تاياۋدا الماتى قالاسىندا حالىقارالىق تۇرمە رەفورماسىنىڭ ورتالىق ازياداعى وڭىرلىك وكىلدىگىنىڭ قولداۋىمەن ء«ىى ورتالىق ازيالىق ديالوگ: تۇرمەدەگى ادامدار سانىن ازايتۋ جانە پروباتسيا قىزمەتىن دامىتۋ» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسى ءوتتى. وندا پروباتسيا جۇيەسىنىڭ ماڭىزدىلىعى, تيىمدىلىگى تۋرالى كەڭىنەن ءسوز بولدى.
جالپى, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ەڭ العاش رەت «پروباتسيا» ۇعىمى 2012 جىلدىڭ 15 اقپانىنداعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە پروباتسيا قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭىندا قولدانىلعان. دەگەنمەن, اتالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بارىسىندا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى (قاج) كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مەيرام ايۋباەۆ اتاپ كورسەتكەندەي, قازاقستاندا العاش رەت 2016 جىلعى 30 جەلتوقسانداعى «پروباتسيا تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋىنا وراي پروباتسيانىڭ قولدانىلۋ اياسى اناعۇرلىم كەڭەيە تۇسكەن. ونىڭ ودان ءارى قارايعى دامۋى ەلباسى ۇسىنعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 33-قادامىنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلدى. ناقتىراق ايتساق, 2016 جىلعى جەلتوقساندا «پروباتسيا تۋرالى» زاڭ قابىلدانىپ, پروباتسيانىڭ الەۋەتى مەن وزەكتىلىگى ارتتى. بۇدان بولەك, سول جىلدىڭ جەلتوقسانىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىنان بوساتىلعان جانە پروباتسيا قىزمەتىندە ەسەپتە تۇرعان ازاماتتاردى الەۋمەتتىك وڭالتۋدىڭ 2017-2019 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى ستراتەگياسى بەكىتىلدى.
بۇل كەشەندى ستراتەگيانىڭ ماقساتى – باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىنان بوساپ شىققان جانە پروباتسيا قىزمەتىندە ەسەپتە تۇرعان ادامداردى كەشەندى الەۋمەتتەندىرۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن قۇرۋ, سونداي-اق قايتا قىلمىس جاساۋ دەڭگەيىن تومەندەتۋگە ىقپال ەتەتىن ءتيىمدى جاعدايلاردى جاساۋ.
ەلىمىزدە تۇرمەدەن شىققاندارعا الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق كومەك بەرۋ ءىسى جولعا قويىلعان. وسى ورايدا ايتا كەتەيىك, الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق كومەك, ول – پروباتسيانىڭ ەسەبىندە تۇرعان ادامداردى الەۋمەتتەندىرۋگە باعىتتالعان جەكە باعدارلامالار نەگىزىندە ىسكە اسىرىلاتىن شارالار كەشەنى. وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە پروباتسيا قىزمەتىنىڭ ەسەبىندە تۇرعان ەلۋ مىڭنان اسا سوتتالعان ادام الەۋەمەتتىك-قۇقىقتىق كومەكتەر العان كورىنەدى.
الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋدەگى نەگىزگى باعىتتارعا پروباتسيانىڭ ەسەبىندە تۇرعانداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, ەمدەۋ, ءبىلىم الۋىنا جاردەمدەسۋ, قۇجاتتارىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ, پسيحولوگيالىق كومەك بەرۋ جانە وزگە دە الەۋمەتتىك-قۇقىقتار جاتادى.
پروباتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءتيىمدى ارەكەتتەرىنىڭ ارقاسىندا 2019 جىلدىڭ 10 ايىنىڭ كورسەتكىشى بويىنشا ەسەپتە تۇرعان 7,5 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاسسا, 11 مىڭ ادامعا ەم الۋعا كومەك كورسەتىلگەن. سونداي-اق 130 ادام ءبىلىم, 30 مىڭعا جۋىق جان پسيحولوگيالىق كومەك الدى. ايتا كەتەيىك, پروباتسيا – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس, ەسەپتە تۇرعاندارعا الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, ازاماتتارمەن, قوعامدىق ۇيىمدارمەن جانە وزگە دە زاڭدى تۇلعالارمەن ءوزارا ارەكەتتەسە وتىرىپ اتقارىلاتىن قىزمەت ءتۇرى.
ازاماتتاردىڭ قىلمىستىق سوت تورەلىگىنە ءتۇسۋىن ازايتۋ, قىلمىستىق جازالاۋ شارالارىن ازايتۋ ماقساتىندا قوعامنان وقشاۋلاۋمەن بايلانىستى ەمەس قىلمىستىق-قۇقىقتىق شارالاردى كەڭىنەن قولدانۋ ءۇشىن جاعدايلار جاسالعان, جاڭا قىلمىستىق كودەكستە بىرقاتار سانكتسيالار جەڭىلدەتىلىپ, سوتتالعانداردى شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋ ۋاقىتتارى ازايتىلدى.
ءىىم قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە, ەلىمىزدەگى پروباتسيا قىزمەتتەرىنىڭ باقىلاۋىندا 35 مىڭعا جۋىق ادام ەسەپتە تۇر. پروباتسيا, ول – ەسەپتە تۇرعان ادامدارعا پروباتسيالىق باقىلاۋ جانە الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ تۇرىندە جۇزەگە اسىرىلادى. قازاقستاندا جىل سايىن پروباتسيا قىزمەتىنىڭ ەسەبىنەن 50-60 مىڭداي ادام وتەدى.
جيىندا بەلگىلى بولعانداي, 2019 جىلدىڭ باسىنان بەرى سوتتالعانداردىڭ اراسىندا قايتا قىلمىس جاساۋ 20,1%-عا ازايعان. قاج كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە, سوتتالعانداردىڭ قايتا قىلمىس جاساۋىنا ولاردىڭ ءتۇزۋ جولعا تۇسۋگە دەگەن نيەتىنىڭ جوقتىعى, تۇراقتى جۇمىس ورنىنىڭ بولماۋى, ىشىمدىككە سالىنۋى تۇرتكى بولادى. سونداي-اق قىلمىسقا بارۋداعى العاشقى سالداردى انىقتاپ قاراعاندا, كوبىنە سوتتالعانداردىڭ الەۋمەتتىك باعىتتان الشاقتاۋىنان, ياعني تۇرمىستىق پروبلەمالارىنىڭ دۇرىس جولعا قويىلماعاندىعىنان قايتا قىلمىس جاساۋ ورىن الادى.
