كوكتوبە اۋىلىندا تۇراتىن قۋانىش كوشەرباي ۇلى تولەۋ ارسەننىڭ، ليۋدميلا ءجۇمادىلوۆا باۋىرجان ءجۇمادىلوۆتىڭ، ليۋبوۆ شيابۋتدينوۆا الينا سەرىكباەۆانىڭ، گۇلجان قادىربەكقىزى دانەلدىڭ قورعانشىسى جانە راتمير، تامير، ليانا مينگازۋتدينوۆتاردىڭ قامقور­شىسى، دينارا دوعالاقوۆا مەيرام­گۇل مەن ايشاگۇل دوعالاكوۆانى، كۇلپان يمانشا­ريپوۆا ونالقان قازبەكتى، رايسا ايازباەۆا دىلمۇحامەد ايازباەۆتاردى تاربيەلەۋدە.

ارقايسىسى ءارتۇرلى تاعدىرلى بالالاردى باۋىرلارىنا باسىپ، مەيىرىمدى جۇرەك، ايالى الاقان جىلىلىعىن سىيلاۋدا. بارلىعى دا قامقورلىعىنا العان ۇل-قىزداردى بالالار ۇيىنە بەرمەي، ءوز بالالارىمەن بىردەي كورىپ، باعىپ-قاعىپ وسىرۋگە امانات ارقالاعان جاندار.

– بالالاردى بالالار ۇيىنە جىبەرە الماي­مىن. ءوسىرىپ، جەتكىزەم. ءبارىمىز ءبىر قازاننان اس ىشەمىز. ءبىر قازان اس بارىمىزگە دە جەتەدى، – دەيدى ساتى اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قۇرالاي اپاي.

مەيىرىمدى جانداردىڭ قاتارى از ەمەس، مىسالى، قاراتەرەك اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ءسابيرا اپاي اتانباي الديارعا، قايىنجامال اپاي سايدا مۇقتاروۆا مەن ارنات كوپەجانوۆقا قامقورشى بولىپ تاعايىندالعان. مالايسارى اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قايىربەك اعامىز الىشەر قازبەكوۆتى ءوز قامقورشىلىعىنا العان ازامات ەكەن. ال قۇرالاي رىسبەكوۆا زارينا، ازات سوتسيالداردىڭ قامقورشىسى.

سونىمەن قاتار ماي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى بالتاباي قۋات دانارا بالتابايدىڭ قامقور­شىسى، باسكول اۋىلىنىڭ تۇرعىنى نازىم سەيفۋللاقىزى ءالينۇر نادىرباەۆتىڭ پاتروناتتىق تاربيەشىسى. مايتۇبەك اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ۆلاديمير بەلوۋس رۋسلان تۇستىكبەۆ، الەكساندر پلاكسەنكونىڭ قامقورشىسى، الماگۇل اپاي ريزا قازبەكوۆانىڭ قورعانشىسى.

ءيا، جەتىمدەرگە جان جىلۋىن سىيلاعان وسىنداي قامقور جاندار ورتاسىندا وتىرىپ، اڭگىمەلەرىن تىڭداعاندا كوزگە جاس كەلەدى. قامقورلىعىنا العان بالالارىنا دەگەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى، جىلىلىقتى، مەيىرىمدى باۋىرمالدىقتى بايقايسىز.

قورعانشىلار مەن قامقورشىلار بالالارعا وزدەرىنىڭ تۋعان اكە-شەشەسىندەي بولا الماس. بىراق تاعدىردىڭ قاتال سىنىنا ۇشىراپ، وتباسىنان اجىراپ قالعان بالالارعا قامقورلىق كورسەتىپ، باۋىرىنا باساتىن جانداردىڭ ارامىزدا بولعانى كوڭىلگە دەمەۋ.

– بۇگىنگى شارا الەۋمەتتىك جەتىمدىكتىڭ الدىن الۋ نەگىزىندە ۇيىمداستىرىلعان. ماقساتى – جەتىم جانە اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قال­عان بالالارعا وتباسىلىق جىلۋدى جانە قام­­قور­لىقتى سەزىندىرۋ. اتا-اناسىنىڭ قام­قور­لى­عىن­سىز قالعان جانە كومەككە مۇقتاج بالا­لار ءۇشىن ەلىمىزدە ارنايى قورعانشىلىق جانە قامقورلىق ورگاندارى جۇمىس ىستەيدى. وسىنداي بالالاردى ىزدەپ، تاۋىپ، ولاردى ورنالاستىرىپ، تۇرمىس جاعدايلارىن باقىلاۋ مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋ بىزگە جۇكتەلگەن، – دەيدى اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى ورىنباسار تەمىربولاتوۆا.

اۋداندا قامقورشىلاردى ءبىر-بىرىمەن تانىستىرۋ، كەزدەسكەن قيىندىقتاردى شەشۋ جولدارى جəنە ءوزارا تəجىريبە الماسۋ جانە پسيحولوگيالىق قولداۋ ماقساتىندا ارنايى ترەنينگتەر وتكىزىلەدى.

– ماقسات – اتا-اناسىنان ايىرىلعان بالا­لارعا قامقور بولىپ وتىرعان قامقور­شىلار­عا ءىلتيپات ءبىلدىرۋ. باسقا اتا-انالارعا ولار­دى ۇلگى-ونەگە رەتىندە ناسيحاتتاپ، جۇرەك جىل­ۋىن وياتۋ. بالا تاربيەسى – بارشاعا ورتاق ءىس. سون­دىق­تان اۋداندا اۋىل­دىق اۋماقتاعى اقسا­قال­دار، ايەلدەر كەڭەسى، جاستار قاناتى بىرلەسە جۇ­مىس ىستەۋدە، – دەدى ءىس-شاراعا قاتىسقان اۋدان اكىمى مارات اقتانوۆ.

ءىس-شاراعا كەلۋشىلەر اراسىندا ليۋدميلا ارحيپوۆنا يرينا يولكينانىڭ، اسيات كەڭەس­قىزى ماكسيم، الەكسەي پەرستنيوۆتەردىڭ، دەنيس كوۆالەۆ اندرەي كوۆالەۆتىڭ، يۋليانانىڭ، اسەل قاسىباەۆا تولەۋ سەرىكتىڭ، ءاسيا اسحات­قىزى نۇر­سۋل­تان قايداروۆتىڭ، ليۋبوۆ ۆولو­بۋەۆا يۋليا، الينا كالينيچەنكولاردىڭ قامقور­شىلارى بولدى.

– جالپى، اۋداندا جەتىم جانە اتا-انانىڭ قامقورلىعىنان قالعان بالالاردىڭ سانى – 33، ال قامقورشىلاردىڭ جانە قورعانشىلاردىڭ سانى – 22 ادام. قازىر جەتىمدەردى قامقورلىق­تارىنا العان وتباسىلار قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ قولداۋىمەن «قامقورشى كۇنىندە» جەتىم جانە اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردى باۋىرىنا باسقان جۇرەكتەرى مەيىرىمگە تولى، ىزگى جاندارعا قۇرمەت كورسەتكىمىز كەلدى، – دەيدى اۋدان اكىمىنىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى ءمادينا قۇسايىنوۆا.     

ءىس-شارا اياسىندا جەتىم بالالارعا جان جىلۋىن سىيلاعان قامقور جاندارعا اۋدان اكىمدىگى تاراپىنان سىي-سىياپات جاسالىپ، قۇرمەت كورسەتىلدى. البەتتە قورعانشىلار مەن قامقورشىلار ءوز مىندەتتەرىنە اقشا تالاپ ەتپەيدى. سوندىقتان قابىلداۋشى وتباسىن­دا بالانىڭ ءساتتى بەيىمدەلۋى، وتباسى تار­بيەسىنە الىنعان بالاعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى، شىدام­دىلى­عى جانە ەڭبەگى ءۇشىن قامقورشىلار مەن قورعانشىلارعا العىس ايتىلدى.

پايعامبارىمىز جەتىمنىڭ باسىنان سيپا­عانعا ونىڭ قانشا تال شاشى بولسا، سونشا سا­ۋاپتان جازىلاتىنىن ايتقان. بۇل ىزگىلىكتى ساۋاپ اتا-انا مەيىرىمىنسىز ءوسىپ كەلە جاتقان بالالاردى باۋىرىنا باسقان جاندارعا ارنالعانداي.

 

پاۆلودار وبلىسى،

ماي اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار