بۇل پروگرەسسيۆتى ەلدىڭ تاجىريبەسى قىزىقتى, سەبەبى ۇلىبريتانيا تاۋەكەلگە-باعدارلانعان سالىق سالۋ سالاسىنداعى باس ساراپشى بولىپ تابىلادى. بۇل ەل بۇگىنگى كۇنى الىنعان عىلىمي دەرەكتەر مەن زەرتتەۋلەرگە سۇيەنەدى. اعىلشىن ۇكىمەتى ءداستۇرلى تەمەكى مەن نيكوتيندى جەتكىزۋ جۇيەلەرىن مۇلدەم ەكى ءتۇرلى كاتەگوريادا ءبولىپ قاراۋ كەرەك دەگەن ۇستانىمعا سەنەدى, جانە بۇل ونىمدەر ءار ءتۇرلى رەتتەلۋى جانە ءار ءتۇرلى سالىقتار سالىنۋى ءتيىس. ياعني, بريتانيا ۇكىمەتىنىڭ دەنساۋلىققا از زيان كەلتىرەتىن ونىمدەرگە از سالىق سالۋ قاجەت جانە ولارعا قاتاڭدىعى از رەتتەلۋ جۇرگىزىلۋى ءتيىس دەگەن تۇسىنىك بار.
بۇگىندە ۇلىبريتانيادا ەلەكتروندىق تەمەكى ءداستۇرلى تەمەكى شەگۋدەن باس تارتۋعا ىقپال ەتەتىن جانە تەمەكى شەگۋگە قارسى كۇرەستە كومەكتەسەتىن تەمەكى شەگۋدىڭ ەڭ از زياندى بالاماسى رەتىندە قاراستىرىلادى. ەل ۇكىمەتى ونى تۇتىنۋ ونىمدەرىنىڭ ساناتىنا جاتقىزادى جانە ولاردى ققس-نان 20% مولشەردەگى عانا سالىق سالادى.
ەل ۇكىمەتى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتىنە (Public Health of England – رەد.) ەلەكتروندىق سيگارەتتەر بويىنشا جىل سايىنعى «دالەلدى بازاعا تالداۋ» جۇرگىزۋدى, سونداي-اق نيكوتيندى جەتكىزۋدىڭ التەرناتيۆتى جۇيەلەرى (نجاج) بويىنشا دالەلدەمەلەردى تەكسەرۋدى, مىسالى -جاڭا ماتەريالدىڭ پايدا بولۋىنا قاراي IQOS-ءدى تەكسەرۋدى تاپسىردى.
قىزدىرىلاتىن تاباك ونىمدەرى توكسيلوگيالىق تاۋەكەلدەرىنىڭ تاۋەلسىز زەرتتەۋ مونيتورينگىن ازىق-ت ۇلىك, تۇتىنۋ ونىمدەرىندەگى جانە قورشاعان ورتاداعى حيميالىق زاتتاردىڭ ۋىتتى اسەر ەتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميتەت (بۇدان ءارى – كوميتەت) جۇرگىزەدى. 2017 جىلى كوميتەت IQOS اەروزولىندا ورتاشا ەسەپپەن قاراپايىم تەمەكى تۇتىنىنە قاراعاندا 90-95 پايىزعا از زياندى زاتتار بار ەكەنىن انىقتادى.
سول جىلى ۇلىبريتانيا پارلامەنتىندە عىلىم مەن تەحنيكا جونىندەگى پارلامەنتتىك كوميتەت دايىنداعان بايانداما تالقىلاندى. وندا تەمەكى شەگۋدەن باس تارتۋ بارىسىندا قۇرامىندا نيكوتين بار يننوۆاتسيالىق ونىمدەردىڭ ماڭىزدى ءرولى تۋرالى ايتىلدى.
كوميتەت توراعاسى نورمان لامبتىڭ ايتۋىنشا, قۇرامىندا نيكوتين بار يننوۆاتسيالىق ونىمدەر تەمەكى شەگۋگە قارسى كۇرەستە ەلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ سەنىمدى كومەكشىسى بولا الادى. «نجاج تەمەكى تارتپايتىنداردى ءداستۇرلى تەمەكى شەگۋگە يتەرمەلەۋى مۇمكىن دەگەن الاڭداۋشىلىق نەگىزسىز», - دەپ اتاپ ءوتتى كوميتەتى توراعاسى لامب ءوز بايانداماسىندا.— دۇرىس تاسىلدە نجاج دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ ارسەنالىنداعى تەمەكى شەگۋمەن كۇرەسۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى بولۋى مۇمكىن».
كوميتەتتىڭ مالىمدەمەسىنە ەلدىڭ بەدەلدى عىلىمي ورتالىقتارىنىڭ ءتۇرلى عالىمدارى, سونىڭ ىشىندە ستەرلينگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ليندا باۋلد, بەلگىلى فرانتسۋز ونكولوگى دەۆيد حايات, نيۋ-يورك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى حەلەن رەمونت تە قوسىلدى.
وسىلايشا, ۇلىبريتانيادا نيكوتيندى جەتكىزۋدىڭ التەرناتيۆتى جۇيەلەرىنە تاۋەكەلگە-باعدارلانعان سالىق سالۋ بۇگىندە ءوز ناتيجەلەرىن ەكونوميكالىق تۇرعىدان عانا ەمەس, سونىمەن قاتار الەۋمەتتىك جاعىنان دا اكەلۋدە. ەل تۇرعىندارى قاراپايىم تەمەكىدەن باس تارتىپ, زيانى ازىراق ونىمدەرگە اۋىسۋدا, ولار وسىلايشا بيۋدجەتتى ۇنەمدەپ قانا قويماي, ءوز دەنساۋلىعىنا از زيان كەلتىرۋدە.
