ويدىڭ اۋقىمى, اۋقىمعا سايكەس تۇلعا
بەيسەنبى, 14 ناۋرىز 2013 2:45
قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمنىڭ جەتەكشى وقۋ جانە عىلىمي ورتالىقتارىنداعى لەكتسيالارى مەن سويلەگەن سوزدەرى جيناعىنىڭ جارىققا شىعۋى – بارىنشا كەڭ كولەمدى عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ, ينتەللەكتۋالدى توپتاردىڭ نازارىن ءسوزسىز وزىنە اۋداراتىن ماڭىزدى وقيعا.
پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ – قازىرگى زامانعى بەدەلدى ساياساتكەر, قازاقستان مەملەكەتتىلىگىنىڭ پايدا بولۋى مەن قالىپتاسۋى جانە وسىناۋ جاس ەلدىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالادا كورەر كوزگە سەرپىلىس جاساۋى ونىڭ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستى.
بەيسەنبى, 14 ناۋرىز 2013 2:45
قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمنىڭ جەتەكشى وقۋ جانە عىلىمي ورتالىقتارىنداعى لەكتسيالارى مەن سويلەگەن سوزدەرى جيناعىنىڭ جارىققا شىعۋى – بارىنشا كەڭ كولەمدى عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ, ينتەللەكتۋالدى توپتاردىڭ نازارىن ءسوزسىز وزىنە اۋداراتىن ماڭىزدى وقيعا.
پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ – قازىرگى زامانعى بەدەلدى ساياساتكەر, قازاقستان مەملەكەتتىلىگىنىڭ پايدا بولۋى مەن قالىپتاسۋى جانە وسىناۋ جاس ەلدىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالادا كورەر كوزگە سەرپىلىس جاساۋى ونىڭ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستى.
ءوزى تابيعاتىنان مەيلىنشە بىلۋگە قۇمار, جاڭا بىلىمدەرگە ۇنەمى ۇمتىلىپ وتىراتىن, زەرتتەۋشى مەن پەداگوگ تالانتىنا يە, ءۇزىلىسسىز ءبىلىم الۋ مەن وزدىگىنەن ءبىلىم جەتىلدىرۋدىڭ باتىل جاقتاۋشىسى بولىپ تابىلاتىن ول, ءوزىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىنىڭ العاشقى جىلىنان باستاپ عىلىمعا, ينتەللەكتكە جانە وقۋ-اعارتۋعا, بۇگىندە يننوۆاتسيالىق نەگىزدە دامۋ دەپ اتالاتىن ولاردىڭ ومىرمەن بايلانىسىن نىعايتۋعا بارىنشا باسىمدىق بەردى.
وسىناۋ تەڭدەسسىز ادامدى ءبىراز جىلدان بەرى بىلەمىن. جاندى اڭگىمە مەن پىكىرتالاستارعا بارا وتىرىپ ءبىز تالاي ساعاتتاردى بىرگە وتكىزدىك. ونىڭ سارقىلماس قۋاتى – ىشىندەگى تانىپ-بىلۋگە دەگەن قۋاتى تاڭداندىرادى. قازىرگى زامانعى عىلىمنىڭ پروبلەمالارىندا جاقسى باعدار ۇستاي بىلەتىن, تاماشا اڭگىمەشىل جانە شەشەن, ول ءوزىن عىلىمي دا جانە ستۋدەنتتىك تە اۋديتوريالاردا تاماشا سەزىنەدى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وزىنە ءتان جارقىندىقپەن جانە اۋديتورياداعى بۇلجىماس تابىسىمەن تالاي رەت ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە ءسوز سويلەدى.
مەن وسى جيناقتا كەلتىرىلگەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ممۋ-داعى لەكتسياسىن دا تىڭدادىم. مويىندايمىن, ءبىزدىڭ جوعارى مارتەبەلى مەيمان العاش رەت دەرلىك ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانى اشا جانە ول تۋرالى ءوز كوزقاراسىن جانە ونداعى ساياسات قانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, عىلىمنىڭ, ءبىلىم بەرۋدىڭ, جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ دا اتقاراتىن ءرولىن قورعاي وتىرىپ, ەۋرازيالىق وداق قۇرۋ يدەياسىن ۇسىنعانداعى بەرىلە سويلەگەن ءسوزى مەنى ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردان بەتەر باۋراپ الدى.
بۇگىندە, ارادا جىلدار وتكەندە, ونىڭ يدەياسى بارعان سايىن ۇلكەن تۇسىنىستىككە يە بولىپ, شىندىققا اينالۋدا. كەڭەس وداعىنىڭ ىدىراۋىن, سونىڭ ناتيجەسىندە جاڭا, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ومىرگە كەلۋىن باستان وتكەرگەن بۇل ادام ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزدىڭ وي-مۇددەلەرىنىڭ ءوزى تۋىنداتقان پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى بىرىكتىرۋشى كۇش-جىگەرلەردىڭ بەلسەندى جاقتاۋشىسى جانە قوزعاۋشىسى بولىپ تابىلادى. ونىڭ ۇنىنە قاراپايىم ادامدار دا, ساياساتكەرلەر دە, ىسكەر قاۋىمداستىق وكىلدەرى دە قۇلاق تۇرەدى. جانە ونىڭ ىشىندە عالىمدار دا, ءارى ونىڭ جەتىلگەن, قالىپتاسقان قايراتكەرلەرى دە, سول سياقتى عىلىمنىڭ جاس وسكىندەرى دە بار.
ەكى پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ پەن ۆ.ۆ.ءپۋتيننىڭ اراسىندا ءبىز بايقاعان ءوزارا تۇسىنىستىك جانە, مەن ايتار ەدىم, ءبىر-بىرىنە دەگەن تارتىلىس, ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى تۇراقتىلىقتىڭ ماڭىزدى فاكتورى بولىپ تابىلادى جانە قازاقستان-رەسەي حالىقتارى اراسىندا وپتيميزم ورناتىپ, تۋىسقاندىق, دوستىق پەن ارىپتەستىكتى نىعايتادى. ونىڭ شەكارالاس ەلدەرگە دە قاتىسى بار.
بۇكىل الەمگە تانىمال كافەدرالاردا, ۋنيۆەرسيتەتتەردە, عىلىمي ورتالىقتاردا, اكادەميالىق فورۋمداردا ءسوز سويلەي وتىرىپ, ن.نازارباەۆ تىڭداۋشىلاردى ءوز ەلىنىڭ جانە ءوز حالقىنىڭ تارتىمدىلىعىمەن باۋراپ, الەمدە قازاقستاننىڭ باسىمدىقتارىن ىلگەرى باستىرادى. جانە سونىمەن بىرگە ول ۇلكەن عىلىمنىڭ, ەكونوميكا مەن ۇلكەن ساياساتتىڭ ءتۇيىسۋىنىڭ, جەمىستى ىقپالداستىعىنىڭ ولشەمدىك نۇكتەلەرىن قاجىرلىلىقپەن, زەرتتەۋشىلىكپەن ءدال باسادى.
بىرقاتار بەلگىلى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ, سونىڭ ىشىندە م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ-دىڭ وعان قۇرمەتتى دوكتور اتاعىن بەرۋى – ءىرى ساياساتكەرگە دەگەن تەك فورمالدى قۇرمەت بەلگىسى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, ول دامىتقان يدەيالاردىڭ, تۇجىرىمدامالاردىڭ, كوزقاراستاردىڭ ءسوزسىز ماڭىزدىلىعى مەن سالماقتىلىعىن مويىنداۋ. قازاقستان مەن رەسەي عانا ەمەس, بۇكىل ادامزات سوزىلمالى داعدارىستان شىعۋ جولدارىن ىزدەستىرىپ جاتقان قازىرگى كەزدە ونىڭ ويلارى مەن بولجامدارى ايرىقشا كوكەيكەستى – تۋراسىن ايتقاندا, كىتاپتىڭ ءوزى دە بەلگىلى ءبىر دارەجەدە وسىناۋ كوكەيكەستى تاقىرىپقا ارنالعان.
ءتىپتى, ءبىز بۇتىندەي العاندا تۋىسقان ەلدە بايقاپ وتىرعان كۇرت ءارى سەنىمدى ورلەۋ اياسىندا دا قازاقستاندىق بيلىكتىڭ عىلىمعا, ءبىلىم بەرۋ مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە نازار اۋدارۋى تاڭ قالدىرادى. وسى سالانى قارجىلاندىرۋ دەڭگەيى بويىنشا قازاقستان الەمدىك بەلەستەرگە شىعادى, ال ول تاۋەلسىزدىك جىلدارى ىشىندە حالىقتىڭ جان باسىنا شاققانداعى ءىجو-ءنىڭ ەلەۋلى وسۋىنە, تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋىنا, ءتىپتى, ەلدەگى تۋ ديناميكاسىنا دا ءسوزسىز وڭ اسەر ەتتى.
مەن قازاقستانداعى عىلىمنىڭ جانە عىلىمدى قاجەت ەتەتىن ءوندىرىستەردىڭ, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ دامۋىنا, كادرلاردى دايارلاۋ مەن قايتا دايارلاۋعا كوپتەن بەرى مۇقيات نازار سالىپ كەلەمىن جانە ءبىزدىڭ دوستارىمىزدىڭ تابىسىنا قۋانامىن. مۇندا جىل سايىن عىلىمي-زەرتتەۋشىلىك جانە وقىتۋشىلىق الەۋەت ايتارلىقتاي وسۋدە, عىلىمي قىزمەتتى باسقارۋ سالاسىندا وڭ رەفورمالار جۇرۋدە, وسى سالاداعى مەملەكەتتىك ساياسات جەتىلدىرىلۋدە. الەمدىك عىلىمي ءجانە ءبىلىم بەرۋ قاۋىمداستىعى وسىندا تاياۋدا اشىلعان ءارى ءوزىن سەنىمدى كورسەتە بىلگەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىن وپتيميزممەن قابىلدادى – قازاقستاندىق عىلىمنىڭ وسىناۋ فلاگمانىنا ءسات ساپار تىلەيمىن.
ەكونوميكانى ينتەللەكتىلەندىرۋ, ادام كاپيتالىنا سالىمداردى جان-جاقتى ۇلعايتۋ – پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ قالاۋلى تاقىرىبى جانە جاعدايعا قاراي باعالاساق, ونىڭ ايتارلىقتاي كۇش سالۋ نۇكتەلەرى.
قازاقستاندا اسقاق ليدەر, وسى ەلدىڭ حالقى ءوز الدىنا قويىپ وتىرعان اسقاق ماقساتتار بار. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ جۇرتشىلىق الدىندا سويلەگەن سوزدەرىندە تىنىمسىز ايتىپ كەلە جاتقانداي, الەمنىڭ نەعۇرلىم ىرعاقتى دامىعان ەلۋ ەلىنىڭ قاتارىنا ەنۋ – ول دەگەنىڭىز ءىس جۇزىندە پوستيندۋستريالىق داۋىرگە رەۆوليۋتسيالىق سەرپىلىس جاساۋ دەگەن ءسوز. ونىڭ قازاقستان حالقىنىڭ دا, كوشباسشىسىنىڭ دا قولىنان كەلەتىنىنە سەنىمدىمىن.
ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتى بۇل رەسپۋبليكامەن تامىرلارى سوناۋ وتكەن كەڭەستىك كەزەڭگە كەتەتىن ۇزاق جىلدارعى قارىم-قاتىناستار بايلانىستىرادى. مىڭداعان قازاقستاندىق بىزدەن ءبىلىم الدى, اسپيرانتۋرانى ءتامامدادى, جوعارى دەڭگەيلى ماماندار مەن بەدەلدى عالىمدارعا, ءوندىرىس كومانديرلەرىنە, مادەنيەت قايراتكەرلەرىنە, ساياساتكەرلەرگە اينالدى, وسىناۋ قاتال جانە سونىمەن بىرگە, داۋلەتتى دە قايىرىمدى جەر يگىلىگى ءۇشىن قاجىرلىلىقپەن ەڭبەك ەتتى جانە ەڭبەك ەتۋدە, بۇگىندە ادامي قىزمەتتىڭ بارلىق سالالارىندا ەڭ جاڭا قازاقستاندىق تىڭدى يگەرۋدە.
ون جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى تاڭعاجايىپ ەلوردا – استانادا اشىلعان ممۋ-دىڭ قازاقستاندىق فيليالى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ پايدا بولۋى تۋرالى يدەيا ءبىزدىڭ كەزەكتى اڭگىمەلەسۋىمىزدىڭ بىرىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ويىنا كەلگەن ەدى. ن.نازارباەۆتىڭ كەڭ كولەمدى جەكە قولداۋىنىڭ ارقاسىندا بۇگىندە فيليال ممۋ-دىڭ بەس فاكۋلتەتى: مەحانيكا-ماتەماتيكا, ەسەپتەۋ ماتەماتيكاسى جانە كيبەرنەتيكا, ەكونوميكا, فيلولوگيا جانە گەوگرافيا فاكۋلتەتتەرى نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن جانە ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باعدارلامالارى بويىنشا ءبىلىم بەرەتىن قازىرگى زامانعى جوعارى وقۋ ورنى بولىپ تابىلادى. ممۋ-دىڭ قازاقستاننىڭ قازىرگى زامانعى زەرتتەۋلەر مەن يننوۆاتسيالار سالاسىنداعى عالىمدارىمەن جانە ىسكەرلىك الەمىمەن ىنتىماقتاستىعى دا كەڭەيىپ كەلەدى. بۇل جۇمىستار, سونداي-اق, ەنگىزۋشىلىك تاجىريبە دە ءبىزدىڭ ەلدەر باسشىلىعىنىڭ نازارىنان تىس قالعان ەمەس.
مەن بىلەمىن: پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ جەكە باسىنا دا, جانە بۇتىندەي العاندا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ فەنومەنىنە دە رەسەيدە بارلىق دەڭگەيدە, جوعارىدان تومەنگە دەيىن بارىنشا مۇددەلى جانە ىزگى نيەتتى كوڭىل بولۋشىلىك بار. ويتكەنى, ميلليونداعان رەسەيلىكتەر بۇل ءولكەمەن جاستىق شاقتىڭ, قايعى مەن قۋانىشتىڭ, ءوزارا ادامي جىلىلىقتىڭ قارىم-قاتىناستارى ارقىلى بايلانىسقان – بايقوڭىر جەرى ءبىزدىڭ كوپشىلىگىمىز ءۇشىن ۇلكەن ومىرگە جول باستار الاڭعا اينالدى, قازاقستاندىقتاردىڭ رەسەيمەن ەجەلدەن تۋىستاسقاندىعى سياقتى رەسەيلىكتەر دە ونىمەن ەجەلدەن تۋىستاس. ءتىپتى ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «تاتيانا-2» سپۋتنيگى دە بايقوڭىر عارىش ايلاعىنان ۇشىرىلدى.
مەن ءوزىمنىڭ قىسقا كىرىسپە سوزىممەن باستاپ وتىرعان كىتاپتىڭ كوپتەگەن مۇددەلى وقىرمانداردى تابارىنا تالاس جوق; ول رەسەي- قازاقستان دوستىعىن قۇرمەتتەيتىن, بولاشاققا كوز سالۋعا ۇمتىلاتىن, ءوزىنىڭ ەڭبەگىمەن, سىندارلى ويىمەن بۇگىندە بولاشاقتى قالاپ جاتقان, جاڭا يدەيالار مەن تەحنولوگيالاردى تارتىمدى دەپ بىلەتىن بارلىق ادامدارعا قىزىقتى بولماق. ونداي وقىرماندار كىتاپتان ءوز ويلارىنا, الاڭداۋشىلىقتارى مەن ۇمىتتەرىنە تالاي ۇندەستىكتەر تابادى.
بۇل كىتاپتىڭ ءبىزدىڭ ءبارىمىزدىڭ پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتى, ونىڭ ادامي جانە ساياسي ۇمتىلىستارى مەن مىنەز-قۇلقىن, سونداي-اق, تۋىستاس ەل حالقىنىڭ رۋحى مەن ۇمتىلىستارىن جاقسىراق تانىپ بىلۋگە كومەكتەسەتىنىنە سەنىمدىمىن.
ۆيكتور سادوۆنيچي,
م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك
ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, اكادەميك,
رعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى.
