جەمشوپكە جاۋاپكەرشىلىك قاجەت
جۇما, 24 مامىر 2013 1:51
نەگىزى مال ازىعىنىڭ ىشىندەگى ەڭ قۇنارلىسى تابيعي ءشوپ. تابيعي ءشوپتى پىسكەن كەزىندە شاۋىپ, كەپتىرىپ, جيناپ الۋ ۇلكەن ولجا. سەبەبى, ءوز قۇنارلىلىعىن ساقتاعان ءشوپ قىس كەزىندە ءتورت ت ۇلىككە وتە جۇعىمدى بولادى. جەتىسۋدىڭ ءورى دە, ءتورى دە بولىپ سانالاتىن قاسيەتتى ءحانتاڭىرىنىڭ ەتەگىندە جازعىتۇرىم 2000 ءتۇرلى دارىلىك ءشوپ وسەتىنىن كەزىندە قازاقتىڭ تۇڭعىش ەتنوگروف-عالىمى شوقان ءۋاليحانوۆ زەرتتەپ, جازعانى ءمالىم. بۇل جەردە ايتايىن دەپ وتىرعان ويىم, تىلگە تيەك بولعان تاۋلى ولكەدە مالدىڭ قىسقى ازىعىن شاۋىپ, جيناۋ جازدىڭ ەكىنشى ايىندا باستالىپ, كۇزدىڭ العاشقى ايىندا اياقتالادى. تاسىمالداۋ جۇمىسى ءوز الدىنا.
جۇما, 24 مامىر 2013 1:51
نەگىزى مال ازىعىنىڭ ىشىندەگى ەڭ قۇنارلىسى تابيعي ءشوپ. تابيعي ءشوپتى پىسكەن كەزىندە شاۋىپ, كەپتىرىپ, جيناپ الۋ ۇلكەن ولجا. سەبەبى, ءوز قۇنارلىلىعىن ساقتاعان ءشوپ قىس كەزىندە ءتورت ت ۇلىككە وتە جۇعىمدى بولادى. جەتىسۋدىڭ ءورى دە, ءتورى دە بولىپ سانالاتىن قاسيەتتى ءحانتاڭىرىنىڭ ەتەگىندە جازعىتۇرىم 2000 ءتۇرلى دارىلىك ءشوپ وسەتىنىن كەزىندە قازاقتىڭ تۇڭعىش ەتنوگروف-عالىمى شوقان ءۋاليحانوۆ زەرتتەپ, جازعانى ءمالىم. بۇل جەردە ايتايىن دەپ وتىرعان ويىم, تىلگە تيەك بولعان تاۋلى ولكەدە مالدىڭ قىسقى ازىعىن شاۋىپ, جيناۋ جازدىڭ ەكىنشى ايىندا باستالىپ, كۇزدىڭ العاشقى ايىندا اياقتالادى. تاسىمالداۋ جۇمىسى ءوز الدىنا. ناقتىلاي تۇسسەم, ەلدى مەكەندەر ىرگەلەرىندەگى الابوتا, ەرمەن سەكىلدى كىسى بويىنداي بيىكتىكتە وسەتىن شوپتەر ءبىرىنشى كەزەكتە, سوسىن سازداۋىت جەرلەردەگى مايدا ءشوپ شابىلعان سوڭ, ءشوپ شابۋشىلار تاۋ بوكتەرىمەن مۇمكىندىكتەرىنشە جوعارىلايدى. ءار ءوڭىر ءشوبى ءپىسىپ, بۋىنى قاتقانشا شاۋىپ, كەپتىرىپ, شومەلەلەپ, مايالاپ تا ۇلگەرەدى. باستى ماقساتتارى بۋىنى قاتپاعان ءشوپتىڭ قۇنارلىلىعىن كەتىرمەي جيناپ الۋ. راس, كەڭەستىك داۋىردە ۇجىمشارلار مەن كەڭشارلارداعى قىرۋار تەحنيكا جۇمىلدىرىلىپ, تەك تاۋدىڭ ءشوبى عانا شابىلاتىن, ال جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ويدىڭ, سازدىڭ شوبىنە بۇرىلۋعا مۇرسات تا بولمايتىن. ال قازىر اركىم ءوز مەنشىگىندەگى جەر تەلىمىن پايدالانۋعا عانا قۇقىلى. ويتكەنى, ول ۋاقىت تالابى. سوندىقتان, جەر ءجانناتى جەتىسۋ ولكەسىندە وزىندىك جۇعىمدىلىعى جەتىپ ارتىلاتىن ءشوپ ۇيىسا وسەتىندىكتەن, مال ازىعىن دايىنداۋدىڭ ءوزى ءبىر كاسىپ. عىلىم تىلىمەن ايتساق, بۇگىندە مال ازىعىن دايىنداۋ جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار ارەكەتىن ۇيلەستىرۋ, ياعني بىرەۋدىڭ مەنشىگىندەگى شابىندىق جەرلەردى پايدالانا ءبىلۋ ايماقتارداعى كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋ دارەجەسى الەۋمەتتىك-ساياسي جاعدايلارعا جانە ايماقتىق باسقارۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتتەرىنە تاۋەلدىلىگى اقيقات. جەرگىلىكتى باسقارۋ ورگاندارى كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا جەتە كوڭىل ءبولۋى قاجەت. مۇنداي مۇمكىندىك الماتى وبلىسىندا بار. ءبىر عانا مىسال رەتىندە سوربۇلاق سۋ قويماسىن الساق تا جەتكىلىكتى. ويتكەنى, بۇل سۋ قويماسى ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى مەگاپوليس الماتى قالاسىنا جاقىن جەردە جاتىر. دەمەك, حالىق تىعىز ورنالاسقان جەردە مال مەن قۇس ەتى ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولعاندىقتان, مال ازىعىن دەر كەزىندە دايىنداۋ ءۇشىن اتالعان سۋ قويماسى وتە كەرەك. ولاي دەيتىنىم, سوربۇلاق سۋ قويماسى ءتۇرلى ءسۇزگىلەردەن وتكىزىلىپ, تازارتىلىپ, سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپقا ساي, ياعني تەحنيكالىق داقىلداردى سۋارۋعا جارايدى. وسى مۇمكىندىكتى نەگە پايدالانباسقا؟ تەحنيكالىق داقىلداردى ايتپاعاننىڭ ءوزىندە, مال ازىعىنا جارايتىن شوپتەردى سۋارىپ وسىرۋگە ابدەن بولادى. بۇگىندە سوربۇلاق سۋ قويماسىندا 900 ملرد. تەكشە مەتر سۋ بار ەكەن. زاماناۋي تەحنيكالاردى دۇرىس پايدالانىپ, اتالعان سۋ قويماسىنا جاقىن ورنالاسقان اۋداندارداعى جەر تەلىمدەرىن قاجەتىنشە جالعا الىپ, پايدالانا ءبىلۋ دە كاسىپكەرلىكتىڭ ءبىر سالاسى ەمەس پە. ال سول جەر تەلىمدەرى يەلەرىنىڭ وزدەرى بۇل مۇمكىندىكتى پايدالانىپ جاتسا قۇبا-قۇپ. ناتيجەسىندە, مال ازىعى مولىنان جينالادى. ال مال ازىعى كوپ بولسا, ونىڭ ەشكىمگە زيانى تيمەسى انىق. قايتا جەرسىنۋىنە بايلانىستى ءتورت ت ۇلىك ءتۇرىن تابىن-تابىنىمەن, وتار-وتارىمەن باعۋدىڭ ءبىر جولى اشىلادى.
ەلباسى الەمدىك ازىق-ت ۇلىك رىنوگىنىڭ كوشباسشىسى بولۋ جانە اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەگىستىك ءتۇسىمىن ەڭ الدىمەن جاڭا تەحنولوگيالار ەسەبىنەن ەلەۋلى كوتەرۋ, ەگىستىك الاڭىن ۇلعايتۋ, مال شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى جەمشوپ بازاسىن قۇرۋ مىندەتتەرىن الدىمىزعا قويعانى ءمالىم. سول مىندەتتىڭ ءبىرى بۇگىنگى ماقالامىزعا ارقاۋ بولىپ وتىرعان مال ازىعىن دايىنداۋ بولىپ سانالادى. سوندىقتان, قولدا بار مۇمكىندىكتى نەگە ۇتىمدى پايدالانباسقا؟ بۇگىندە الماتى وبلىسىندا يگەرىلمەي جاتقان جەر كولەمىن انىقتاۋ, ونى اينالىمعا ەنگىزۋ مۇمكىندىگىن زەردەلەۋ جۇمىسى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلۋدە. قورىتا ايتقاندا, ءبىزدىڭ تۇيىندەگەن ويىمىزبەن قاتار, وزگە دە مۇمكىندىكتەردى اشۋ الداعى كۇننىڭ ەنشىسى بولىپ قانا قويماي, وزىندىك ناتيجەسىن بەرەتىنىنە كامىل سەنەمىز.
قۇدايبەرگەن بەكبوسىنوۆ,
الماتى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى
باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى,
اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى.
