لوگيستيكا مەن ىسكەرلىك حابى – ۇلى جىبەك جولىنىڭ جالعاسى

سارسەنبى, 20 اقپان 2013 7:11

بابالار كاسىبى – ءناسىبىڭ

قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق جاعى­نان باتىس پەن شىعىستى, وڭتۇستىك پەن سولتۇستىكتى كوكتەي وتەتىن ترانسۇلتتىق دالىزدەردىڭ ورتاسىنا ورنالاسۋى – ەۋرازيا اتالاتىن الىپ كەڭىستىكتە وتە ۇلكەن جوبالارعا جول اشىپ وتىر.
وسىعان وراي ەلباسى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆ ۇكىمەتكە 2016 جىلعا قاراي قازاق­ستاندى ورتالىق ازيا ايماعىنىڭ ساۋدا, لوگيستيكا جانە ىسكەرلىك حابى رەتىندە قالىپتاستىرۋ جايلى نۇسقاۋ بەردى.

سارسەنبى, 20 اقپان 2013 7:11

بابالار كاسىبى – ءناسىبىڭ

قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق جاعى­نان باتىس پەن شىعىستى, وڭتۇستىك پەن سولتۇستىكتى كوكتەي وتەتىن ترانسۇلتتىق دالىزدەردىڭ ورتاسىنا ورنالاسۋى – ەۋرازيا اتالاتىن الىپ كەڭىستىكتە وتە ۇلكەن جوبالارعا جول اشىپ وتىر.
وسىعان وراي ەلباسى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆ ۇكىمەتكە 2016 جىلعا قاراي قازاق­ستاندى ورتالىق ازيا ايماعىنىڭ ساۋدا, لوگيستيكا جانە ىسكەرلىك حابى رەتىندە قالىپتاستىرۋ جايلى نۇسقاۋ بەردى. بۇل ماڭىزدى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءىسىن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق-قا سەنىپ تاپسىردى.

مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ ۇكى­­مەتكە «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق-پەن بىرلەسە وتىرىپ, «قازاقستان تەمىر جو­لى» ۇك» اق نەگىزىندە الەمدىك, تران­س­­ۇلت­­تىق دەڭگەيدەگى, اكتيۆتىڭ تولىق قۇرا­مىن قامتاماسىز ەتە الاتىن كولىكتىك-لو­گيس­تي­كالىق كومپانيا قۇرۋعا تاپسىرما بەر­گەنى ءمالىم. سونىمەن, قتج ترانسۇلتتىق دەڭگەيدەگى مۋلتيمودۋلدى لوگيستيكالىق وپەراتور قۇرۋدا نەگىز بولماق. بۇگىندە نەگىز بولىپ تا جاتىر. ەندەشە, «قازاقستان – جاڭا جىبەك جولى» جوباسىنىڭ نەگىزگى جۇزەگە اسىرۋشىسى جانە كەلەشەكتە قازاقستان لوگيستيكاسى حابىنىڭ باس وپەراتورى بولاتىن «قتج» ۇك» اق-تىڭ بۇگىنگى اتى, جاڭا زاتىنا وراي تولىق وزگەرىستەرگە ىقپال ەتەتىن باستى باعىتتارى قانداي؟
ەلباسى سەنىمىنە يە بولعان الىپ كومپا­نيا­نىڭ بىلىكتى ماماندارى مەن ەڭبەك­كەر­­لەرى جاڭا جوباعا قۇلشىنا كىرىسۋدە. ەكو­­­نوميكامىز قارقىندى دامىپ, ەل ءورىسى كە­ڭە­يىپ كەلەدى. ەكونوميكامىز قارىشتاپ دا­مىعان سايىن جۇك تاسىمالى دا ارتا ءتۇ­سۋدە. بۇرىن جۇك جونەلتۋشىلەر تاۋاردى جەتكىزۋدى عانا تالاپ ەتسە, قازىرگى تاڭدا ونىڭ سەرۆيستىك قىزمەت تۇرلەرىن الەمدىك ستان­دارت­تارعا جەتكىزۋ مىندەتى قويىلىپ وتىر. وسى­عان وراي لوگيستيكا, ىسكەرلىك حاب دەگەن ۇعىمداردىڭ اياسى ۇلعايىپ, شەكارا اسىپ بارادى.
لوگيستيكا – تاۋاردى ءبىر ەسىكتەن ەكىنشى ەسىككە ءدىن امان جەتكىزىپ بەرۋ قىزمەتى. ال ىسكەرلىك حابى – شارتاراپتىڭ بارىمەن بايلانىسىپ, مۇددەلەس ەلدەر مەن كومپانيالاردىڭ ورتاق وتاۋىنا اينالا ءبىلۋ, ياعني الەمدەگى تاۋار تاسىمالداۋشىلاردىڭ قولايلى ءارى ءتيىمدى ايلاعىن جاساۋ بولماق.
راسىن ايتساق, وسىناۋ عالامات جوبا­نى جۇزەگە اسىرىپ, ەرتەڭگى كۇنى الەم دامۋىن­داعى اتا-بابالارىمىزدىڭ ماڭىزدى ميسسيا­سىن ابىرويمەن جالعاستىرا الاتىن ۇلتتىق كادرلار ەلىمىزدە تىم از. مۇنىمەن قاتار, لو­گيستيكا, ىسكەرلىك حاب ۇعىمدارى ءالى حالىق ساناسىنا تولىق ءسىڭىپ, تۇسىنىكتى ۇعىمعا اينالىپ ۇلگەرگەن جوق. سوندىقتان, لوگيست-مە­نەدجەر ماماندار دايىنداۋمەن بىرگە, جاڭا ۇعىمداردى حالىققا تەرەڭ ءتۇسىندىرىپ, ونىڭ پايداسىن, ۇتىمدى تۇستارىن كەڭ نا­سيحاتتاعان ءجون. ىزگىلىگى مول بۇل ءىس, ەل باس­شىلىعىنىڭ نازارىنان تىس ەمەس. ءما­سە­لەن, قتج-نىڭ كولىكتەگى تەحنولوگيالار ورتالىعىنا وتكەن جىلى كيۋنە اتىنداعى لوگيستيكا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ لوگيستيكا جانە كورپوراتيۆتىك باسقارۋ مەكەمەسىنىڭ لوگيس­تيكا اديۋتانت-پروفەسسورى, باسشىلاردى وقىتۋ بويىنشا باس ديرەكتورى دج. رود فرانكلين كەلدى. ول «قتج» ۇك» اق ور­تا­لىق اپپاراتىنىڭ 20 مەنەدجەر-مامانى مەن لوگيستيكالىق وقۋ ورتالىعىنىڭ 5 قىز­مەتكەرىنە الەمدەگى لوگيستيكالىق قىز­مەتتەر جونىندە ءدارىس وقىدى. وقۋ مەرزىمى 10 كۇنگە جالعاستى. بىراق, 10 كۇننىڭ بارىندە جالعىز رود فرانكلين عانا ەمەس, اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاعى 2 پروفەسسورى دا ساباق جۇرگىزدى. ولار – اتالمىش ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باع­دارلاما دەكانى, مەنەدجمەنت بويىنشا اديۋ­تانت-پروفەسسور, دوكتور ماتتياس حيۋن مەن باعدارلاما دەكانى جانە لوگيستيكا فاكۋلتەتىنىڭ باسشىسى پروفەسسور, دوكتور الەن ماك كيننون. «جەتكىزۋ تىزبەگىن باسقارۋ جانە لوگيستيكا مەنەدجمەنتى» تاقىرىبىندا جۇرگىزىلگەن دارىستەر ماماندارىمىزدىڭ ءبىلىم-بىلىگىن ارتتىرۋمەن قاتار, ەلدەگى لوگيستيكا سالاسىنىڭ وركەنيەتتى ورلەۋىنە ءوز پايداسىن تيگىزەدى. ايتكەنمەن, ەلىمىزدە ءالى دە لوگيست-مەنەدجەر مامانداردىڭ تىم از ەكەنىن تاعى قايتالايمىز. سوندىقتان, ءبۇ­گىنگى قازاق بالاسى, اتا-بابالارىمىزدىڭ ۇلى جىبەك جولىنداعى ءتول كاسىبىن جاڭعىر­تىپ, قايتا يگەرىپ, ۇرشىقتاي ءيىرىپ الىپ كە­تۋى ءۇشىن كوپ ىزدەنىپ, مول تاجىريبەنى جەدەل جيناۋىنا تۋرا كەلىپ تۇر دەسەك, الاش با­لاسىن ورىنسىز اسىقتىرعانىمىز ەمەس. اتا-بابالارىمىزدىڭ ءتول كاسىبى دەۋىمىزدىڭ سەبەبى, پرەزيدەنت جانىنداعى شەتەل ينۆەستورلارى كەڭەسىنىڭ 25-ءشى وتىرىسىندا ەلباسى «جاڭا جىبەك جولى»: قازاقستان ءوزى­نىڭ بايىرعى تاريحي ءرولىن قالپىنا كەل­تى­رىپ, ورتالىق ازيا ايماعىنىڭ ىسكەرلىك تران­زيتتىك حابى بولۋعا ءتيىس. ەۋروپا مەن ازيا­نىڭ اراسىنداعى وزىندىك كوپىر بولۋعا لايىقتى. بۇل قازاقستاننىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى كولىكتىك-لوگيستيكالىق, قارجى­لىق-ىسكەرلىك, يننوۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق جانە تۋريستىك ماڭىزدى كولىكتىك ءدالىزى بولىپ قۇرىلادى», دەگەن بولاتىن. وسىنداعى «قازاقستان ءوزىنىڭ بايىرعى تاريحي ءرولىن قالپىنا كەلتىرىپ» دەگەن سوزدەر, قازىرگى ەل الەۋەتىن ارتتىرۋ ىسىندەگى جاڭا قىزمەت بولىپ تابىلاتىن كولىكتىك-لوگيستيكا مەن ىسكەرلىك حاب اتا-بابالارىمىزدىڭ ەجەلدەگى كاسىبىنىڭ جاڭارعان ءتۇرى ەكەنىنە مەڭزەيدى. بۇيىرتسا, ەلباسىنىڭ ارمان-تىلەگى ورىندالسا, 2020 جىلدارى قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك جۇك تاسىمالداۋ الەۋەتىن جىلىنا 50 ميلليون تونناعا دەيىن كوتەرۋگە بولادى. مۇنى ءوز ماماندارى­مىزبەن بىرگە شەتەلدەردىڭ وسى سالاداعى بىلگىرلەرى دە ايتىپ ءجۇر.

قازاق لوگيستيكاسى – تانىسۋ, تابىسۋ كوزدەرى

«قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق لوگيس­تيكا ورتالىعى ەلىمىزدىڭ كولىك سالاسىنىڭ پروبلەمالار كىتابىن قالىپتاستىردى. وندا ەلدەگى كولىكتىك-لوگيستيكالىق سالانى ۇيلەسىمدى ءارى ءتيىمدى تۇردە دامىتۋعا كە­دەرگى كەلتىرەتىن اعىمداعى ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارى ىزدەستىرىلىپ, تالدانۋى ءۇشىن تە­مىر جول, اۋە, اۆتو جانە سۋ كولىگى تانىس­­تى­رىلىپ, قىزمەتتەرى كورسەتىلگەن. باستى ماق­­سات وتاندىق كولىكتىك-لوگيستيكالىق ءجۇ­­يە­نى دامىتۋدا اياققا تۇساۋ سالاتىن كەم­­­­شى­لىكتەردى, ءتۇيىندى تۇيتكىلدەردى انىق­­­­تاۋ بو­لىپ تۇر. ينستيتۋتتىق جانە قۇ­قىق­تىق سيپاتتاعى ساۋالدار كەشەنىن «KAZ­LO­­GIS­TICS» كولىكتىك-لوگيستيكالىق قا­ۋىم­­داس­تى­عى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا­لار مي­نيسترلى­گىنىڭ ارااعايىندىعىمەن ۇكى­مەت­تەگى لوگيستي­كالىق جۇيەلەردى دامىتۋ بو­يىنشا ۆەدومستۆو­ارالىق كوميسسيا قا­را­ۋىنا ۇسىنىلعان. كىتاپ جۇيەلى تۇردە تو­لىقتىرىلۋدا, كەرەكتى اقپاراتتار مەن دە­رەك­تەر كۇنبە-كۇن قوسىلۋدا. ءوز كەزەگىندە بۇل «لوگيستيكالىق انىقتامالىق» ءرولىن اتقارادى.
وسىعان وراي «KAZ­LO­­GIS­TICS» اقپا­­­راتتىق-تالدامالىق ۆەب-پورتالى ارقىلى تۇراقتى مونيتورينگ تە جۇرگىزىلۋدە. اتالعان پورتال مەملەكەتتىك-جەكە مەنشىك سەرىكتەستىگى تەتىكتەرىن شيراتۋعا, سالاعا شەتەلدىك ينۆەس­تيتسيالار تارتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. سونداي-اق, ساۋدا الاڭى ىسپەتتى پورتالدا تىركەلگەن سان-الۋان كولىك كومپانيالارى ەركىن سۇحبات قۇرىپ, ولاردىڭ ءوزارا ىسكەرلىك بايلانىس ورناتۋى جەڭىلدەي تۇسەدى. ويتكەنى, بارلىق اقپارات وسى جەردە توعىسادى.
قازاقستاندىق لوگيستيكا پورتالى ەلى­مىزدىڭ كولىك سالاسىن ءبىر ارنادا ءتۇ­­يىستىرەتىن, شەتەلدىك كومپانيالار دا «ءباي­گەگە» قو­سىلا الاتىن جالعىز ءارى تۇڭ­­عىش تۋىندى. جوعارىدا ايتىلعان قا­ۋىمداستىق تۋرالى ءسوز تاراتساق, «KAZ­LO­­GIS­TICS» كولىكتىك-لوگيستيكالىق قا­ۋىم­داستىعى كولىكتىڭ ءار تۇرىنە جاتاتىن سۋبەكتىلەردىڭ مۇددەسىن تەڭەستىرىپ وتىرادى. ءسويتىپ, قازاقستاننىڭ كولىكتىك لوگيستيكاسىن دامىتۋ بويىنشا قوعامدىق ۇيلەستىرۋشى قىزمەتىن اتقارادى. ناتيجەسىندە, كولىكتىڭ بارلىق تۇرىندە تاسىمال ۇدەرىسىنە جۇمىلعان مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن قۇرىلىمداردىڭ, كاسىپ يەلەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعىن نىعايتادى. وسى ايتىلعانداردىڭ مۇلتىكسىز جۇزەگە اسىرىلۋى ماقساتىندا قاۋىمداستىق وتكەن جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قۇرىلعان بولاتىن.

شىعىس, باتىس لوگيستيكالىق حابى

استانادا بوي كوتەرىپ, ىسكە قو­سىلعان «Metro», «Magnym», «Paمستور», ت.ب. ساۋدا ورتالىقتارى وسى لوگيستيكالىق قىزمەت كورسەتەتىن ساۋدا ورىندارىنىڭ العاشقى قارلىعاشتارى. ال قىتاي شەكاراسىنداعى «قورعاس» شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى حالىقارالىق ورتالىعى ەلىمىزدەگى لوگيس­تيكالىق تىزبەكتەر مەن ىسكەرلىك حابتىڭ ءىرى ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى بولماق. ياعني قازاق­ستاننىڭ لوگيستيكالىق حاب جوباسىنداعى «شىعىس قاقپاسى». «قورعاس» شىحو الەمدە تەڭدەسى جوق بىرەگەي جوبا بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى نيەت ءبىلدىرۋشى كاسىپ يەلەرىنە ىڭعايلى جاعداي جاسالىپ, بولاشاعى زور شاراپاتتى شارۋالارعا قارجى سالۋعا بارلىق مۇمكىندىك قاراستىرىلعان. مۇندا بۇگىننىڭ وزىندە 10 مىڭعا جۋىق ادام بولىپ شىعىپتى. نەگىزى, «قورعاس» شىحو-نى قۇرۋ ەكى كەزەڭنەن تۇرادى. 2005-2010 جىلدار ارالىعىنداعى دايىندىق كەزەڭىندە قۇقىقتىق-نورماتيۆتىك بازا جاساقتالىپ, ايماقتى دايىنداۋ جانە جوسپارلاۋ, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋ, ورتالىقتى قامتاماسىز ەتەتىن ينفراقۇرىلىمداردى سالۋدى تارازىلاۋ تىندىرىلدى. 2006-2018 جىلدار بويىنشا ينۆەستيتسيالىق كەزەڭنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. بۇل كەزدە ورتاق ىسكە ينۆەستورلار تارتىلۋدا. ال 2018 جىلدان «قورعاس» تولىققاندى تىرشىلىگىن باستايدى.
الداعى 2016 جىلى اقتاۋ پورتىن كەڭەيتۋ جوباسى اياقتالادى. ول ءوز كەزەگىندە كاسپي جاعالاۋى ەلدەرىنە, رەسەيگە, ودان كەيىن ەۋروپاعا جول اشاتىن قازاقستاننىڭ «باتىس قاقپاسىنا» اينالادى. بۇگىندە اقتاۋ تەڭىز پورتىن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق-تىڭ باسقارۋىنا بەرۋ شارا­لارى دا اياقتالىپ كەلەدى. ءتيىستى زاڭدارعا وزگەرتۋلەر ەنگىزىلىپ, اقتاۋ پورتى كەيىن قتج-نىڭ جارعىلىق كاپيتالىنا نەمەسە سەنىمدى باسقارىلۋىنا بەرىلەتىندەي «سامۇرىق-قازىنا» قورىنا تاپسىرىلۋدا. ءسويتىپ, تاياۋ بولاشاقتا «قورعاس» ىسكەرلىك جانە يندۋستريالىق-لوگيستيكالىق حابى ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتى, جەتىگەن-قورعاس تەمىر جولىن, باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي اۆتوكولىك جولىن, سونداي-اق, اۋەجاي كەشەنىن تەحنيكالىق بايلانىستىراتىنداي جۇيە قۇرىلۋدا. سول كەزدە ەلباسى ايتقانداي, 2020 جىلى ەلىمىز ارقىلى وتەتىن ترانزيتتىك جۇك اعىمىنىڭ كولەمى ەكى ەسەگە, 2050 جىلى 10 ەسەگە وسەتىن بولادى.
نەگىزى, الەمدىك دەڭگەيدەگى كولىكتىك-لوگيستيكالىق كومپانيا قۇرۋدىڭ بارلىق ارتىقشىلىقتارىن قازىرگى كەزدەگى ەكسپورت پەن ءترانزيتتىڭ كولىكتىك-لوگيستيكالىق تىزبەگىن ساراپتاي وتىرىپ انىقتاۋعا بولادى. ماسەلەن, ساراپشىلاردىڭ باعامداۋىنا قاراعاندا, مۋلتيمودۋلدى لوگيستيكالىق وپەراتور, استىقتىڭ تونناسىنا كولىك شىعىنىن 184-تەن 154 اقش دوللارىنا دەيىن, سونداي-اق جەتكىزىپ بەرۋ ۋاقىتىن, اتاپ ايتقاندا, سولتۇستىك قازاقستاننان ءامىراباد ايلاعىنا دەيىن 25-تەن 16 كۇنگە دەيىن قىسقارتا الاتىن كورىنەدى. سونداي-اق, جىلدامدىعى جوعارى پويىز قىتايدان ەۋروپا وداعىنا قازاقستان اۋماعى ارقىلى 15 تاۋلىكتە جەتەدى. ال ترانسسىبىرلىك تاسىمال مەرزىمى 18-20 تاۋلىكتى قۇرايدى ەكەن. وسى مىسالداردان-اق ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ەلەستەتە بەرىڭىز.

قول جەتكەن جەتىستىكتەر

لوگيستيكا مەن ترانزيتتىك جەتىستىكتىڭ ءبىرى رەتىندە قىتاي – ەۋروپا وداعى باعىتىندا جىبەرىلگەن جوعارى جىلدامدىقتى كون­تەي­نەرلىك پويىزداردى اتاساق بولادى. مۇنداي قوزعالىستىڭ اشىلۋىنان بولەك, قازاقستان ارقىلى ترانزيتتىك جۇكتەردى جونەلتۋ جانە بىرلەسكەن لوگيستيكالىق ونىمدەر جاساۋ بويىنشا ازيا – تىنىق مۇحيتى ايماعى ەلدەرى جۇك جونەلتۋشىلەرمەن ارىپتەستىك كە­لىسىمدەرگە وتىرعانىمىزدى ايتقان دۇ­رىس. اتالعان لوگيستيكالىق جوبا بويىنشا جۇك جونەلتۋلەر ترانسقازاقستاندىق باع­دارلاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىگىن ايعاقتاپ, بۇل باعىتتار بويىنشا قوسىمشا جۇك اعىندارىن تارتۋعا بولاتىنىن اڭعارتتى. وسىعان بايلانىستى, وتكەن جىلى قىتايدىڭ ۋحان – چەحيانىڭ پاردۋبيتسە باعىتى بو­يىنشا 50 كونتەينەردەن تۇراتىن قا­نات­قاقتى پويىز ساپارعا اتتانىپ, 14,7 ءتاۋ­­لىك­تە 10 569 شاقىرىم جول ءجۇرىپ ءوتتى. ال­دىن الا كەدەندىك اقپاراتتاندىرۋ ال­­­عى­­شارتى بولعان «ەلەكتروندى پويىز» جو­­باسى اياسىندا كونتەينەرلىك قۇرام ءبىر جارىم ساعاتتىڭ ىشىندە رەسىمدەلىپ ءۇل­­­­گەر­دى. 18 جەلتوقساندا قىتايدىڭ چەن­­­دۋ جانە پول­شانىڭ لودز قاتىناسىندا «CHEN­G­DUXINGRAPHICSCO.LTD» كوم­­­پانياسىنىڭ ءونىمى سالىنعان سىناق­تىق كونتەينەرلىك پويىزى (41FEU) ۇيىم­­داس­­تىرىلدى. وندا كەدەندىك باقىلاۋ 1,2 ساعاتتى, جىلجىمالى قۇراممەن قامتاماسىز ەتۋ جانە دوستىق ستانساسىندا جۇكتى قايتا تيەۋ جالپى العاندا 11,5 ساعاتتى, 9 559 شاقىرىمعا سوزىلعان باع­دارداعى جالپى جىلدامدىق 14,8 تاۋلىكتى, قا­زاقستان بويىنشا 4,2 تاۋلىكتى قۇراعان. ءبۇ­گىندە تاجىريبە جۇزىندە بولجامدالعان قو­سىمشا ترانزيتتىك تاسىمال كولەمى ناقتى ومىردە مۇمكىن ەكەنىنە, بارلىق قاتىسۋشىلار بىرلەسە جۇمىلسا, ترانسقازاقستاندىق باع­دار­­لار قحر مەن اتمان اۋماعىنداعى كلي­ەنت­تەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتاتىنىنا قا­زاق ماماندارىنىڭ كوزى جەتتى. سونىمەن قا­تار, بىرنەشە قىتايلىق كومپانيالار جۇك­­تە­رىن قازاقستان ارقىلى وتكىزۋگە ىقىلاس بىلدىرگەنىن ايتقان ءجون, دەيدى لوگيستيكا ماماندارى.
قازىرگى باستى ماسەلە – ءبىرتۇتاس لو­گيستيكالىق وپەراتور قۇرۋ, ياعني مۋلتيمودۋلدى جانە ارالاس تاسىمال ءتۇر­لە­رىنە قىزمەت كورسەتەتىن جان-جاقتى ين­فراقۇرىلىم قۇرۋ بولىپ تابىلادى. جۇكتەلگەن ماڭىزدى قادامنىڭ ءبىرى «ق­ا­زاقستان جاڭا جىبەك جولى» جوباسى بو­يىنشا ەل ۇكىمەتىنىڭ كەشەندى ءىس-شارالار جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ ەكەنى انىق. جانە دە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنا ءساي­كەس, «ينفراقۇرىلىمدىق ورتالىقتار» قۇ­رۋعا كۇش سالاتىن ينفراقۇرىلىمدى دا­­مىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ءمۇل­تىكسىز ورىنداۋ. ترانسقازاقستاندىق باعدارلاردا جۇك اعىنىن كوبەيتىپ, ىشكى جانە سىرتقى تەرمينالدىق-اگەنتتىك جەلىنى دامىتۋ, ەكسپورتتىق جانە ترانزيتتىك الەۋەتتى وركەندەتۋدە بۇكىلالەمدىك بانكتىڭ «LPI» لوگيستيكا تيىمدىلىگىن باعالاۋ يندەكسىندە قازاقستاندى جوعارى دارەجەگە كوتەرۋ دە كوزدەگەن مەجەنىڭ ءبىرى بولىپ تۇر.

كولىكتىك لوگيستيكانى دامىتۋ تاسىلدەرى

راسىندا دا, قازاقستان ەۋروپا مەن ازيانىڭ اراسىنا قولايلى ورنالاسۋ ارقىلى – ەكى ۇلكەن قۇرلىقتى جالعاۋشى التىن كوپىر ىسپەتتى. سوندىقتان باعزى زامانداردان بەرى ءبىزدىڭ ەل اۋماعىمىز ۇلكەن قۇرلىقتاردىڭ ساۋدا جولى بولعانى ءمالىم.
سوڭعى 20 جىلدا ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى تاۋار اينالىمى كۇرت ءوستى. وسىعان بايلانىستى, ينفراقۇرىلىم قىزمەتىنە تالاپ كۇشەيدى, باسەكەلەستىك رىنوگى جاڭا كولىك دالىزدەرىن كەڭەيتۋگە سۇرانىپ جاتىر. ەلباسىنىڭ قازاقستاندى 2016 جىلعا قاراي ايماقتاعى ءىرى لوگيستيكا ورتالىعى رەتىندە مويىنداتىپ, جىبەك جولىن جاڭعىرتۋ تۋرالى بەرگەن نۇسقاۋى سول سۇرانىستى قاناعاتتاندىرارلىق تۇسقا ءدال كەلگەن ەدى. ەلباسىنىڭ سول تاپسىرماسىنا وراي, 2013 جىلدىڭ 11 قاڭتارىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ №231 وكىمىمەن بەكىتىلگەن «قازاقستان – جاڭا جىبەك جولى» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا كەشەندى ءىس-شارالار جوسپارى جاسالدى. «قازاقستان – جاڭا جىبەك جولى» كەشەندى جوسپارى كولىكتىك-لوگيستيكالىق جۇيە, يندۋستريا, يننوۆاتسيا, قارجىلىق قۇرالدار سياقتى ۇعىمداردىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن ەكونوميكانىڭ سەرپىندى سالالارىنان تۇرادى.
اۋقىمى عالامات جوسپارعا, كولىكتىك لوگيستيكانى دامىتۋعا ارنالعان كەلەسى وزىق تاسىلدەر كىرەدى:
– كولىكتەگى قۇجات اينالىمىن اۆتو­مات­تان­دىرۋدىڭ «ەلەكتروندى پويىز» جوباسى;
– «دوستىق – جاسىل ءدالىز» جوباسى;
– «شاتتل» جۇردەك كونتەينەرلىك پويىزدار جوباسى;
– «عالامدىق سەرىكتەس» جوباسى;
– «قورعاس – شىعىس قاقپا» كولىكتىك-لوگيستيكالىق حابى جوباسى;
– «قازاقستاننىڭ لوگيستيكالىق كارتاسى» جوباسى;
– «وتاندىق جانە حالىقارالىق بيزنەستىڭ قاتىسۋىمەن ىشكى جانە سىرتقى تەرمينالدار جەلىسىن قۇرۋ» جوباسى;
– «LPI لوگيستيكالىق كليمات دەڭگەيىن كوتەرۋ» جوباسى.
بۇيىرتسا, «قازاقستاننىڭ جاڭا جىبەك جولى» جوباسى حالىقارالىق قاتىناستاردى جانداندىرا ءتۇسىپ, ەلدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن كۇشەيتىپ, نىعايتادى. ترانسشەكارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتىپ, حالىقارالىق كولىك كەڭىستىگىنە ىقپالداسۋدى جەدەلدەتەدى. مۇنىمەن بىرگە, ينۆەستيتسيا تارتا وتىرىپ, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋعا وڭ اسەرىن تيگىزەدى. سوندىقتان قاجەتتى نۇك­تە­لەردى انىقتاۋ ماقساتىندا وتكەن جىلى ءجۇر­گىزىلگەن ساراپتاۋ جۇمىستارىنا جۇگىن­گەن لوگيستيكا ماماندارى, كولىكتىك-لوگيس­تيكالىق ورتالىقتار سالۋ ءتيىمدى بولاتىن ەلدى مەكەندەردى ىرىكتەدى. ىشكى تەرمينالدار جەلىسىنىڭ ايقىن كورىنىسى ءتۇزىلدى. اتاپ ايتقاندا, «قورعاس – شىعىس قاق­پا» اەا حابى, استانا, شىمكەنت, اقتوبە, اق­­تاۋ, ورال, پاۆلودار, سەمەي, پەتروپاۆل جانە قاراعاندى مەن دوستىق ستانساسى. ءبۇ­گىن­دە جوبالاردىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى, كەزدەسۋى مۇمكىن تاۋەكەلدەر مەن الەۋمەتتىك اسە­رى تۇرعىسىنان ىقتيمال كولىكتىك-لوگيس­تي­­كالىق ورتالىقتاردى ورنالاستىرۋ ءۇشىن «قتج»ۇك»اق-تىڭ قارجىسى ەسەبىنەن تەح­نيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەلەر جاسالىپ جاتىر. بۇل قۇجاتتىق جۇمىس قازان اي­ىندا اياقتالادى. ودان كەيىن, بۇيىرتسا, توق­سان تاراۋ جولدىڭ بويىنا قان جۇگىرە باستايدى.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ.